Κομισιόν: Στο μικροσκόπιο Ελληνικά βιολογικά προϊόντα και βοσκοτόπια – Σοβαρές παρατηρήσεις για τις ενισχύσεις της ΚΑΠ

Σοβαρές αδυναμίες στο σύστημα ελέγχου των αγροτικών ενισχύσεων και της πιστοποίησης της βιολογικής παραγωγής στην Ελλάδα καταγράφει έκθεση της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (DG AGRI), η οποία συντάχθηκε έπειτα από ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο του 2026**.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η 40σέλιδη έκθεση κοινοποιήθηκε στις ελληνικές αρχές στις 14 Σεπτεμβρίου και εντάσσεται στη διαδικασία ελέγχου συμμόρφωσης για τη διαχείριση των κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Η DG AGRI διαπιστώνει προβλήματα τόσο στο σύστημα πιστοποίησης των βιολογικών παραγωγών όσο και στους ελέγχους που αφορούν τις επιλέξιμες εκτάσεις και τους βοσκοτόπους**.

Το ζήτημα των ελέγχων

Βασική διαπίστωση της έκθεσης είναι ότι το υφιστάμενο σύστημα δεν παρέχει, σύμφωνα με τους ελεγκτές, επαρκείς διασφαλίσεις ότι οι ενισχύσεις για τη βιολογική παραγωγή καταλήγουν αποκλειστικά σε δικαιούχους που πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά από τις ελληνικές αρχές αναλυτικό σχέδιο διορθωτικών μέτρων, ενώ προβλέπεται και διμερής συνάντηση για την εξέταση της προόδου.

Η διαδικασία δεν αποτελεί, ωστόσο, τελική απόφαση για δημοσιονομικές διορθώσεις. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με την ενημέρωση που επικαλείται το ΥπΑΑΤ, χαρακτηρίζει τη σχετική επιστολή προκαταρκτικό και τεχνικό στάδιο της διαδικασίας ελέγχου.

Προβλήματα στην πιστοποίηση των βιολογικών

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην πιστοποίηση της βιολογικής παραγωγής. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι οι παραγωγοί πρέπει να ελέγχονται από αρμόδιο φορέα και, εφόσον πληρούν τις απαιτήσεις, να λαμβάνουν πιστοποιητικό που επιβεβαιώνει τη συμμόρφωσή τους με τους κανόνες της βιολογικής παραγωγής.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έκθεση, λειτουργούν 16 διαπιστευμένοι φορείς πιστοποίησης και ελέγχου βιολογικών προϊόντων, ενώ την εποπτεία τους έχει ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.

Για το 2025, οι ευρωπαϊκοί ελεγκτές εντόπισαν περίπου 101.675 επιχειρήσεις βιολογικής παραγωγής και διαπίστωσαν ότι 317 από αυτές δεν φαίνεται να είχαν υποβληθεί στην υποχρεωτική ετήσια εξακρίβωση συμμόρφωσης. Για 16 υπήρχαν στοιχεία αποκλεισμού από το σύστημα, ενώ για τις υπόλοιπες 301 η κατάσταση παρέμενε, σύμφωνα με την έκθεση, ασαφής.

Αμφιβολίες για τους ελέγχους

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον αριθμό των επιθεωρήσεων που εμφανίζονται να έχουν πραγματοποιηθεί από συγκεκριμένους ελεγκτές.

Σύμφωνα με την έκθεση, δύο επιθεωρητές εμφανίζονται να έχουν πραγματοποιήσει περισσότερους από 1.000 ελέγχους ο καθένας μέσα στο 2025. Σε άλλες περιπτώσεις καταγράφονται πέντε έως οκτώ επιθεωρήσεις την ίδια ημέρα.

Με βάση τη μέση διάρκεια των τριών ωρών που αναφέρεται για κάθε επιθεώρηση, η DG AGRI θέτει ερωτήματα για το κατά πόσο όλοι οι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν στην πράξη με τον τρόπο που προβλέπεται.

Παράλληλα, καταγράφονται σημαντικές αποκλίσεις στα στοιχεία για τον αριθμό των επιχειρήσεων που διαθέτουν πιστοποιητικό βιολογικής παραγωγής, γεγονός που, σύμφωνα με τους ελεγκτές, δυσκολεύει τη διασταύρωση και την επαλήθευση των δεδομένων.

Η περίπτωση φορέα υπό αναστολή

Στην έκθεση αναφέρεται ακόμη περίπτωση φορέα πιστοποίησης που βρισκόταν σε αναστολή και, σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος TRACES, εξακολούθησε να εκδίδει πιστοποιητικά.

Οι ελεγκτές καταγράφουν 388 πιστοποιητικά που εμφανίζονταν σε ισχύ κατά την περίοδο της αναστολής, καθώς και 146 πιστοποιητικά που εκδόθηκαν μέσα στην ίδια περίοδο, αλλά είχαν ημερομηνία έναρξης ισχύος πριν από αυτή.

Η DG AGRI επισημαίνει ότι τα ευρήματα δημιουργούν ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της εποπτείας των φορέων πιστοποίησης.

Στο επίκεντρο και οι βοσκότοποι

Ιδιαίτερο κεφάλαιο της έκθεσης αφορά τους κοινόχρηστους βοσκότοπους και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται για την καταβολή ενισχύσεων.

Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς ελεγκτές, οι ελληνικές αρχές δεν διασφάλισαν σε όλες τις περιπτώσεις ότι οι κοινόχρηστοι βοσκότοποι πληρούν τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για τη βιολογική παραγωγή.

Παράλληλα, η DG AGRI αναφέρει ότι κατά το έτος υποβολής αιτήσεων 2025 υπήρξαν περιπτώσεις στις οποίες οι βοσκότοποι κατανεμήθηκαν σε δικαιούχους εκτός της προβλεπόμενης περιφερειακής ενότητας, ενώ αντίστοιχο ζήτημα εντοπίζεται και στην Κρήτη.

Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με την έκθεση, δημιουργεί αμφιβολίες ως προς το αν οι δικαιούχοι άσκησαν την απαιτούμενη γεωργική δραστηριότητα στις συγκεκριμένες εκτάσεις.

Τι απαντά η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη και ότι η σχετική επιστολή δεν αποτελεί την τελική θέση των Βρυξελλών.

Σύμφωνα με την ενημέρωση του ΥπΑΑΤ, η Κομισιόν αναφέρει ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει λάβει μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης των κονδυλίων της ΚΑΠ και ότι οι ελληνικές αρχές ενημερώνουν τακτικά τις υπηρεσίες της για την πορεία εφαρμογής του Σχεδίου Δράσης.

Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι έχει καταγραφεί πρόοδος, αλλά εξακολουθούν να απαιτούνται πρόσθετες ενέργειες.

Το θέμα πλέον περνά στο επόμενο στάδιο της διαδικασίας, με τις ελληνικές αρχές να καλούνται να τεκμηριώσουν τις διορθωτικές παρεμβάσεις και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογεί την πρόοδο και να διατυπώνει τις επόμενες συστάσεις.

Η ΚΑΠ στηρίζει σημαντικό μέρος της ελληνικής αγροτικής παραγωγής, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θεσπίσει πολυεπίπεδο σύστημα ελέγχων για να διασφαλίζεται ότι τα κονδύλια καταβάλλονται νόμιμα και κανονικά.

Φωτογραφία αρχείου