Η «επικίνδυνη γυναίκα» που σημάδεψε τη ζωή και το έργο της Βιρτζίνια Γουλφ

Η Βάιολετ Ντίκινσον υπήρξε φίλη, μέντορας και πιθανότατα ένας από τους πρώτους μεγάλους έρωτες της Βιρτζίνια Γουλφ – και η γυναίκα που της έδειξε πώς μπορούσε να μοιάζει μια ζωή έξω από τις συμβάσεις

Πολύ πριν η Βιρτζίνια Γουλφ γράψει το «Ένα δικό σου δωμάτιο» και συνδέσει την ελευθερία μιας γυναίκας με την οικονομική ανεξαρτησία και την ύπαρξη ενός χώρου που της ανήκει, μια γυναίκα είχε ήδη δείξει στη νεαρή συγγραφέα ότι μια τέτοια ζωή ήταν εφικτή. Ήταν η Βάιολετ Ντίκινσον, φίλη, μέντορας και μία από τις σημαντικότερες παρουσίες στα πρώτα χρόνια της ενήλικης ζωής της.

Την ιστορία της Ντίκινσον και την επιρροή που άσκησε στη Γουλφ αναδεικνύει δημοσίευμα του El País English, με αφορμή το «The Life of Violet: Three Early Stories», που κυκλοφόρησε από το Princeton το 2025 και φέρνει στο προσκήνιο τρεις πρώιμες ιστορίες της Βρετανίδας συγγραφέα.

Η Βάιολετ Ντίκινσον γεννήθηκε το 1865 σε μια εύπορη οικογένεια γαιοκτημόνων της αριστοκρατίας του Σόμερσετ. Δεν χρειαζόταν να εργαστεί και, όπως τα κορίτσια της κοινωνικής της τάξης, αναμενόταν να ακολουθήσει τον δρόμο που οδηγούσε στον γάμο. Ωστόσο, στα 17 της είχε ύψος σχεδόν 1,90 μ., κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο για την εποχή, και δεν κατάφερε να ενταχθεί στα πρότυπα της βικτωριανής «αγοράς γάμου».

Δεν παντρεύτηκε ποτέ. Αντί γι’ αυτό, ταξίδεψε, έγραψε, ερεύνησε την ιστορία της οικογένειάς της και δημιούργησε έναν εξαιρετικά ετερόκλητο κοινωνικό κύκλο. Για έναν χρόνο διετέλεσε δήμαρχος του Μπαθ, ενώ επισκεπτόταν και το Farmfield Reformatory for Inebriate Women για να συνομιλεί με τις γυναίκες που ζούσαν εκεί.

Η γνωριμία με τη Βιρτζίνια

Η σχέση της με τη Βιρτζίνια Γουλφ ξεκίνησε όταν εκείνη ήταν ακόμη Βιρτζίνια Στίβεν. Αρχικά, μάλιστα, η νεαρή συγγραφέας την είχε χαρακτηρίσει σε επιστολή της «επικίνδυνη γυναίκα», επειδή θεωρούσε ότι δεν ασκούσε την «κατάλληλη επιρροή» στις νεαρές γυναίκες.

Η δυσπιστία, ωστόσο, εξελίχθηκε σε βαθιά οικειότητα και θαυμασμό. Ο Κουέντιν Μπελ, ανιψιός και βιογράφος της Γουλφ, έγραψε αργότερα ότι για έναν σύγχρονο αναγνώστη ήταν σαφές πως η Βιρτζίνια ήταν ερωτευμένη με τη Ντίκινσον και πως τα αισθήματά της ήταν αμοιβαία. Η Βανέσα Κέρτις, συγγραφέας του «Virginia Woolf’s Women», έχει επίσης χαρακτηρίσει τη Βάιολετ ως τον πρώτο πραγματικό συναισθηματικό και σωματικό έρωτα της πρώιμης ενήλικης ζωής της Γουλφ.

