Πάουελ: Γιατί ο Τραμπ δυσκολεύεται να τον απομακρύνει από τη Fed

Η ανακαίνιση των κεντρικών κτιρίων της Federal Reserve στην Ουάσιγκτον, που από έργο υποδομής εξελίχθηκε σε πεδίο σύγκρουσης μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Τζερόμ Πάουελ, δεν φαίνεται να προσφέρει στον Αμερικανό πρόεδρο το νομικό έρεισμα που αναζητούσε για την απομάκρυνση του πρώην επικεφαλής της Fed.

Το πόρισμα του Inspector General της Fed, το οποίο δόθηκε στη δημοσιότητα την Τετάρτη, καταγράφει σημαντικές αδυναμίες στην εποπτεία και στον έλεγχο του κόστους, αλλά δεν εντόπισε στοιχεία που να δικαιολογούν ποινική παραπομπή ή να συνιστούν διοικητικό παράπτωμα.

Παρά τα ευρήματα, ο Τραμπ επέστρεψε στην επίθεση κατά του Πάουελ, ζητώντας εκ νέου την παραίτησή του.

Το πόρισμα και η θέση του Πάουελ

Σύμφωνα με το Politico, η εξέλιξη περιορίζει τα περιθώρια του Τραμπ να χρησιμοποιήσει την υπόθεση της ανακαίνισης ως βάση για την απομάκρυνση του Πάουελ, ο οποίος πλέον είναι απλό μέλος του Συμβουλίου των Διοικητών της Fed.

Ο Πάουελ ολοκλήρωσε τη θητεία του ως πρόεδρος της κεντρικής τράπεζας τον Μάιο του 2026, όμως παρέμεινε στο Συμβούλιο, όπου η θητεία του ολοκληρώνεται τον Ιανουάριο του 2028.

Η παραμονή του είχε συνδεθεί από τον ίδιο με την ανάγκη να ολοκληρωθούν οι έρευνες γύρω από την υπόθεση της ανακαίνισης. Όπως είχε δηλώσει, δεν σκόπευε να αποχωρήσει από το Συμβούλιο έως ότου η διαδικασία ολοκληρωθεί με διαφάνεια και οριστικό τρόπο.

Η δημοσιοποίηση του πορίσματος, πάντως, δεν οδήγησε τον Τραμπ σε υποχώρηση. Με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ζήτησε από τον υπουργό Δικαιοσύνης Τοντ Μπλανς να αποφασίσει τι θα πρέπει να γίνει σχετικά με το κόστος του έργου και επανέλαβε την απαίτησή του να παραιτηθεί ο Πάουελ.

Ένα έργο 2,4 δισ. δολαρίων

Η ανακαίνιση δύο ιστορικών κτιρίων της Fed στην Ουάσιγκτον εξελίχθηκε σε έργο πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το αρχικό κόστος είχε υπολογιστεί περίπου στα 921 εκατ. δολάρια, ενώ έως τον Δεκέμβριο του 2024 το κόστος κατασκευής είχε ξεπεράσει τα 2 δισ. δολάρια και ο συνολικός προϋπολογισμός είχε φτάσει περίπου τα 2,4 δισ. δολάρια.

Το Reuters επισημαίνει ότι η Fed δεν είχε εξασφαλίσει ένα «εγγυημένο ανώτατο τίμημα» με τον ανάδοχο, το οποίο θα μπορούσε να περιορίσει την έκθεσή της στις υπερβάσεις κόστους. Αντίθετα, το έργο χωρίστηκε σε 84 επιμέρους πακέτα εργασιών χωρίς συνολικό ανώτατο όριο.

Σε τέσσερα πακέτα μηχανολογικών, ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εργασιών, οι δαπάνες ξεπέρασαν τις αρχικές εκτιμήσεις κατά σχεδόν 500 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με την Washington Post.

Το πόρισμα αποδίδει τις υπερβάσεις σε σειρά προβλημάτων στη διαχείριση του έργου, μεταξύ των οποίων η απουσία συνολικού ανώτατου ορίου κόστους και οι καθυστερήσεις στον σχεδιασμό.

Τι βρήκε και τι δεν βρήκε ο Inspector General

Η έκθεση των 120 σελίδων είναι επικριτική για τον τρόπο με τον οποίο η Fed διαχειρίστηκε το έργο. Ωστόσο, δεν βρήκε στοιχεία για παραβίαση της ομοσπονδιακής ποινικής νομοθεσίας ούτε διοικητικό παράπτωμα.

Παράλληλα, σύμφωνα με το Associated Press, ο Inspector General διαπίστωσε ότι ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που είχαν βρεθεί στο επίκεντρο της κριτικής του Λευκού Οίκου —όπως οι μαρμάρινες επιφάνειες, τα υδάτινα στοιχεία και η βεράντα με κήπο— δεν συνέβαλαν ουσιαστικά στις υπερβάσεις του κόστους.

Αντίθετα, η έκθεση επικεντρώνεται στις διαδικασίες εποπτείας, στον σχεδιασμό και στη διαχείριση των συμβάσεων.

Μεταξύ άλλων, η Fed καθυστέρησε να εξασφαλίσει ανώτατο όριο κόστους για το έργο, ενώ αλλαγή στον σχεδιασμό των εσωτερικών χώρων το 2023 προκάλεσε πρόσθετες καθυστερήσεις.

Η έρευνα του υπουργείου Δικαιοσύνης

Η νέα έκθεση έρχεται μετά το κλείσιμο της έρευνας του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης για τον Πάουελ και την ανακαίνιση.

