Ιστορία της Ιατρικής: Ένα απίθανο ταξίδι στον χρόνο (μέρος 516o)

Οι ιατρικές πρακτικές συνοδεύουν τον άνθρωπο από τη στιγμή που έκανε τα πρώτα του βήματα στη γη. Ο δρόμος που ακολούθησε η ιατρική στο πέρασμα του χρόνου, είναι γεμάτος από εκπληκτικές ιστορίες αυτοσχεδιασμού, άγνοιας, απάτης, πάθους ή και λάθους.**

Ξυλογραφία με ανατομικά εργαλεία, η οποία προέρχεται από το μνημειώδες έργο του Ιταλού ανατόμου Andreas Vesalius με τίτλο ‘‘De humani corporis fabrica’’, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1543 στη Βασιλεία της Ελβετίας. Παρουσιάζει με μεγάλη ακρίβεια τα εργαλεία που χρησιμοποιούσε ο κορυφαίος ανατόμος της Αναγέννησης κατά τη διάρκεια των ανατομών και των ζωοτομών του στην Πάδουα της Ιταλίας.

Διάσημη ιστορική εικονογράφηση του Louis A. Fuertes, από το περιοδικό National Geographic, σε τεύχος του 1919. Το έργο απεικονίζει τη δράση των «σκυλιών του ελέους» (Mercy Dogs) κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Τα σκυλιά αυτά ήταν εκπαιδευμένα από τον Ερυθρό Σταυρό να περιηγούνται στη λεγόμενη «Νεκρή Ζώνη» ανάμεσα στα χαρακώματα, προκειμένου να εντοπίζουν τραυματισμένους στρατιώτες. Έφεραν ειδικές σέλες, οι οποίες περιείχαν ιατρικές προμήθειες, επίδεσμους, νερό και αλκοόλ, επιτρέποντας στους τραυματίες που είχαν ακόμα τις αισθήσεις τους να προσφέρουν οι ίδιοι πρώτες βοήθειες στον εαυτό τους, μέχρι να φτάσουν οι τραυματιοφορείς.

Ιατρικό διάγραμμα της Βικτωριανής εποχής, το οποίο παρουσιάζει προσωρινές μεθόδους αντιμετώπισης καταγμάτων και περίδεσης. Προέρχεται από το ιατρικό βιβλίο με τίτλο ‘‘The Household Physician’’ (‘‘Ο Ιατρός του Σπιτιού’’), το οποίο εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία το 1890. Το συγκεκριμένο έντυπο χρησιμοποιούταν για την εκπαίδευση πολιτών σε πρώτες βοήθειες (π.χ. από οργανισμούς όπως ο Ερυθρός Σταυρός) και απεικονίζει άνδρες με χαρακτηριστικά μουστάκια της εποχής να επιδεικνύουν διάφορους τύπους ναρθήκων και επιδέσμων.

Φωτογραφία που δείχνει μια γυναίκα να χαλαρώνει μέσα σε έναν παλαιού τύπου θάλαμο ατμού, ο οποίος χρησιμοποιούταν ευρέως σε ινστιτούτα αισθητικής στις ΗΠΑ της δεκαετίας του 1950. Ο χρήστης καθόταν στο εσωτερικό της συσκευής, με το σώμα του πλήρως εγκλωβισμένο στη θερμότητα, ενώ το κεφάλι παρέμενε έξω ώστε να μπορεί να αναπνέει άνετα δροσερό αέρα κατά τη διάρκεια της συνεδρίας. Χρησιμοποιούταν κυρίως για υποτιθέμενη αποτοξίνωση του οργανισμού μέσω της έντονης εφίδρωσης, τη χαλάρωση των μυών, τη βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος, καθώς και για την απώλεια βάρους.

Εξαιρετικής λεπτομέρειας ανατομική απεικόνιση των μυών του ώμου, του βραχίονα και του θώρακα, σχεδιασμένη από τον Λεονάρντο ντα Βίντσι. Το συγκεκριμένο σχέδιο χρονολογείται γύρω στο 1510 και αποτελεί μέρος των πρωτοποριακών ανατομικών του σημειώσεων, οι οποίες σήμερα φυλάσσονται στη Βασιλική Συλλογή στο Κάστρο του Ουίνδσορ στην Αγγλία.