Όποια κι αν ήταν η ακριβής φύση της σχέσης τους, η Ντίκινσον είχε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της συγγραφέα. Η βιογράφος Ερμιόνε Λι σημειώνει ότι η Γουλφ δοκίμαζε πάνω στη φίλη της τις ιδέες που ανέπτυσσε για τη ζωή, τη γραφή και τον τρόπο έκφρασης. Παράλληλα, η Ντίκινσον αναγνώρισε νωρίς το ταλέντο της και τη βοήθησε να αποκτήσει επαφές με σημαντικά λογοτεχνικά έντυπα.

Το δικό της σπίτι

Η επιρροή της, όμως, δεν περιορίστηκε στη λογοτεχνία. Η Ντίκινσον είχε κάτι εξαιρετικά σημαντικό για μια ανύπαντρη γυναίκα των αρχών του 20ού αιώνα: το δικό της σπίτι.

Είχε χτίσει το Burnham Wood στο Χερτφορντσάιρ και εκεί φιλοξένησε τη Γουλφ για περίπου οκτώ μήνες μετά τη νευρική κατάρρευση που υπέστη το 1904, την περίοδο του θανάτου του πατέρα της.

Η εικόνα μιας γυναίκας που μπορούσε να διαθέτει τον δικό της χώρο, να ζει χωρίς σύζυγο και να οργανώνει τη ζωή της με τους δικούς της όρους φαίνεται να άφησε βαθύ αποτύπωμα στη Γουλφ.

Η Ουρμίλα Σεσαγκίρι, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί, επισημαίνει στο El País English ότι η ιδιοκτησία και η δυνατότητα να ορίζει κανείς το σπίτι του υπήρξαν καθοριστικά ζητήματα στο έργο της συγγραφέα. Για τη Γουλφ, η πραγματική ένταξη των γυναικών στην κοινωνία περνούσε και μέσα από ίσα νομικά δικαιώματα στην ιδιοκτησία και την κληρονομιά.

Τρεις άγνωστες ιστορίες

Αυτή η σχέση αποτυπώθηκε και στη μυθοπλασία. Το 1907, σε ηλικία 25 ετών, η Γουλφ έγραψε τρεις ιστορίες με πρωταγωνίστρια τη Βάιολετ: «Friendships Gallery», «The Magic Garden» και «A Story to Make You Sleep».

Οι πρώτες εκδοχές τους φυλάσσονταν στη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης. Το 2022, όμως, η Σεσαγκίρι εντόπισε στα αρχεία του Longleat House ένα αδημοσίευτο χειρόγραφο του 1908 με τις ίδιες ιστορίες, δακτυλογραφημένες με μοβ μελάνι και διορθωμένες στο χέρι από τη Γουλφ.

Τα κείμενα κυκλοφόρησαν τελικά το 2025 στο «The Life of Violet: Three Early Stories». Σε αυτά η πραγματική Ντίκινσον μεταμορφώνεται σε μια σχεδόν μυθική ηρωίδα: μια πανύψηλη γυναίκα που ταξιδεύει, αψηφά τους περιορισμούς και αρνείται να προσαρμοστεί σε όσα περιμένει η κοινωνία από εκείνη.

Σε ένα χαρακτηριστικό σημείο, η Βάιολετ αποφασίζει ότι προτιμά να χτίσει το σπίτι της με τα ίδια της τα χέρια αντί να ζήσει σε ένα που δημιούργησαν άλλοι. Και καταλήγει σε μια φράση που, σύμφωνα με τη Σεσαγκίρι, ήταν εξαιρετικά ριζοσπαστική για τις αρχές του 20ού αιώνα: «Κανείς δεν με θέλει, αλλά είμαι πολύ ευτυχισμένη μόνη μου».

Σύμφωνα με την ερευνήτρια, αυτές οι πρώιμες ιστορίες μπορούν να διαβαστούν ως το «εργαστήριο» μέσα στο οποίο άρχισε να διαμορφώνεται ο κόσμος της ώριμης Γουλφ. Χρόνια πριν από το «Orlando» και το «Ένα δικό σου δωμάτιο», η συγγραφέας είχε ήδη βρει στη φίλη της ένα πραγματικό παράδειγμα γυναίκας που αμφισβητούσε τους κανόνες και διεκδικούσε τη ζωή ως δική της.