Ο Μητσοτάκης και τα διλήμματα της αντλίας

Η δήλωση του Κυριάκου Πιερρακάκη, ως απάντηση στον Αλέξη Τσίπρα, ότι «τον καταναλωτή δεν τον ενδιαφέρουν τα εργαλεία που θα μειώσουν την τιμή των καυσίμων, αλλά η τελική τιμή στο ταμπλό» είχε τη σημασία της.

«Δεν μας νοιάζει ο μηχανισμός, μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό. Εμείς μπορούμε να δεσμευθούμε στον κόσμο ότι η κυβέρνηση θα κάνει το απόλυτο, στο πλαίσιο των δημοσιονομικών και εθνικών δυνατοτήτων, για να στηρίξει τους πολίτες», είπε ο υπουργός Οικονομικών, για την ακρίβεια, σημειώνοντας ότι μόνο ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα αποφέρει 4 δισ. ευρώ τον χρόνο στον προϋπολογισμό. Πρόκειται για σίγουρα έσοδα, καθώς εισπράττονται απευθείας από τα διυλιστήρια.

Ο κ. Πιερρακάκης είπε την αλήθεια: Η κυβέρνηση δεν μείωσε τον ΕΦΚ ούτε στην πρώτη πετρελαϊκή κρίση, που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία, ούτε τώρα, με τον πόλεμο στο Ιράν και στη Μέση Ανατολή. Επέλεξε, αντίθετα, την πολιτική της επιδότησης, αρχικά μέσω του Fuel Pass, και τη συμφωνία με τα διυλιστήρια για εθελοντική μείωση της χονδρικής τιμής κατά 10 λεπτά στην αμόλυβδη και 15 λεπτά στο ντίζελ.

Τόσο ο προσωρινός χαρακτήρας των μέτρων όσο και η στάση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας εξηγούνται από το γεγονός ότι ο κ. Πιερρακάκης, ως πρόεδρος του Eurogroup, γνωρίζει πολύ καλά πως οι Βρυξέλλες δεν εμποδίζουν την κυβέρνηση να μειώσει τους φόρους (ΕΦΚ και ΦΠΑ), μόνιμα ή προσωρινά, για να αντιμετωπίσει την κρίση.

Ποια είναι η πραγματικότητα

Oπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει κανείς ανατρέχοντας στην επίσημη ενημέρωση των Βρυξελλών για τους κανόνες φορολόγησης των καυσίμων, η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν επιβάλλει έναν ενιαίο ή υποχρεωτικά υψηλό συντελεστή Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στα καύσιμα. Ορίζει αποκλειστικά τα κατώτατα όρια φορολόγησης.

Ποια είναι αυτά;

—Αμόλυβδη βενζίνη:** Ελάχιστο όριο 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 35,9 λεπτά ανά λίτρο.

—Πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ):** Ελάχιστο όριο 330 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 33 λεπτά ανά λίτρο.

Τα κράτη-μέλη είναι ελεύθερα να ορίσουν τον εθνικό τους φόρο σε οποιοδήποτε επίπεδο πάνω από αυτά τα κατώτατα όρια, ανάλογα με τη δημοσιονομική πολιτική τους.

Τι ισχύει στην Ελλάδα και στην Ευρώπη

Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές κυβερνήσεις, με τελευταία εκείνη του κ. Τσίπρα, καθόρισαν από την εποχή των μνημονίων, σε συνεργασία με την τρόικα, τα υψηλά επίπεδα ΕΦΚ στα καύσιμα που ισχύουν σήμερα. Στην αμόλυβδη ο φόρος ανέρχεται σε 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα (70 λεπτά ανά λίτρο), ποσό σχεδόν διπλάσιο από το ευρωπαϊκό ελάχιστο όριο.

Βέβαια, κάθε κυβέρνηση, άρα και η σημερινή, έχει τη δυνατότητα να μειώσει τον ΕΦΚ μέχρι τα ευρωπαϊκά κατώτατα όρια, χωρίς να απαιτείται καμία «ειδική άδεια» από τις Βρυξέλλες, εφόσον δεν πέσει κάτω από τα 35,9 λεπτά ανά λίτρο.

Με αυτά τα δεδομένα, η όποια συζήτηση και τα επιχειρήματα που προβάλλει η σημερινή κυβέρνηση για να μη μειωθεί ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης στα καύσιμα σχετίζονται αποκλειστικά με την οικονομική πολιτική που ακολουθεί και, συγκεκριμένα, με τη δημοσιονομική πολιτική και τη συγκέντρωση φορολογικών εσόδων – όχι με κάποια απαγόρευση της ίδιας της ΕΕ.

