James Carter: «Η κληρονομιά του Coltrane είναι κληρονομιά Αλήθειας και Θριάμβου»

Ο John William Coltrane (23 Σεπτεμβρίου 1926 – 17 Ιουλίου 1967), δεν μπορεί να μπει κάτω από την οποιαδήποτε «ταμπέλα». Σαξοφωνίστας της τζαζ , bandleader και συνθέτης. Από τις πλέον επιδραστικές, προσωπικότητες στην ιστορία της τζαζ και της μουσικής του 20ού αιώνα, μεταξύ άλλων, άλλαξε τους κανόνες του αυτοσχεδιασμού εισάγοντας περίπλοκες αρμονικές αλλαγές (γνωστές ως «Coltrane changes»).

Το άλμπουμ του «Giant Steps» (1960) αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη δεξιοτεχνία στο σαξόφωνο. Το εμβληματικό του έργο «A Love Supreme» (1964) αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της «spiritual jazz».

Έναν αιώνα μετά τη γέννηση του ο σαξοφωνίστας James Carter έρχεται στο Gazarte Main Stage, την Τρίτη 13 Οκτωβρίου, για να παρουσιάσει το Trane: A Centennial Supreme. Ειδικό πρόγραμμα αφιερωμένο στη μουσική, το πνεύμα και την ανυπολόγιστη κληρονομιά του Coltrane.

Δεν πρόκειται για αναδρομή στο έργο του «Trane». Ο Carter προσεγγίζει τη μουσική του μέσα από τη δική του προσωπικότητα, αναζητώντας πίσω από τις συνθέσεις εκείνη την αδιάκοπη ανάγκη για εξερεύνηση, ελευθερία και πνευματική αναζήτηση που καθόρισε τα τελευταία χρόνια της ζωής και της δημιουργίας του Coltrane. Το αποτέλεσμα φέρνει δύο διαφορετικές εποχές της jazz σε ανοιχτό διάλογο: τον ριζοσπαστισμό ενός δημιουργού που άλλαξε για πάντα τη γλώσσα του σαξοφώνου και έναν σύγχρονο δεξιοτέχνη που ποτέ δεν αντιμετώπισε την παράδοση σαν κάτι ακίνητο.

Από το ντεμπούτο του, «JC On the Set», όταν ήταν μόλις 20 και κάτι ετών, μέχρι τις συνεργασίες του με ονόματα όπως οι Wynton Marsalis, Lester Bowie, Dee Dee Bridgewater και World Saxophone Quartet, ο James Carter έχει δημιουργήσει τον ήχο του, ενώ η εξερεύνησή του, τον έχει οδηγήσει από την jazz παράδοση και το swing μέχρι το funk, το blues, το free jazz και τη σύγχρονη μουσική.

«Το ζητούμενο είναι να ακούσει ο κόσμος το μήνυμά του Coltrane μαζικά, ώστε να επέλθει μια ριζική, συγκλονιστική αλλαγή».

Στο James Carter Organ Trio, το σαξόφωνό του συναντά το Hammond B3 του Gerard Gibbs και τα drums του Alex White, σε ένα σχήμα με βαθιά ρίζα στη soul-jazz. Το trio έχει ήδη αφήσει το αποτύπωμά του και δισκογραφικά με το «Live From Newport Jazz», που κυκλοφόρησε από την Blue Note.

Λίγο πριν την εμφάνισή του, στο Gazarte, o James Carter, μιλά στο vima.gr, για την κληρονομιά του Coltrane, τη σχέση με τις νεότερες γενιές, το τι θα παρουσιάσει στην Αθήνα, τη σχέση του ιδίου με την τζαζ και τα επόμενά του σχέδια.

Ποια είναι η κληρονομιά του John Coltrane;**

Για μένα, η κληρονομιά του Coltrane είναι μια κληρονομιά «Αλήθειας και Θριάμβου»! Αλήθειας, όπως αυτή αποτυπώνεται στη μουσική και τον τρόπο ζωής του, και Θριάμβου, καθώς ξεπέρασε τα πάθη και τις αντιξοότητες για να αναδειχθεί σε μία από τις πιο καθοριστικές δυνάμεις στον χώρο των Τεχνών κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα.

Έχει ακόμα κάτι να πει ο John Coltrane στους νεότερους ακροατές και μουσικούς σήμερα;**

Ο John Coltrane εξακολουθεί να μιλάει σε όλους μας, σχεδόν 60 χρόνια μετά τον θάνατό του! Το ζητούμενο είναι να ακούσει ο κόσμος το μήνυμά του μαζικά, ώστε να επέλθει μια ριζική, συγκλονιστική αλλαγή.

Για πολλούς, η τζαζ θεωρείται «δύσκολη» μουσική. Τελικά, υπάρχει όντως «δύσκολη» μουσική ή μήπως υπάρχουν απλώς «δύσκολοι» άνθρωποι;**

Πιστεύω ότι κάθε είδος μουσικής -ή τέχνης γενικότερα- παρουσιάζει ορισμένες δυσκολίες σε κάθε στάδιο εξέλιξης, και μερικές φορές οι ίδιοι οι «δύσκολοι» δημιουργοί μπορεί να σταθούν εμπόδιο στην εξέλιξή τους.

