Στο κόκκινο τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου

Αντιμέτωπη με μια δομική κρίση βρίσκεται πλέον η παγκόσμια αγορά ενέργειας, καθώς τα εμπορικά αποθέματα αργού πετρελαίου έχουν υποχωρήσει κάτω από το κρίσιμο όριο των 6 δισεκατομμυρίων βαρελιών. Το όριο αυτό αποτελεί το τελευταίο «κόκκινο» οχυρό ασφαλείας πριν η αγορά περάσει σε κατάσταση ακραίας μεταβλητότητας και φυσικής έλλειψης καυσίμων.

Την εφιαλτική πραγματικότητα περιέγραψε νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα από το βήμα του Energy Intelligence Forum στο Λονδίνο ο διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ. Ο επικεφαλής της κρατικής εταιρείας πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας προειδοποίησε ότι παρά τον εφησυχασμό που προσφέρει φαινομενικά ο αριθμός των 6 δισ. βαρελιών κρύβει μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση όγκου, καθώς μόλις το 10% ή και λιγότερο από αυτή την ποσότητα είναι άμεσα διαθέσιμο για διοχέτευση στην αγορά. Το υπόλοιπο 90% αποτελεί «νεκρό» πετρέλαιο, εγκλωβισμένο υποχρεωτικά για τη λειτουργία του συστήματος στο εσωτερικό των αγωγών, στα κατώτατα στρώματα των δεξαμενών ή σε κρατικές υποδομές. Με την παγκόσμια κατανάλωση να αγγίζει τα 100-103 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, το πραγματικό ελεύθερο μαξιλάρι ασφαλείας των 600 εκατομμυρίων βαρελιών επαρκεί έτσι μόλις για 5 έως 6 ημέρες παγκόσμιας ζήτησης.

Η γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν ήδη στερήσει 3 δισεκατομμύρια βαρέλια από τη διεθνή αγορά, αναγκάζοντας το σύστημα να αντλήσει πάνω από 1 δισεκατομμύριο βαρέλια από τα υφιστάμενα αποθέματα. Προκειμένου να αναχαιτιστεί η κατακόρυφη άνοδος των τιμών, ειδικά στο ντίζελ, οι χώρες της G7, σε συντονισμό με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), αποφάσισαν πρόσφατα την απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ. Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν μέρος αυτής της ποσότητας θα περιλαμβάνει αποθέματα από την προηγούμενη απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών που είχε ανακοινωθεί τον Μάρτιο, αλλά δεν είχαν φτάσει ακόμη στην αγορά.

Παρέμβαση

Ο Νάσερ επέκρινε την παρέμβαση αυτή, τονίζοντας ότι αποτελεί προσωρινή λύση που μπορεί ενδεχομένως να διασφαλίσει τις ανάγκες ενός χειμώνα, αλλά δεν λύνει το μακροπρόθεσμο έλλειμμα. Αντίθετα, οι συνεχείς παρεμβάσεις των μεγάλων καταναλωτών έχουν εξαντλήσει τα Στρατηγικά Αποθέματα των ΗΠΑ (SPR), οδηγώντας τα στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1982.

Η έντονη στενότητα στην προσφορά ασκεί τεράστιες πιέσεις στις διεθνείς τιμές του μπρεντ, διαμορφώνοντας ένα πολύ υψηλότερο κατώφλι τιμών. Στις αγορές προθεσμιακών συμβολαίων εμπορευμάτων, η πτώση κάτω από τα 6 δισεκατομμύρια βαρέλια λειτουργεί ως ψυχολογικός διακόπτης για τους traders. Γνωρίζοντας ότι δεν υπάρχει περιθώριο για το παραμικρό λάθος ή ατύχημα, κερδοσκοπούν ασύστολα ενσωματώνοντας ένα βαρύ ασφάλιστρο κινδύνου στις τιμές.

Στο περιβάλλον αυτό, αναλυτές κορυφαίων οίκων -και παικτών- στην αγορά futures, όπως η Goldman Sachs και η Wood Mackenzie, υποστηρίζουν δημοσίως ότι αν δεν υπήρχε ο σαουδαραβικός αγωγός Εast-West ως εναλλακτικός δρόμος παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ, η τιμή του βαρελιού θα μπορούσε να είχε εκτιναχθεί έως και τα 200 δολάρια.

Το μεγάλο ρίσκο για την παγκόσμια οικονομία εντοπίζεται πλέον στο ενδεχόμενο να παγιωθούν οι υψηλές τιμές μεταξύ 125 και 150 δολαρίων, επίπεδα που αν επαληθευτούν θα προκαλέσουν «καταστροφή της ζήτησης» και διεθνή οικονομική ύφεση.

Την ίδια στιγμή, η κρίση προκαλεί σοβαρό «μποτιλιάρισμα» στην εφοδιαστική αλυσίδα των διυλιστηρίων, τα οποία βρίσκονται παγιδευμένα ανάμεσα στο υψηλό κόστος του αργού και την εκρηκτική ζήτηση για διυλισμένα προϊόντα, όπως το ντίζελ και η κηροζίνη. Επειδή τα εμπορικά αποθέματα είναι σε μεγάλο βαθμό μη προσβάσιμα λόγω τεχνικών περιορισμών, τα διυλιστήρια δυσκολεύονται να προμηθευτούν έγκαιρα τα απαραίτητα μείγματα αργού. Αυτό δημιουργεί τοπικές ελλείψεις καυσίμων, ιδιαίτερα στην Ευρώπη, και αυξάνει περαιτέρω τις τιμές στην αντλία για τους καταναλωτές. Το μποτιλιάρισμα φέρνει όμως και κέρδη.

Η μεγαλύτερη πετρελαϊκή εταιρεία της Ευρώπης, η Shell, αναμένει ότι τα διυλιστήριά της θα διπλασιάσουν το κέρδος τους ανά παραγόμενο βαρέλι καυσίμου. Σε ενημέρωση χθες για την πορεία των εργασιών του, ο ενεργειακός κολοσσός προέβλεψε περιθώρια κέρδους 42 δολαρίων ανά βαρέλι για την περίοδο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου, ποσό πολύ υψηλότερο από τα περιθώρια των 24 δολαρίων ανά βαρέλι που καταγράφηκαν το δεύτερο τρίμηνο αλλά και του προηγούμενου ρεκόρ, που ανερχόταν σε περίπου 28 δολάρια ανά βαρέλι και είχε σημειωθεί κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας.

Αβεβαιότητα

Σε αυτό το πλαίσιο η επόμενη μέρα για την παγκόσμια αγορά ενέργειας προμηνύεται και μακρά και δύσκολη. Ακόμη και αν οι γεωπολιτικές εντάσεις εκτονωθούν πλήρως και οι ροές από τη Μέση Ανατολή επιστρέψουν στο 100% (από το 80% που βρίσκονται σήμερα), η ισορροπία δεν θα αποκατασταθεί άμεσα. Η ταυτόχρονη ανάγκη για την κάλυψη της τρέχουσας παγκόσμιας κατανάλωσης και για την επαναγορά δισεκατομμυρίων βαρελιών με σκοπό το γέμισμα των άδειων αποθηκών θα κρατήσει το κόστος της ενέργειας δομικά υψηλό. Η διαδικασία πλήρους αναπλήρωσης των αποθεμάτων ασφαλείας αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον δύο χρόνια, παρατείνοντας την ενεργειακή αβεβαιότητα.