Ταμείο Ανάκαμψης: Αγώνας για 2,6 δισ. ευρώ σε τέσσερις μήνες

Στα 2,638 δισ. ευρώ οι δαπάνες που απομένουν έως το τέλος του έτους, ενώ δεκάδες έργα παίρνουν παρατάσεις

▶ Παρατάσεις έργων, αυστηροί ευρωπαϊκοί έλεγχοι και το τελικό αίτημα πληρωμής των 6,7 δισ. ευρώ πιέζουν το χρονοδιάγραμμα

Σε έναν ιδιαίτερα απαιτητικό τελευταίο γύρο μπαίνει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς μέσα στους τελευταίους τέσσερις μήνες του έτους πρέπει να δαπανηθούν και να απορροφηθούν ακόμη 2,638 δισ. ευρώ. Επισήμως, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι η διαδικασία υλοποίησης των οροσήμων και των στόχων ολοκληρώθηκε στις 31 Αυγούστου 2026. Ωστόσο, το προηγούμενο διάστημα δεκάδες έργα έλαβαν δίμηνη παράταση έως τις 30 Οκτωβρίου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι προθεσμίες φτάνουν έως και τον Νοέμβριο για την ολοκλήρωση μέρους του φυσικού αντικειμένου. Οι παρατάσεις αφορούν έργα, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που συνδέονται με τα ορόσημα του τελικού ελληνικού αιτήματος πληρωμής, συνολικού ύψους 6,7 δισ. ευρώ.

Τα κονδύλια που πρέπει να φτάσουν στην αγορά**

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών έχει μετατοπιστεί προς το τέλος της περιόδου σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, κυρίως επειδή ο διοικητικός φόρτος αποδείχθηκε υψηλότερος από τον αναμενόμενο. Στο σκέλος των επιχορηγήσεων, από συνολικά κονδύλια 18,2 δισ. ευρώ, οι εισπράξεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχονται σε 12,9 δισ. ευρώ. Έως τον Μάρτιο του 2026 είχαν εκταμιευθεί 10 δισ. ευρώ προς τους τελικούς δικαιούχους, ενώ έως τον Ιούλιο είχαν μεταφερθεί από το κράτος σε άλλους φορείς, εντός και εκτός της γενικής κυβέρνησης, ακόμη 6,5 δισ. ευρώ. Τα στοιχεία δείχνουν ότι σημαντικό μέρος των πόρων έχει μεταφερθεί σε φορείς χωρίς ακόμη να έχει καταλήξει στην πραγματική οικονομία. Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΘΟΟ έως το τέλος Αυγούστου, οι δαπάνες του Ταμείου Ανάκαμψης διαμορφώνονταν στα 4,55 δισ. ευρώ έναντι ετήσιου στόχου 7,2 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι απομένουν 2,638 δισ. ευρώ προς απορρόφηση στο τελευταίο τετράμηνο, ενώ την ίδια περίοδο πρέπει να προχωρήσει και η απορρόφηση του ΕΣΠΑ και των υπόλοιπων προγραμμάτων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, ύψους 9,5 δισ. ευρώ. Ο συνολικός στόχος για τις επενδύσεις φτάνει τα 16,692 δισ. ευρώ.