Αυτό, άλλωστε, έγινε αντιληπτό κατά την πρώτη ενεργειακή κρίση, που προκάλεσε ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία, και φούντωσε τον πληθωρισμό σε όλη την ευρωπαϊκή οικονομία. Τότε η κυβέρνηση Σάντσεθ στην Ισπανία, η κυβέρνηση Μελόνι στην Ιταλία, καθώς και το Βέλγιο, η Αυστρία και η Κύπρος αποφάσισαν να μειώσουν τον ΕΦΚ στα καύσιμα και τον συντελεστή ΦΠΑ στο ντίζελ και στα τρόφιμα.

Η ελληνική «απόσταση»

Με τον ΕΦΚ στην αμόλυβδη βενζίνη στα 700 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή στα 70 λεπτά ανά λίτρο, το περιθώριο μείωσης μέχρι το ελάχιστο ευρωπαϊκό όριο των 359 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, ή 35,9 λεπτών ανά λίτρο, είναι πολύ μεγάλο: θεωρητικά μπορεί να φτάσει τα 34,1 λεπτά ανά λίτρο.

Στο ντίζελ κίνησης, ο ελληνικός ΕΦΚ είναι 410 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, δηλαδή 41 λεπτά ανά λίτρο, έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου ορίου 330 ευρώ ανά 1.000 λίτρα ή 33 λεπτών ανά λίτρο. Η διαφορά εδώ είναι μόλις 8 λεπτά ανά λίτρο.

Eνα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ο ΦΠΑ (24%) επιβάλλεται και πάνω στον ΕΦΚ. Ετσι, κάθε μείωση του ΕΦΚ περιορίζει όχι μόνο τον ίδιο τον φόρο, αλλά και τον ΦΠΑ που αναλογεί στο συγκεκριμένο ποσό.

Για παράδειγμα, εάν ο ΕΦΚ της βενζίνης μειωνόταν κατά 14 λεπτά ανά λίτρο, από τα 70 στα 56 λεπτά, η φορολογική επιβάρυνση δεν θα μειωνόταν μόνο κατά 14 λεπτά. Με ΦΠΑ 24%, η μείωση του ΦΠΑ πάνω στο συγκεκριμένο ποσό θα ήταν περίπου 3,36 λεπτά. Υπό την προϋπόθεση ότι ολόκληρη η φορολογική μείωση θα περνούσε στην αντλία, η θεωρητική επίπτωση στην τελική τιμή θα ήταν περίπου 17,4 λεπτά ανά λίτρο. Είναι η χαρακτηριστική περίπτωση του «φόρου πάνω στον φόρο».

Τι θα γίνει με το πετρέλαιο θέρμανσης

Διαφορετική είναι η εικόνα στο πετρέλαιο θέρμανσης. Ο ΕΦΚ ανέρχεται στα 280 ευρώ ανά 1.000 λίτρα, ενώ η οδηγία της ΕΕ προβλέπει για το πετρέλαιο που χρησιμοποιείται για θέρμανση ελάχιστο επίπεδο 21 ευρώ ανά 1.000 λίτρα.

Η σύγκριση αυτή δείχνει πόσο μεγάλο είναι, θεωρητικά, το περιθώριο μεταξύ του ελληνικού συντελεστή και του κοινοτικού κατώτατου ορίου. Βέβαια, κάθε χειμώνα μειώνει και η Ελλάδα τον συντελεστή.

Το δημοσιονομικό κόστος

Oλα δείχνουν πως όταν μειώνεται ένας φόρος στα καύσιμα το Δημόσιο δεν χάνει μόνο το συγκεκριμένο ποσό του ΕΦΚ. Εφόσον μειώνεται η φορολογητέα αξία στην οποία υπολογίζεται ο ΦΠΑ, περιορίζονται και οι εισπράξεις από ΦΠΑ.

Το τελικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα εξαρτάται, συνεπώς, από το ύψος της μείωσης, τη διάρκεια του μέτρου, την εξέλιξη των διεθνών τιμών και την πορεία της κατανάλωσης – παραμέτρους που εξετάζει το υπουργείο Οικονομικών.

Πρόσθεσε το Protagon ως προτιμώμενη πηγή στη Google**