Εκτακτος μηχανισμός για μεταναστευτικές κρίσεις

Αναστολή ασύλου έως 30 ημέρες, ενίσχυση της Frontex και ταχύτερες επιστροφές προβλέπει η ελληνική πρόταση προς την ΕΕ.

▶ Αναστολή ασύλου, ενίσχυση συνόρων και ταχείες επιστροφές προβλέπει η ελληνική πρόταση προς την ΕΕ

Η θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Έκτακτης Ανάγκης για την αντιμετώπιση απότομων και μαζικών μεταναστευτικών ροών αποτελεί τον βασικό άξονα της πρότασης που παρουσίασε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, στο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το σχέδιο προβλέπει ένα ειδικό καθεστώς παρέκκλισης, με έκτακτα επιχειρησιακά μέτρα αρχικής διάρκειας έως 30 ημέρες και δυνατότητα παράτασης, κατόπιν αξιολόγησης και έγκρισης.

Η ενεργοποίηση του μηχανισμού θα βασίζεται στη συνδρομή συγκεκριμένων ποσοτικών και ποιοτικών κριτηρίων. Στα ποσοτικά περιλαμβάνεται ο υπερδιπλασιασμός των εβδομαδιαίων ή δεκαπενθήμερων αφίξεων σε συγκεκριμένη συνοριακή ζώνη, σε σύγκριση με τον μέσο όρο των προηγούμενων τριών μηνών. Κριτήριο θα αποτελεί επίσης η εξάντληση της επιχειρησιακής χωρητικότητας των δομών υποδοχής, ταυτοποίησης και φιλοξενίας μέσα σε διάστημα 48 έως 72 ωρών, εφόσον δημιουργούνται άμεσοι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία ή τάξη.

Στα ποιοτικά κριτήρια εντάσσονται τα τεκμηριωμένα στοιχεία για συντονισμένη μεταφορά ή εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών από τρίτη χώρα, καθώς και ενδεχόμενη συνεργασία κρατικών παραγόντων με οργανωμένα κυκλώματα διακίνησης.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις περιπτώσεις μαζικών και ταυτόχρονων προσπαθειών παράνομης διέλευσης των συνόρων, όταν καθίσταται αντικειμενικά αδύνατη η εφαρμογή των συνήθων διαδικασιών υποδοχής και καταγραφής.

Εφόσον ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός, προβλέπεται εντατικοποίηση της φύλαξης των συνόρων, με δυνατότητα αποτροπής παράνομων διελεύσεων, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Παράλληλα, προτείνεται η άμεση ενεργοποίηση των Ομάδων Ταχείας Επέμβασης στα Σύνορα (RABITs) της Frontex, για την ενίσχυση της επιτήρησης και των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των αρμόδιων αρχών.

Κεντρικό σημείο του σχεδίου αποτελεί η προσωρινή αναστολή της παραλαβής και εξέτασης αιτήσεων διεθνούς προστασίας για όσους εισέρχονται παράνομα στη χώρα κατά την περίοδο της κρίσης. Προβλέπονται επίσης η μεταφορά τους σε κλειστές δομές προσωρινής κράτησης και ταυτοποίησης και η επιτάχυνση των επιστροφών προς χώρες προέλευσης ή διέλευσης. Για τον περιορισμό των καθυστερήσεων, εξετάζεται η έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων έκτακτης ανάγκης, τα οποία θα πρέπει να γίνονται αποδεκτά από τις χώρες επιστροφής.

Το σχέδιο περιλαμβάνει ακόμη συντονισμένη πολιτική και οικονομική πίεση προς τρίτες χώρες, με στόχο τη συνεργασία τους και την αποδοχή των υπηκόων τους.

Η ενεργοποίηση θα συνοδεύεται από ενημέρωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου της ΕΕ. Ωστόσο, η πρόταση δεν έχει εγκριθεί, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να διαμορφώσει συγκεκριμένο πλαίσιο για περαιτέρω συζήτηση. Η εφαρμογή οποιουδήποτε μηχανισμού θα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των ευρωπαϊκών και διεθνών νομικών υποχρεώσεων.