Τι ακριβώς είναι το «Trane: A Centennial Supreme», το πρότζεκτ που θα παρουσιάσετε στην Αθήνα;**

Αυτό το πρότζεκτ έχει ως στόχο να τιμήσει την προαναφερθείσα κληρονομιά και να υπενθυμίσει σε όλους ότι ο Coltrane δεν περιορίζεται μόνο στην «καταιγιστική τεχνική» και στα «φύλλα ήχου» (sheets of sound / σ.σ. όρος που επινοήθηκε από τον κριτικό τζαζ του DownBeat, Ira Gitler, το 1958 για να περιγράψει το μοναδικό και γρήγορο σόλο στυλ του Coltrane). Η μουσική του Coltrane εμπεριέχει μια πνευματική διάσταση που πρέπει να αναγνωριστεί πλήρως, και ελπίζουμε να την αναδείξουμε μέσα από τις συναυλίες μας.

Πώς αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τη μουσική -και ειδικότερα με την τζαζ;**

Η αρχική ώθηση δόθηκε στα νεανικά μου χρόνια, όταν παρατήρησα ότι η μητέρα μου παρέμενε πάντα ήρεμη και χαλαρή ακούγοντας τη μουσική της. Ήθελα να κερδίσω την εύνοιά της, οπότε άρχισα να ακούω μουσική μαζί της.

Ποιες είναι οι επιρροές σας;**

Μεγάλωσα με δύο αδελφούς και δύο αδελφές, οι οποίοι είχαν όλοι μουσική κλίση. Ήταν μεγαλύτεροί μου και, ως εκ τούτου, είχαν ήδη διαμορφωμένα μουσικά γούστα που επηρέασαν κι εμένα! Τα γούστα τους ήταν εκλεκτικά και ποικίλα: από την όπερα μέχρι την R&B και οτιδήποτε ενδιάμεσο.

Ποιοι σας έχουν βοηθήσει στη μέχρι τώρα πορεία σας;**

Πέρα από τα αδέρφια μου, ο βασικός λόγος που βρίσκομαι εδώ είναι ο μουσικός πατέρας μου, ο κ. Donald Washington -ο οποίος έφυγε πρόσφατα από τη ζωή- και η οικογένειά του. Ο αδερφός μου, ο Kevin, με έφερε σε επαφή μαζί του σε μια κρίσιμη στιγμή που ήμουν έτοιμος να τα παρατήσω, και η καθοδήγησή του με έσωσε την τελευταία στιγμή! Φυσικά, υπήρξαν κι άλλοι -πάρα πολλοί για να τους αναφέρω όλους- αλλά ο «Pops» ήταν ο άνθρωπος που έσπειρε τους σπόρους και με βοήθησε να εξελιχθώ σε «όλες» τις πτυχές της ζωής.

Τι οδήγησε στην επανακυκλοφορία του άλμπουμ «Gold Sounds», το οποίο ήταν -και παραμένει- αφιερωμένο στους Pavement;**

Πρωτάκουστα τη μουσική των Pavement (σ.σ. αμερικανικό indie rock συγκρότημα που σχηματίστηκε στο Στόκτον της Καλιφόρνια το 1989) μέσα από την εκπομπή «Beavis & Butthead» του MTV, σε ένα από τα βίντεο που πρόβαλλαν. Τα αδέρφια Brown ήρθαν σε εμάς (στον Ali Jackson, τον Cyrus Chesnut, τον Reginald Veal και εμένα) με την ιδέα να παρουσιάσουμε τους Pavement σε τζαζ πλαίσιο. Το εγχείρημα υλοποιήθηκε στο στούντιο Electric Lady του Jimi Hendrix, έναν χώρο όπου η δημιουργικότητα εξακολουθεί να ρέει άφθονη. Η ίδια η μουσική προσκαλεί σε μια επανακάλυψη, περίπου 20 χρόνια μετά, και ανυπομονώ για τις μελλοντικές συναυλίες που θα προκύψουν από αυτό το πρότζεκτ.

«Η μουσική του Coltrane εμπεριέχει μια πνευματική διάσταση που πρέπει να αναγνωριστεί πλήρως».

Πιστεύετε ότι η έλευση της Τεχνητής Νοημοσύνης στη μουσική θα αλλάξει τον χώρο; Θα περιορίσει το έργο των συνθετών;**

Δεν είμαι οπαδός οτιδήποτε τεχνητού, ειδικά όσον αφορά τις τέχνες! Επόμενη ερώτηση!

Παρεμπιπτόντως, έχετε ακούσει ποτέ ελληνική μουσική;**

Έχω ακούσει κάποια πράγματα με την πάροδο των χρόνων, αλλά είμαι πάντα ανοιχτός στο να ακούσω περισσότερα, τόσο από θρυλικούς όσο και από σύγχρονους καλλιτέχνες.

Πώς θα ήταν η τζαζ -και η μουσική γενικότερα- χωρίς τον John Coltrane;**

Κατά την ειλικρινή μου άποψη, η μουσική γενικότερα, χωρίς την επιρροή του Coltrane, θα στερούνταν σημαντικά συναισθηματικού και πνευματικού περιεχομένου. Η επιρροή του ήταν και παραμένει τεράστια, όχι μόνο στο μουσικό στερέωμα αλλά και σε θρησκευτικούς κύκλους, καθώς ο ίδιος επιδίωκε πάντα να γίνει η καλύτερη εκδοχή του εαυτού του. Η επιρροή του αυτή είναι αυταπόδεικτη, αν σκεφτεί κανείς την ίδρυση της Εκκλησίας του Saint John Coltrane στην Καλιφόρνια.

Ποια τα μελλοντικά σας σχέδια;**

Σκοπεύω να συνεχίσω να μελετώ τη μουσική και να παραμείνω ανοιχτός σε νέα πρότζεκτ και μελλοντικές συνεργασίες, καθώς και να γίνω η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μου ως James Carter.

Αγοράστε εισιτήρια για τη συναυλία του James Carter από το InTickets.