Τι μπλοκάρει τα φιλόδοξα σχέδια του Βιετνάμ για υψηλή τεχνολογία

ΓΙΑ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ, η αναβάθμιση του Βιετνάμ τον Ιούλιο από την Παγκόσμια Τράπεζα σε χώρα «ανώτερου μεσαίου εισοδήματος» δικαίωσε σχεδόν 40 χρόνια doi moi ή «ανακαίνισης», της περιόδου οικονομικού ανοίγματος της χώρας. Ο Το Λαμ, πρόεδρος του Κομμουνιστικού Κόμματος του Βιετνάμ, δεν είναι ικανοποιημένος: «Αν συνεχίσουμε με τις παλιές μεθόδους, μπορεί να επιτύχουμε προσωρινή ανάπτυξη», προειδοποίησε τον Μάιο, «αλλά θα είναι δύσκολο να δημιουργήσουμε βιώσιμη ανάπτυξη… ή να ξεφύγουμε από την παγίδα του μεσαίου εισοδήματος».

Οι μισθοί των Βιετναμέζων εργαζομένων αυξάνονται, γεγονός που απειλεί να συμπιέσει τα ήδη στενά περιθώρια κέρδους στον μεταποιητικό τομέα. Έτσι, προτού το εργατικό δυναμικό της χώρας γίνει υπερβολικά ακριβό, η κυβέρνηση του Βιετνάμ ελπίζει να ανέβει απότομα στην αλυσίδα αξίας. Σκοπεύει να κατασκευάζει προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, όπως ημιαγωγούς, τους οποίους σήμερα απλώς συναρμολογεί, προσθέτοντας συγκριτικά μικρή αξία. Όμως η κατασκευή τσιπ απαιτεί πολλή ενέργεια. Και το Βιετνάμ, το οποίο μόλις πρόσφατα κατάφερε να ξεπεράσει τις χρόνιες διακοπές ρεύματος, χρειάζεται μεταρρυθμίσεις αντάξιες των φιλοδοξιών του. Ευτυχώς, έχει ένα σχέδιο. Το Βιετνάμ σκοπεύει να εντάξει το υγροποιημένο φυσικό αέριο, ή LNG, στο ενεργειακό του μείγμα. Το εισαγόμενο αέριο μπορεί να παρέχει μια αποδοτική, σταθερή ροή ηλεκτρικής ενέργειας και είναι ιδανικό για ενεργοβόρα βιομηχανικά πάρκα. Έως το 2030, το Βιετνάμ ελπίζει να παράγει περίπου το 10% της ηλεκτρικής του ενέργειας από αυτό.

Όμως δεν πρόκειται να επιτύχει αυτόν τον στόχο. Η VinGroup, ο μεγαλύτερος όμιλος επιχειρήσεων της χώρας, τερμάτισε τον Μάρτιο ένα έργο μονάδας ηλεκτροπαραγωγής με LNG ύψους 6,7 δισ. δολαρίων, επικαλούμενη το υψηλό κόστος. Η κατασκευή νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με LNG έχει βαλτώσει σε ολόκληρη τη χώρα και οι λίγες που προχωρούν λειτουργούν ως επί το πλείστον από κρατικές επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων η Vietnam Electricity (EVN). Μέχρι στιγμής, το LNG συνεισφέρει μόλις περίπου το 1,6% της ηλεκτρικής ενέργειας του Βιετνάμ.

Το Βιετνάμ δεν ευθύνεται εξ ολοκλήρου. Ο πόλεμος στο Ιράν έχει πλήξει σκληρά το LNG που κατευθύνεται προς την Ασία· οι τιμές εισαγωγής έχουν αυξηθεί κατά 146% από τα τέλη Φεβρουαρίου. Με τις σημερινές τιμές, η εισαγωγή LNG στους ρυθμούς που προβλέπει το σχέδιο για το 2030 θα κόστιζε «14-18 δισ. δολάρια ετησίως — ποσό που ισοδυναμεί με το 16-20% των συναλλαγματικών αποθεμάτων της χώρας, κάθε χρόνο», λέει ο Φίλιπ Σόλομον της BRG, μιας εταιρείας συμβούλων. Όμως αυτή η πίεση θα υποχωρήσει εάν και όταν μειωθούν οι παγκόσμιες τιμές.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι πολιτικό. Η ηλεκτρική ενέργεια στο Βιετνάμ επιδοτείται σε μεγάλο βαθμό. Η κυβέρνηση υποχρεώνει τους κρατικούς παραγωγούς να πωλούν την ηλεκτρική τους ενέργεια σε τεχνητά χαμηλή τιμή, γεγονός που διευκολύνει την επιβολή αυστηρών ανώτατων ορίων στις τιμές. Το LNG δεν λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο. Η δημιουργία ενός μεγάλου στόλου μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με LNG απαιτεί τεράστιες ποσότητες κεφαλαίων και τεχνογνωσίας, που υπερβαίνουν τις δυνατότητες του κράτους να τα παράσχει. Μόνο ξένοι φορείς εκμετάλλευσης μπορούν να το καταφέρουν και αυτοί συνήθως θα απαιτήσουν υψηλότερες τιμές από εκείνες που προτιμά να πληρώνει η κυβέρνηση. Αυτό φέρνει το Βιετνάμ σε δύσκολη θέση. Μπορεί είτε να πληρώσει για το LNG, γεγονός που καθιστά ακριβότερη τη διατήρηση των επιδοτήσεων στην ηλεκτρική ενέργεια, είτε να εγκαταλείψει τις εισαγωγές φυσικού αερίου, θέτοντας σε κίνδυνο τις φιλοδοξίες του για υψηλή τεχνολογία.

Το Βιετνάμ έχει δυσκολευτεί και στο παρελθόν με αυτή την επιλογή. Το 2017 κατάφερε να προσελκύσει ξένες εταιρείες για έργα ηλιακής ενέργειας προσφέροντας μια γενναιόδωρη εγγυημένη τιμή αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (feed-in tariff), δηλαδή μια βασική τιμή που καταβάλλει το κράτος για την ηλεκτρική ενέργεια. Όμως αυτές οι τιμές ήταν υπερβολικά δαπανηρές για να διατηρηθούν, οπότε η EVN τις μείωσε αναδρομικά το 2025, περικόπτοντας δραστικά τις αποδόσεις επενδύσεων συνολικού ύψους περίπου 13 δισ. δολαρίων. Ως αποτέλεσμα, πολλοί ξένοι φορείς ανάπτυξης ενεργειακών έργων το σκέφτονται ήδη δύο φορές προτού δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά στο Βιετνάμ.

© 2026 The Economist Newspaper Limited. All rights reserved. Άρθρο από τον Economist, το οποίο μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε με επίσημη άδεια από το www.powergame.gr. Το πρωτότυπο άρθρο, στα αγγλικά, βρίσκεται στο www.economist.com*