Πέρασαν στο Πανεπιστήμιο, αλλά δεν γράφτηκαν – Το κόστος σπουδών κρατά εκτός εκατοντάδες επιτυχόντες

Ανησυχία στην ακαδημαϊκή κοινότητα προκαλεί το φαινόμενο που αποκαλύπτουν οι φετινές εγγραφές στα Πανεπιστήμια: 372 επιτυχόντες δεν ολοκλήρωσαν την εγγραφή τους στην Πάτρα, ακόμη και στην Ιατρική, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα τμήματα χαμηλής ζήτησης.

Πέτυχαν στις Πανελλαδικές. Είδαν το όνομά τους στους επιτυχόντες. Κέρδισαν μια θέση στο Πανεπιστήμιο. Κι όμως, τελικά δεν πέρασαν ποτέ την πόρτα της σχολής τους. Οι φετινές εγγραφές στα ελληνικά ΑΕΙ φέρνουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα που μέχρι σήμερα περνά σε μεγάλο βαθμό κάτω από τα ραντάρ: την απόσταση ανάμεσα στην εισαγωγή σε ένα πανεπιστημιακό τμήμα και στην πραγματική εγγραφή και φοίτηση σε αυτό.

Το πιο σαφές παράδειγμα έρχεται από το Πανεπιστήμιο Πατρών. Σύμφωνα με τα αναλυτικά στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, από τους 4.880 επιτυχόντες των Πανελλαδικών του 2026, οι 372 δεν ολοκλήρωσαν τελικά την εγγραφή τους, ποσοστό περίπου 7,6%.**

Και το στοιχείο αποκτά ιδιαίτερο βάρος επειδή οι μη εγγραφές δεν περιορίζονται σε τμήματα που βρίσκονται χαμηλότερα στις προτιμήσεις των υποψηφίων. Στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών, 9 από τους 175 επιτυχόντες δεν εμφανίζονται τελικά εγγεγραμμένοι. Στη Φαρμακευτική, οι μη εγγραφές φτάνουν τις 11, ενώ στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών 22 επιτυχόντες δεν ολοκλήρωσαν την εγγραφή τους. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και σε άλλα τμήματα: 22 μη εγγραφές στη Χημεία, 19 στα Οικονομικά, 19 στη Διοίκηση Τουρισμού, 15 στη Νοσηλευτική και 14 στη Φιλολογία.

Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών Χρήστος Μπούρας, μιλώντας στο ΕΡΤnews, ανέβασε τον αριθμό σε περίπου 400 επιτυχόντες που δεν προχώρησαν τελικά στην εγγραφή τους. Όπως ανέφερε, πρόκειται για ένα φαινόμενο που συνδέεται με περισσότερους από έναν παράγοντες, μεταξύ των οποίων οι οικονομικές δυσκολίες των οικογενειών, το αυξημένο κόστος στέγασης και μετακίνησης, αλλά και η λειτουργία των μη κρατικών πανεπιστημίων.

Το κόστος της φοιτητικής ζωής

Για έναν μαθητή που πέτυχε σε πανεπιστήμιο διαφορετικής πόλης από τον τόπο κατοικίας του, η επιτυχία στις Πανελλαδικές δεν σημαίνει αυτόματα ότι η φοίτηση είναι οικονομικά εφικτή. Το ενοίκιο, η μετακίνηση, η διατροφή και τα καθημερινά έξοδα δημιουργούν ένα συνολικό κόστος που μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για μια οικογένεια. Το ζήτημα της φοιτητικής στέγης έχει αναδειχθεί έντονα και από την επικαιρότητα των τελευταίων ημερών, με τα στοιχεία να καταγράφουν το κόστος των ενοικίων ως έναν από τους βασικούς παράγοντες πίσω από την απόφαση ορισμένων εισακτέων να μην προχωρήσουν στην εγγραφή τους σε περιφερειακά ΑΕΙ.

Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική λεπτομέρεια. Η μη ολοκλήρωση της ηλεκτρονικής εγγραφής δεν σημαίνει σε όλες τις περιπτώσεις συνειδητή επιλογή να μην φοιτήσει κάποιος στο συγκεκριμένο τμήμα. Το υπουργείο Παιδείας είχε ορίσει την ηλεκτρονική εγγραφή των επιτυχόντων από 27 Αυγούστου έως 4 Σεπτεμβρίου 2026.** Παράλληλα, τα ίδια τα πανεπιστήμια έχουν προβλέψει διαδικασίες για περιπτώσεις στις οποίες ένας επιτυχών δεν μπόρεσε να ολοκληρώσει εγκαίρως την ηλεκτρονική εγγραφή για σοβαρό λόγο.

Στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, για παράδειγμα, αναφέρεται ρητά ότι μπορεί να γίνει εκπρόθεσμη εγγραφή σε περιπτώσεις όπως ανωτέρα βία, σοβαρή ασθένεια, στράτευση, απουσία στο εξωτερικό ή άλλος σοβαρός λόγος. Επομένως, τα στοιχεία των «μη εγγεγραμμένων» χρειάζονται προσεκτική ανάγνωση και δεν μπορούν αυτομάτως να μεταφραστούν σε «θέσεις που δεν ενδιαφέρουν τους φοιτητές».

Η εικόνα που υπάρχει μέχρι σήμερα δεν επιτρέπει ακόμη έναν ενιαίο πανελλαδικό πίνακα. Στο ΕΚΠΑ, το ΑΠΘ, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Πειραιώς έχουν δημοσιευθεί οι διαδικασίες εγγραφής και ταυτοποίησης των πρωτοετών, όμως δεν έχει δημοσιοποιηθεί αντίστοιχη συγκεντρωτική καταγραφή του αριθμού των επιτυχόντων του 2026 που τελικά δεν εγγράφηκαν.

Στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, επίσης, έχουν ανακοινωθεί οι διαδικασίες ολοκλήρωσης της εγγραφής των πρωτοετών, χωρίς να προκύπτει από τις δημόσιες ανακοινώσεις ένας αντίστοιχος συνολικός αριθμός μη εγγραφών. Αυτό σημαίνει ότι το στοιχείο της Πάτρας είναι αυτή τη στιγμή το πιο καθαρό δημόσια τεκμηριωμένο παράδειγμα και όχι ότι 372 ή 400 είναι ο αριθμός των μη εγγραφών σε ολόκληρη τη χώρα.**

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το φετινό ακαδημαϊκό έτος. Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών συνδέει τις εξελίξεις και με τη δημογραφική συρρίκνωση, εκτιμώντας ότι τα επόμενα χρόνια ο αριθμός των νέων φοιτητών θα μειωθεί περαιτέρω. Την ίδια ώρα, η εικόνα των μη εγγραφών δημιουργεί ένα δεύτερο ερώτημα: πόσες από τις θέσεις που προσφέρονται κάθε χρόνο στα ελληνικά πανεπιστήμια αντιστοιχούν τελικά σε πραγματικούς φοιτητές που ξεκινούν τις σπουδές τους;

Η απάντηση δεν μπορεί ακόμη να δοθεί με έναν ενιαίο πανελλαδικό αριθμό. Τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, δείχνουν ότι η εισαγωγή σε ένα ΑΕΙ δεν αποτελεί πλέον από μόνη της εγγύηση ότι ο επιτυχών θα μπορέσει ή θα επιλέξει τελικά να σπουδάσει εκεί. Και στην περίπτωση της Πάτρας, το 7,6% των επιτυχόντων που δεν ολοκλήρωσαν την εγγραφή τους είναι ένα πρώτο, ιδιαίτερα χαρακτηριστικό αποτύπωμα αυτού του φαινομένου.

Ισίδωρος Ρούσσος