Middle East Forum: Ο στρατός της Τουρκίας είναι ένα άδειο κέλυφος

Στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και οι ηγέτες της Μέσης Ανατολής απέναντι στις εξελίξεις στην Ερυθρά Θάλασσα εστιάζει ανάλυση του διευθυντή Πολιτικής Ανάλυσης του Middle East Forum, Μάικλ Ρούμπιν. Αφορμή αποτελεί η κατάληψη της Μόχα από τους Χούθι, ενός κομβικού λιμανιού δίπλα στο στρατηγικό στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, το οποίο ελέγχει την πρόσβαση στην ευρύτερη περιοχή, θέτοντας σε εξέταση τη στάση της Τουρκίας απέναντι στις εξελίξεις.

Στο επίκεντρο αυτών των διεργασιών βρίσκεται η Αίγυπτος, με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν να επιζητά απόδοση των δισεκατομμυρίων δολαρίων που διοχετεύθηκαν για τη στήριξη του Καΐρου, γεγονός που ενδέχεται να μεταφραστεί σε δημιουργία αιγυπτιακής στρατιωτικής βάσης κοντά στο Γιανμπού. Παράλληλα, στην ημερήσια διάταξη βρίσκεται το «Σύμφωνο της Μέκκας», μια συμφωνία αμοιβαίας άμυνας μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Τουρκίας. Αν και ο Μπιν Σαλμάν επιδίωξε μέσω αυτής της πρωτοβουλίας να αμφισβητήσει την αποκλειστικότητα της αμερικανικής αμυντικής ομπρέλας, παραμένει ασαφές κατά πόσο το Ισλαμαμπάντ και η Άγκυρα θα προστρέξουν σε ενδεχόμενη υπεράσπιση του Ριάντ.

Η τουρκική παρουσία στη Σαουδική Αραβία και οι πραγματικές προθέσεις του Ερντογάν

Όπως επισημαίνει η ανάλυση, οι συζητήσεις για πιθανή τουρκική βάση στη βόρεια Σαουδική Αραβία δεν προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια στο Ριάντ απέναντι στην απειλή των Χούθι. Το Ριάντ αναγνωρίζει ότι το ενδιαφέρον του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εστιάζει κυρίως στην επιθυμία του για διεθνοποίηση των ιερών πόλεων της Μέκκας και της Μεδίνας, καθώς και στην εδραίωση της τουρκικής παρουσίας γύρω από το Ισραήλ.

Παρότι η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο στόχαστρο των Χούθι, η παρούσα κρίση φέρνει στην επιφάνεια τις δομικές αδυναμίες της τουρκικής στρατιωτικής ισχύος, η οποία στα χαρτιά εμφανίζεται ως η δεύτερη μεγαλύτερη δύναμη στο ΝΑΤΟ. Παρά την προώθηση του αλυτρωτικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», την επέκταση των ναυτικών υποδομών και τη δημιουργία στρατιωτικών βάσεων στην κατεχόμενη Κύπρο, τη Συρία, το Κατάρ και τη Σομαλία, η Άγκυρα αποφεύγει την ουσιαστική στρατιωτική εμπλοκή, εκτιμά ο Ρούμπιν.

Η κατάσταση στη Σομαλία, οι εκκαθαρίσεις και η «μεταφορική» εικόνα του στρατού

Παρά το γεγονός ότι η μεγαλύτερη στρατιωτική ανάπτυξη της Τουρκίας στο εξωτερικό καταγράφεται στη Σομαλία, με τη λειτουργία διαστημικής και ναυτικής βάσης, τον έλεγχο του αεροδρομίου του Μογκαντίσου και την εκπαίδευση χιλιάδων μελών των ειδικών δυνάμεων, ο Ερντογάν δεν αξιοποιεί τις δυνάμεις του για τη διατήρηση της ναυσιπλοΐας στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ. Σύμφωνα με τη οπτική του Middle East Forum, η τουρκική στρατιωτική υπεροχή εξαντλείται σε επιχειρήσεις περιορισμένου ρίσκου, καθώς οι εκτεταμένες πολιτικές εκκαθαρίσεις των τελευταίων ετών, οι οποίες οδήγησαν στη φυλάκιση του ενός πέμπτου των εκπαιδευμένων πιλότων F-16 και την αντικατάσταση ανώτατων αξιωματικών, έχουν αποδυναμώσει ουσιαστικά το στράτευμα.

Η «Τουρκία του Σρέντιγκερ» και ο φόβος της διεθνούς αποκάλυψης

Παρομοιάζοντας την τουρκική αμυντική τακτική με το γνωστό φυσικό νοητικό πείραμα, ο αναλυτής σημειώνει ότι ο Τούρκος Πρόεδρος προεδρεύει μιας «Τουρκίας του Σρέντιγκερ», όπου ο ισχυρισμός περί στρατιωτικής ανδρείας διατηρείται όσο δεν τίθεται σε πραγματική δοκιμασία. Το τουρκικό ναυτικό, όπως υποστηρίζει το άρθρο, περιορίζεται στην παρενόχληση μη εξοπλισμένων ερευνητικών σκαφών, αποφεύγοντας την εμπλοκή σε συνθήκες πραγματικής σύγκρουσης. Συμπερασματικά, ο Ερντογάν αποφεύγει να αναπτύξει δυνάμεις στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, καθώς μια ενδεχόμενη επιχειρησιακή αποτυχία θα αποκάλυπτε στη διεθνή κοινότητα ότι οι διακηρύξεις του περί περιφερειακής υπερδύναμης στερούνται ουσιαστικού αντικρίσματος, καταλήγει ο Μάικλ Ρούμπιν.