Το τελικό αίτημα των 6,7 δισ. ευρώ**

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η υποβολή, έως το τέλος Σεπτεμβρίου, του 9ου και τελικού αιτήματος πληρωμής επιχορηγήσεων και του 8ου και τελικού αιτήματος πληρωμής δανείων. Τα δύο αιτήματα περιλαμβάνουν συνολικά 123 ορόσημα και στόχους και αντιστοιχούν σε πόρους 6,7 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 117 ορόσημα και οι στόχοι αφορούν το σκέλος των επιχορηγήσεων και έξι το δανειακό σκέλος. Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η αξιολόγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του 8ου επαυξημένου αιτήματος πληρωμής επιχορηγήσεων και του 7ου αιτήματος πληρωμής δανείων. Τα δύο αυτά αιτήματα περιλαμβάνουν 49 ορόσημα και στόχους και αντιστοιχούν σε ευρωπαϊκούς πόρους 4,5 δισ. ευρώ, από τους οποίους 866 εκατ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και 3,68 δισ. ευρώ δάνεια. Οι ευρωπαϊκοί έλεγχοι θα συνεχιστούν λαμβάνοντας υπόψη τις παρατάσεις που έχουν δοθεί. Εφόσον κάποιο ορόσημο ή έργο δεν ολοκληρωθεί σύμφωνα με τις απαιτήσεις, το αντίστοιχο ποσό δεν θα εκταμιευθεί και η κάλυψη της δαπάνης μπορεί να μεταφερθεί στον κρατικό Προϋπολογισμό, όπως έχει ήδη συμβεί με επενδύσεις που απεντάχθηκαν εν μέρει από το Ταμείο, μεταξύ αυτών και ο ΒΟΑΚ.

Παρατάσεις σε δεκάδες έργα**

Οι τροποποιήσεις των αποφάσεων ένταξης έχουν δημιουργήσει ένα κύμα παρατάσεων έως το τέλος Οκτωβρίου. Στις υποδομές και τις μεταφορές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο ΒΟΑΚ, η οργανωτική μεταρρύθμιση του σιδηροδρομικού τομέα, το τμήμα Τρίκαλα – Εγνατία του Ε65, έργα οδικής ασφάλειας στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, το σύστημα e-apallotriosis, οι «Έξυπνες Γέφυρες» και ο ψηφιακός μετασχηματισμός του ΟΣΕ. Παρατάσεις αφορούν επίσης έργα αποκατάστασης της προσβασιμότητας μετά τις καταστροφές από τις κακοκαιρίες «Daniel» και «Elias», καθώς και αποκαταστάσεις στο οδικό δίκτυο και άλλες υποδομές που επλήγησαν από τον κυκλώνα «Ιανό». Στον τουρισμό παρατείνονται προγράμματα για τον τουρισμό υγείας και ευεξίας, τον ορεινό τουρισμό, την αναβάθμιση τουριστικών λιμένων, τον καταδυτικό και υποβρύχιο τουρισμό, τις προσβάσιμες παραλίες και την αναβάθμιση δεξιοτήτων στον κλάδο. Αντίστοιχες παρατάσεις προβλέπονται για ιδιωτικές επενδύσεις όπως το Horizon 2020 «Seal of Excellence», τα Νέα Βιομηχανικά Πάρκα, οι Εμβληματικές Επενδύσεις Εξαιρετικής Σημασίας και η Έξυπνη Μεταποίηση. Στη λίστα βρίσκονται επίσης ερευνητικά έργα και φορείς, όπως η Μονάδα Αρχιμήδης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, την Επιστήμη Δεδομένων και τους Αλγορίθμους, η χρηματοδότηση της βασικής έρευνας, το TH²ORAX, το ΙΙΒΕΑΑ, οι εγκαταστάσεις του Ερευνητικού Κέντρου Αθηνά και η μεταφραστική έρευνα σε τεχνολογίες βιώσιμων υλικών σε συνεργασία με το MIT. Στην πολιτική προστασία παρατάσεις δίνονται, μεταξύ άλλων, στον εκσυγχρονισμό εγκαταστάσεων και εξοπλισμού των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, στην αναβάθμιση του συστήματος ENGAGE, στην προμήθεια μεταφερόμενων γεφυρών και στη δημιουργία Εθνικού Κέντρου Διαχείρισης Κινδύνων Καταστροφών. Στα έργα περιλαμβάνονται ακόμη η αγορά ελικοπτέρων για υγειονομικές και πυροσβεστικές αποστολές, καθώς και η προμήθεια μετεωρολογικών σταθμών για την έγκαιρη προειδοποίηση φυσικών καταστροφών.

ΠΗΓΗ: dealnews