Μια τελευταία ευκαιρία για οριστικό κλείσιμο φορολογικών υποθέσεων

00:05 30/09

Ο ΠΟΕ προειδοποιεί ότι η πολυμερής εμπορική συνεργασία χρειάζεται μεταρρύθμιση ώστε να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της παγκόσμιας οικονομίας.

Η επαναλειτουργία της Επιτροπής Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών του ν. 4714/2020 (στο εξής: "η Επιτροπή") ανοίγει εκ νέου ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο για το οριστικό κλείσιμο εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων, με δυνατότητα σημαντικής μείωσης πρόσθετων φόρων, τόκων, προσαυξήσεων και προστίμων.

Μια φορολογική διαφορά που εκκρεμεί επί χρόνια στα δικαστήρια μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να κλείσει οριστικά χωρίς να χρειαστεί να διανύσει ολόκληρη τη δικαστική διαδρομή — και με μείωση έως 75% στους πρόσθετους φόρους, τόκους, προσαυξήσεις και πρόστιμα. Αυτή τη δυνατότητα προσφέρει εκ νέου η Επιτροπή.

Η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων έχει περιορισμένη χρονική διάρκεια, έως τις 30 Ιουνίου 2027.

Βασική προϋπόθεση είναι να υπάρχει εκκρεμής φορολογική διαφορά ενώπιον των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων ή του Συμβουλίου της Επικρατείας και η υπόθεση να μην έχει ήδη συζητηθεί κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης.

Τι συμβαίνει, όμως, εάν η υπόθεση έχει ήδη συζητηθεί;

Έστω ότι μια φορολογική προσφυγή συζητήθηκε τον Απρίλιο του 2026 ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών και τον Δεκέμβριο του 2026 κοινοποιείται στον φορολογούμενο απορριπτική απόφαση. Έχει χαθεί η δυνατότητα εξώδικης επίλυσης;

Όχι κατ’ ανάγκη. Με την εμπρόθεσμη άσκηση έφεσης κατά της πρωτόδικης απόφασης δημιουργείται νέα εκκρεμοδικία και μπορεί, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, να υποβληθεί αίτηση ενώπιον της Επιτροπής πριν από τις 30 Ιουνίου 2027.

Αντίστοιχα, σε περίπτωση απόρριψης της έφεσης, η εμπρόθεσμη άσκηση αίτησης αναίρεσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας μπορεί να καταστήσει εκ νέου δυνατή την προσφυγή στην Επιτροπή, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η δυνατότητα υπαγωγής δεν αφορά μόνο τον φορολογούμενο που έχει ηττηθεί δικαστικά. Μπορεί να υφίσταται ακόμη και όταν ο φορολογούμενος έχει δικαιωθεί, εφόσον το Ελληνικό Δημόσιο έχει ασκήσει ένδικο μέσο και η φορολογική διαφορά παραμένει εκκρεμής.

Η χρονική στιγμή και, κυρίως, η δικονομική κατάσταση κάθε υπόθεσης αποκτούν, επομένως, ιδιαίτερη σημασία και απαιτούν εξειδικευμένη νομική αξιολόγηση.

Η Επιτροπή δεν επανεξετάζει συνολικά τη φορολογική υπόθεση ούτε λειτουργεί ως ένα ακόμη δικαστήριο. Ο νόμος καθορίζει περιοριστικά τα ζητήματα που μπορεί να εξετάσει:

την παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου προς καταλογισμό,

την παραγραφή λόγω λήψης φορολογικού πιστοποιητικού χωρίς επιφύλαξη,

τον πρόδηλα εσφαλμένο καταλογισμό λόγω έλλειψης φορολογικής υποχρέωσης ή αριθμητικού σφάλματος,

την αναδρομική εφαρμογή ευμενέστερης φορολογικής κύρωσης και, τέλος,

τη μείωση πρόσθετων φόρων, τόκων, προσαυξήσεων και προστίμων.

Μάλιστα, οι τέσσερις πρώτοι ισχυρισμοί θα πρέπει να έχουν ήδη περιληφθεί στα εκκρεμή δικόγραφα.

Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πρακτική δυνατότητα της διαδικασίας. Ακόμη και όταν δεν συντρέχει κάποιος από τους τέσσερις πρώτους λόγους, εφόσον έχουν επιβληθεί πρόσθετοι φόροι, τόκοι, προσαυξήσεις ή πρόστιμα, θεωρείται ότι στο αίτημα εξώδικης επίλυσης εμπεριέχεται και αίτημα για τη μείωσή τους, ακόμη και αν αυτό δεν έχει ζητηθεί ρητά.