Διαφήμιση του αναλγητικού φαρμάκου Bufferin από το 1952 και το διάσημο περιοδικό Life Magazine, η οποία χρησιμοποιεί μια χαρακτηριστική οπτική στρατηγική της εποχής: Στο επάνω μέρος εμφανίζεται μια σειρά από πέντε φωτογραφίες της ίδιας γυναίκας. Ξεκινά από τα αριστερά με μια έκφραση έντονου πόνου και δυσφορίας (κρατώντας το κεφάλι της) και σταδιακά μεταμορφώνεται σε ένα λαμπερό, ανακουφισμένο χαμόγελο στα δεξιά. Ο τίτλος υπόσχεται έναν «Νέο τρόπο για γρήγορη ανακούφιση από τον πόνο!», προβάλλοντας το επιχείρημα ότι το Bufferin δρα δύο φορές πιο γρήγορα από την ασπιρίνη και δεν επηρεάζει το στομάχι.

Διαφήμιση από το Λος Άντζελες για ένα προϊόν που ονομαζόταν ‘‘Degnen’s Radio-Active Solar Pad’’, η οποία διατείνεται ότι το ράδιο (ένα εξαιρετικά ραδιενεργό στοιχείο) μπορούσε να θεραπεύσει ανθρώπους από διάφορες ασθένειες. Κυκλοφόρησε κατά την περίοδο της ‘‘τρέλας του ραδίου’’ (‘‘radium craze’’), κυρίως μεταξύ των ετών 1915 και 1930, ως ‘‘άνετο και οικονομικό’’ ραδιενεργό επίθεμα, που φορούταν στην πλάτη την ημέρα και στο στομάχι τη νύχτα. Υποστήριζε ότι θεράπευε παθήσεις όπως νευρίτιδα, ρευματισμούς, υψηλή αρτηριακή πίεση, δυσκοιλιότητα, άσθμα, καθώς και προβλήματα στην καρδιά, το συκώτι και τα νεφρά. Σήμερα, είναι γνωστό ότι η έκθεση σε τέτοιες ουσίες προκαλεί σοβαρή δηλητηρίαση από ακτινοβολία, καρκίνο και ανεπανόρθωτες βλάβες στον οργανισμό.

Εξώφυλλο ιατρικού βιβλίου του 1893 με τίτλο «Hysterical Women: Their Trials, Tears, Tricks and Tantrums» (‘‘Υστερικές Γυναίκες: Οι δοκιμασίες, τα δάκρυα, τα τεχνάσματα και τα ξεσπάσματά τους’’), το οποίο γράφτηκε από τον A. W. Thornton. Κατά τον 19ο αιώνα, η ‘‘υστερία’’ χρησιμοποιούνταν ευρέως στην ιατρική κοινότητα ως μια γενική διάγνωση για ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων στις γυναίκες, όπως το άγχος, η νευρικότητα, οι συναισθηματικές μεταπτώσεις, ακόμη και η ανεξάρτητη συμπεριφορά, αποδιδόμενο συχνά σε ‘‘τεχνάσματα’’ και ‘‘ξεσπάσματα’’. Σήμερα, η διάγνωση της ‘‘υστερίας’’ έχει καταργηθεί πλήρως από τη σύγχρονη ψυχιατρική και την ιατρική επιστήμη, καθώς αναγνωρίστηκε ως μια ανακριβής και πατριαρχικά κατευθυνόμενη προσέγγιση για την ψυχική υγεία.

Το κινητό οδοντιατρείο του Dr. Oscar A. Kenck το 1900, μιας εμβληματικής προσωπικότητας της Μοντάνα των ΗΠΑ. Στις αρχές του 20ού αιώνα, ο νεαρός τότε οδοντίατρος χρησιμοποίησε ένα από τα πρώτα κινητά οδοντιατρεία των ΗΠΑ. Ταξίδευε σε απομονωμένα ράντσα και μικρές επαρχιακές πόλεις της Μοντάνα για να προσφέρει ανακούφιση σε μεταλλωρύχους και κατοίκους που δεν είχαν πρόσβαση σε οδοντιατρική φροντίδα. Επίσης, λόγω της έλλειψης γιατρών στην επαρχία, αν και οδοντίατρος, βοήθησε στη γέννηση πολλών παιδιών και περιέθαλψε ασθενείς κατά τη διάρκεια της πανδημίας της ισπανικής γρίπης. Άσκησε το επάγγελμα για περίπου 60 χρόνια.