Η σύγκλιση Αθήνας – Ουάσινγκτον στη μεταναστευτική πολιτική

Στο πλαίσιο του στρατηγικού διαλόγου μεταξύ Ελλάδος και ΗΠΑ, επ’ αφορμή της επισκέψεως του Αμερικανού Υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, μία από τις θεματικές που, μολονότι δεν βρέθηκαν στο επίκεντρο της κυρίαρχης συζήτησης, συζητήθηκε ωστόσο διμερώς, ήταν και αυτή της παράνομης μετανάστευσης.

Η διακυβέρνηση Τραμπ έχει ψηλά, τόσο στην εγχώρια πολιτική ατζέντα όσο και στα διεθνή, τη διαχείριση του μεταναστευτικού και αυτό δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση στην περίπτωση της χώρας μας.

Το πολύ καλό κλίμα και η γόνιμη σχέση που έχει εδραιωθεί μεταξύ των αμερικανικών υπηρεσιών μετανάστευσης και του αντίστοιχου ελληνικού Υπουργείου μπορούν να αποδοθούν αφενός στην ταύτιση των βασικών αξόνων της πολιτικής που ακολουθείται από τα δύο κράτη στο συγκεκριμένο πεδίο και αφετέρου στην εξωστρεφή προσέγγιση που έχει υιοθετήσει η ελληνική πλευρά τα τελευταία χρόνια.

Σε αντίθεση με το παρελθόν, όταν η χώρα βρισκόταν στριμωγμένη στα σχοινιά της μετανάστευσης και μέσω παλινωδιών επετούσε ευκαιριακή αλληλεγγύη, σήμερα έχει περάσει στη διπλωματική αντεπίθεση και τη διεθνή αναγνώριση χάρη στη θεσμική συνέπεια και τη σοβαρότητα των θέσεων που τη διακρίνουν. Από την «έλλειψη θαλασσίων συνόρων» στο Αιγαίο και την κυρίαρχη παρουσία των ΜΚΟ στη λειτουργία των κατ’ ευφημισμόν κρατικών δομών της Μόριας και της Σάμου, μέχρι το χάος της Ειδομένης και το διάτρητο νομικό πλαίσιο που στην πράξη επιβράβευε όσους εισέρχονταν παράνομα, χαρίζοντάς τους μεσομακροπρόθεσμα τη δυνατότητα νομιμοποίησης. Και από τα διπλωματικά «χαστούκια» στις Βρυξέλλες με την επιβολή συμφωνιών που μετέτρεπαν τη χώρα σε αποθήκη ψυχών, μέχρι τον παραγκωνισμό από τα διεθνή fora — απότοκο μιας ατέρμονης ιδεοληψίας που εξέθεσε πρωτίστως τη χώρα και δευτερευόντως τις Υπηρεσίες της. Όλα τα παραπάνω χρειάστηκαν άοκνες προσπάθειες, διπλωματικές επαφές, νομοθετικές πρωτοβουλίες και επιχειρησιακά άλματα για να σβηστούν από τη μνήμη των εταίρων μας, Ευρωπαίων και υπερατλαντικών.

Οι Αμερικανοί έχουν αντιληφθεί την αλλαγή που έχει συντελεστεί στο κομμάτι αυτό και πλέον επιθυμούν την περαιτέρω ενίσχυση των σχετικών δεσμών, με μία πρώτη πρωτοβουλία να αφορά τη δημιουργία ειδικών ομάδων εργασίας που θα εργαστούν σε τεχνικά ζητήματα που άπτονται της προστασίας των συνόρων, της αντιμετώπισης των κυκλωμάτων λαθροδιακίνησης, αλλά και την πιθανή διερεύνηση εναλλακτικών ως προς το διεθνές πλαίσιο χορήγησης ασύλου.

Ήδη ο Ρούμπιο από την Πνύκα χθες αναφέρθηκε στην ανάγκη περαιτέρω αποκατάστασης της ασφάλειας των συνόρων και στην εδραίωση του αισθήματος ασφάλειας των Ευρωπαίων πολιτών από τη μαζική και ανεξέλεγκτη μετανάστευση, στρώνοντας ουσιαστικά το χαλί για πρόσθετη συνεργασία των δύο χωρών με αυστηροποίηση του πλαισίου. Είναι η δεύτερη απόπειρα των Αμερικανών να πετύχουν και να ενεργοποιήσουν μια πιθανή συμφωνία στο μεταναστευτικό με την Ελλάδα μετά το 2024, όταν η διοίκηση Μπάιντεν βολιδοσκόπησε την προοπτική συνεργασίας έχοντας ως κεντρική ιδέα τη μετεγκατάσταση μεταναστών από τις χώρες της Λατινικής Αμερικής στην Ελλάδα, για να λάβει την επίσημη τότε άρνηση της Ελληνικής Πολιτείας. Έκτοτε οι Αμερικανοί, όπως άλλωστε και η πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ, δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι έχουν μετατοπιστεί πλησιέστερα στις ελληνικές θέσεις, γεγονός που καθιστά τις όποιες διμερείς συμφωνίες περισσότερο πιθανές.

Αν αυτές τελικά ευοδωθούν, το ζητούμενο για την Αθήνα θα είναι να κεφαλαιοποιήσει τη σύγκλιση αυτή προς όφελος της εθνικής της ασφάλειας, διατηρώντας παράλληλα τις απαραίτητες ισορροπίες ανάμεσα στις υπερατλαντικές της δεσμεύσεις και την κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική για τη μετανάστευση.

Μάριος Καλέας, Διοικητής της Ελληνικής Υπηρεσίας Ασύλου και Πρόεδρος του ΔΣ του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για το Άσυλο

Με το παρόν άρθρο εκφράζονται προσωπικές απόψεις του γράφοντος και όχι η επίσημη θέση της Ελληνικής Πολιτείας, της Δημόσιας Διοίκησης και του EUAA