Η μείωση είναι κλιμακωτή, ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων που επιλέγονται, με δυνατότητα εξόφλησης έως και σε 24 δόσεις. Η μεγαλύτερη έκπτωση, 75%, προβλέπεται στην περίπτωση καταβολής σε μία δόση.

Ο κύριος φόρος, αντιθέτως, δεν μειώνεται μέσω αυτού του μηχανισμού. Ο φορολογούμενος καλείται να καταβάλει το σύνολό του.

Αυτό σημαίνει ότι η μεγαλύτερη δυνατή ωφέλεια προϋποθέτει αντίστοιχη ταμειακή ρευστότητα. Σε παλαιές φορολογικές υποθέσεις, όμως, οι πρόσθετες επιβαρύνσεις μπορεί, με την πάροδο των ετών, να έχουν διογκώσει σημαντικά τη συνολική οφειλή.

Αλλά και σε νεότερες υποθέσεις, τα πρόστιμα πολλές φορές φτάνουν το 50% του κυρίου φόρου. Η μείωσή τους μπορεί, επομένως, να μεταβάλει ουσιωδώς το πραγματικό οικονομικό κόστος της διαφοράς και, τελικά, να καταστήσει την εξώδικη επίλυση οικονομικά ιδιαίτερα συμφέρουσα.

Ένα ακόμη κρίσιμο χαρακτηριστικό είναι ότι η υπαγωγή της υπόθεσης στην Επιτροπή δεν σημαίνει ότι ο φορολογούμενος πρέπει εξαρχής να εγκαταλείψει τη δικαστική οδό.

Η Επιτροπή διατυπώνει Πρόταση εξώδικης επίλυσης και ο φορολογούμενος έχει τη δυνατότητα να την αξιολογήσει και να αποφασίσει εάν θα την αποδεχθεί.

Εάν την αποδεχθεί, εκδίδεται το σχετικό Πρακτικό και η φορολογική διαφορά επιλύεται αμετάκλητα. Μια υπόθεση που διαφορετικά θα μπορούσε να συνεχιστεί επί χρόνια στα διοικητικά δικαστήρια ή στο ΣτΕ κλείνει οριστικά.

Εάν, αντίθετα, δεν αποδεχθεί την Πρόταση, η εκκρεμής δικαστική διαδικασία συνεχίζεται.

Ακριβώς γι’ αυτό η επιλογή δεν είναι αμιγώς οικονομική. Ο φορολογούμενος καλείται να συγκρίνει το άμεσο και βέβαιο οικονομικό αποτέλεσμα της εξώδικης επίλυσης με τον χρόνο, το κόστος και την αβεβαιότητα της συνέχισης της δικαστικής αντιδικίας.

Ο θεσμός υπηρετεί παράλληλα έναν ευρύτερο σκοπό: υποθέσεις στις οποίες κρίσιμα νομικά ζητήματα έχουν ήδη επιλυθεί μπορούν να κλείσουν χωρίς νέα πολυετή δικαστική διαδρομή, αποσυμφορώντας τη διοικητική δικαιοσύνη και επιτρέποντας την ταχύτερη εκκαθάριση εκκρεμών φορολογικών διαφορών.

Για τον ίδιο τον φορολογούμενο, όμως, το κρίσιμο ερώτημα είναι πιο συγκεκριμένο: συμφέρει να συνεχίσει τη δικαστική διεκδίκηση ή να αξιοποιήσει σήμερα τη δυνατότητα αμετάκλητης επίλυσης της διαφοράς;

Η απάντηση δεν είναι ίδια για κάθε υπόθεση. Προϋποθέτει εξέταση της δικονομικής της κατάστασης, των λόγων που έχουν ήδη προβληθεί ενώπιον των δικαστηρίων, του ύψους του κύριου φόρου/προστίμου και των πρόσθετων επιβαρύνσεων, αλλά και του οικονομικού αποτελέσματος που μπορεί πράγματι να επιτευχθεί μέσω της Επιτροπής.

Για όσες υποθέσεις πληρούν τις προϋποθέσεις, πάντως, πρόκειται για ένα περιορισμένο χρονικό παράθυρο μέσα στο οποίο ο φορολογούμενος καλείται να σταθμίσει τη δυνατότητα ενός άμεσου, συγκεκριμένου και οριστικού τέλους στη φορολογική διαφορά έναντι της συνέχισης της δικαστικής αντιδικίας.

Δικηγόρος Αθηνών*