Η έρευνα είχε επικεντρωθεί, μεταξύ άλλων, στο κατά πόσο ο πρώην πρόεδρος της Fed είχε δώσει ψευδείς πληροφορίες στο Κογκρέσο σχετικά με το έργο. Τον Απρίλιο του 2026 το υπουργείο Δικαιοσύνης έκλεισε την έρευνα, ενώ προηγουμένως ομοσπονδιακός δικαστής είχε μπλοκάρει κλητεύσεις που είχαν εκδοθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας.

Το δικαστικό μπλοκάρισμα είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς η υπόθεση είχε συνδεθεί με τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να ασκήσει πίεση στον Πάουελ, την ώρα που ο πρόεδρος ζητούσε επίμονα χαμηλότερα επιτόκια.

Το Reuters καταγράφει ότι η αντιπαράθεση γύρω από την ανακαίνιση εξελίχθηκε σταδιακά σε ευρύτερη σύγκρουση για την ανεξαρτησία της Fed, καθώς ο Τραμπ είχε επανειλημμένα επικρίνει τον Πάουελ επειδή δεν προχώρησε στις μειώσεις επιτοκίων που ζητούσε ο Λευκός Οίκος.

Το πραγματικό διακύβευμα: η ανεξαρτησία της Fed

Εάν ο Τραμπ επιχειρήσει να απομακρύνει τον Πάουελ από το Συμβούλιο εξαιτίας της διαχείρισης της ανακαίνισης, θα επανέλθει στο προσκήνιο το ευρύτερο ερώτημα για τα όρια της προεδρικής εξουσίας απέναντι στην αμερικανική κεντρική τράπεζα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν διαφωνίες για τη νομισματική πολιτική.

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της παράλληλης σύγκρουσης της κυβέρνησης με τη διοικητή της Fed Λίζα Κουκ, την οποία ο Τραμπ έχει επίσης επιχειρήσει να απομακρύνει από το Συμβούλιο.

Το προηγούμενο της Λίζα Κουκ και οι αγορές

Μια νέα προσπάθεια απομάκρυνσης του Πάουελ θα μπορούσε να διευρύνει τη συζήτηση για τα όρια της προεδρικής εξουσίας απέναντι στην αμερικανική κεντρική τράπεζα.

Παράλληλα, οι αγορές ομολόγων αποτελούν έναν ακόμη παράγοντα. Οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών τίτλων έχουν ήδη βρεθεί σε υψηλά πολλών ετών, καθιστώντας κάθε εξέλιξη που αφορά την ανεξαρτησία και τη λειτουργία της Fed σημαντική για τους επενδυτές.

Το εμπόδιο του Κογκρέσου

Ακόμη και εάν ο Τραμπ μπορούσε να απομακρύνει τον Πάουελ ή ο ίδιος αποφάσιζε να αποχωρήσει, υπάρχει και ένας πολιτικός παράγοντας που θα μπορούσε να περιπλέξει την κατάσταση: το Κογκρέσο.

Ο Μαρκ Σπίντελ, επικεφαλής επενδύσεων της Potomac River Capital και συν-συγγραφέας βιβλίου για την ανεξαρτησία της Fed, υποστήριξε ότι μια αλλαγή στον συσχετισμό δυνάμεων στη Γερουσία θα μπορούσε να δυσκολέψει την έγκριση ενός νέου υποψηφίου.

«Εάν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν τη Γερουσία τον Νοέμβριο, δεν πρόκειται να περάσει κανέναν υποψήφιο», ανέφερε.

Οι Ρεπουμπλικανοί και το πόρισμα

Την ίδια στιγμή, Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές εμφανίστηκαν να αντιμετωπίζουν το πόρισμα ως επιβεβαίωση ότι οι σοβαρότερες κατηγορίες που είχαν διατυπωθεί δεν τεκμηριώθηκαν.

Ο γερουσιαστής Thom Tillis δήλωσε ότι ο πρόεδρος της Fed, όπως και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει κάθε λεπτομέρεια ενός τόσο σύνθετου έργου.

Ο John Cornyn, από την πλευρά του, χαρακτήρισε το πόρισμα «μη έκπληξη» και πρόσθεσε ότι θεωρεί τον Πάουελ «έντιμο άνθρωπο», εκτιμώντας ότι θα παραμείνει στη Fed για κάποιο διάστημα πριν αποχωρήσει.

Η Fed αλλάζει τον τρόπο εποπτείας του έργου

Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση, το πόρισμα έχει ήδη οδηγήσει σε αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα συνεχιστεί η ανακαίνιση.

Ο νυν πρόεδρος της Fed, Kevin Warsh, ανακοίνωσε ότι η General Services Administration θα αναλάβει συμβουλευτικό ρόλο στην ολοκλήρωση του έργου, ενώ η κεντρική τράπεζα θα προσλάβει και ανεξάρτητο ελεγκτή για την εξέταση των δαπανών.

Η κατασκευή αναμένεται να συνεχιστεί έως τον Δεκέμβριο του 2027, αρκετά αργότερα από τον αρχικό στόχο ολοκλήρωσης στα μέσα του 2024.

Έτσι, η υπόθεση της ανακαίνισης παραμένει ανοιχτή ως προς το πολιτικό της σκέλος, ενώ το πόρισμα του Inspector General καταγράφει κακή διαχείριση και σημαντικές αστοχίες, χωρίς να αποδίδει στον Πάουελ ποινική ή διοικητική παράβαση.

Για τον Τραμπ, το ζήτημα πλέον μετατοπίζεται στο εάν η υπόθεση της ανακαίνισης μπορεί να αποτελέσει επαρκή βάση για την απομάκρυνση του Πάουελ από το Συμβούλιο.