Το «κενό» μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές πυροδοτεί την αποσταθεροποίηση στα ανοικτά μέτωπα των ΗΠΑ

Το διάστημα των είκοσι ημερών μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου, αλλά και το σοβαρό ενδεχόμενο απώλειας του ελέγχου των νομοθετικών σωμάτων από τον πρόεδρο Τραμπ, δημιουργούν ένα κρίσιμο κενό, στο οποίο όλοι οι παίκτες στις δύο μεγάλες περιφερειακές κρίσεις επιχειρούν να εκμεταλλευθούν, να κατοχυρώσουν θέσεις και να βρεθούν σε καλύτερη θέση, μέχρι να ξεκαθαρίσει το τοπίο στην Ουάσιγκτον.

Το κενό αυτό, βεβαίως, μπορεί να παραταθεί ακόμη περισσότερο, καθώς οι πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ θα είναι μη προβλέψιμες, εάν ο πρόεδρος Τραμπ θελήσει να αμφισβητήσει αποτελέσματα ή εάν ακόμη οδηγηθεί σε πιο ακραίες επιλογές, αμφισβητώντας έτσι και βασικούς κανόνες λειτουργίας του πολιτεύματος στις ΗΠΑ.

Το δεδομένο μέχρι στιγμής είναι ότι η πίεση που αισθάνεται και στο εσωτερικό ο πρόεδρος Τραμπ τον υποχρεώνει να αποφύγει κάθε εμπλοκή, ειδικά στη Μέση Ανατολή, η οποία θα στοίχιζε ακόμη περισσότερο εκλογικά στους Ρεπουμπλικανούς υποψηφίους. Αυτό δίνει το περιθώριο τόσο στο Ιράν, αλλά κυρίως στους Χούθι, να δοκιμάσουν τις αντοχές του συστήματος, προκαλώντας για πρώτη φορά μια τόσο δυναμική παρέμβαση με τις απευθείας επιθέσεις στην καρδιά του ευαίσθητου κρίκου των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή, τη Σαουδική Αραβία. Συγχρόνως, το Ιράν συνεχίζει να «παίζει» με τους Αμερικανούς, με πλήγματα εναντίον πλοίων να συνεχίζονται στο Ορμούζ, αν και η διέλευση πετρελαίου προσπαθεί να βρει διεξόδους.

Το μεγάλο παιχνίδι του προέδρου Τραμπ, όμως, είναι στον πόλεμο Ρωσίας – Ουκρανίας, όπου, θέλοντας να απευθυνθεί στην αμερικανική κοινή γνώμη, η οποία είναι εξοργισμένη με την αύξηση των τιμών των καυσίμων, κάτι που αναμένεται να αποτυπωθεί και στο εκλογικό αποτέλεσμα, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακαλύπτει ξαφνικά «συμφωνίες αμοιβαίας κατάπαυσης πυρός σε ενεργειακές υποδομές». Συμφωνία για την οποία δηλώνουν άγνοια οι πρωταγωνιστές, με τη Ρωσία να έχει να επωφεληθεί από την κατάσταση, και ειδικά μετά τη δημόσια αναγγελία Τραμπ για τη «συμφωνία» εξαγωγής ρωσικού ντίζελ προς τις ΗΠΑ και στις διεθνείς αγορές, που, σύμφωνα με τον ίδιο, θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση των τιμών τόσο στις ΗΠΑ όσο και διεθνώς.

Η παρέμβαση Τραμπ δικαιολογημένα θεωρήθηκε ως προσπάθεια να δώσει «ανάσες» στον πρόεδρο Πούτιν, με τον οποίο ποτέ δεν έκρυψε την επιθυμία του να βρει συνεννόηση, ακόμη και εις βάρος της Ουκρανίας, με τους προσωπικούς απεσταλμένους του να μην είναι εκπρόσωποι της συντεταγμένης Διοίκησης, αλλά ο γαμπρός του και ο προσωπικός φίλος και συνεργάτης του σε επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Σε μια κρίσιμη καμπή για τον πόλεμο, όπου η Ουκρανία θα πιεστεί υπερβολικά τον χειμώνα από τις συνέπειες που επιφέρουν τα πλήγματα της Μόσχας σε ενεργειακές υποδομές, και προσπαθεί να πλήξει τον πρόεδρο Πούτιν εκεί που «πονάει» περισσότερο, δηλαδή στα διυλιστήρια, η παρέμβαση Τραμπ, εφόσον δεν συνοδευθεί από ένα γενικότερο πλαίσιο για την κατάπαυση του πυρός, δείχνει να λειτουργεί υπέρ του Ρώσου προέδρου.

Με τις πρωτοβουλίες του, ο πρόεδρος Τραμπ προσπαθεί τελικά, με πρόσχημα την κάλυψη των αναγκών σε διυλισμένα προϊόντα, να προσφέρει ένα σημαντικό αντάλλαγμα στον Πούτιν: την εξασφάλιση σημαντικών εσόδων σε μια δύσκολη στιγμή για τη ρωσική οικονομία, ώστε να μπορεί να συνεχίσει τον πόλεμο. Συγχρόνως, πρακτικά θέτει «απαγορευτικό» στο Κίεβο, προκειμένου να συνεχίσει τα επιτυχημένα πλήγματά του σε ρωσικά διυλιστήρια, ακόμη και χιλιάδες χιλιόμετρα στα βάθη της Ρωσικής Επικράτειας. Διότι πλέον τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια θα θεωρηθούν από τον Αμερικανό πρόεδρο ως η αιτία της ενεργειακής κρίσης ξεχνώντας βεβαίως τις συνέπειες του πολέμου στο Ιράν και ως υπονόμευση της νέας «ειρηνευτικής πρωτοβουλίας» του.

Η επιλογή αυτή του Αμερικανού προέδρου φέρνει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση την Ευρώπη, η οποία, πάντως, έχει σπεύσει, κυρίως μέσω του Μερτς και τoυ Μακρόν και άλλων ηγετών να δηλώσει δεσμευμένη στην άμυνα της Ουκρανίας. Η οποία όμως θα είναι εξαιρετικά δύσκολη χωρίς τη στήριξη και των ΗΠΑ.

Όλα αυτά, φυσικά, γίνονται μέσα σε ένα ακόμη δύσκολο χρονοδιάγραμμα, καθώς στις προεδρικές εκλογές στη Γαλλία η φιλορωσική ακροδεξιά αναμένεται να καταλάβει την πρώτη θέση, ενώ στη Γερμανία το επίσης ακροδεξιό AfD, που προηγείται στις δημοσκοπήσεις, έχει σαφώς τοποθετηθεί υπέρ της αναζήτησης συμβιβαστικών λύσεων με τη Μόσχα και της επιστροφής στο ρωσικό φυσικό αέριο.

Η αβεβαιότητα που δημιουργεί η στάση του προέδρου Τραμπ περισσότερο οδηγεί σε παράταση του πολέμου, καθώς πλέον χαλαρώνει η πίεση που θα μπορούσε να δημιουργηθεί προς τη ρωσική πλευρά για συμβιβασμούς. Αντιθέτως, φέρνει την Ουκρανία σε δύσκολη θέση, η οποία πλέον οδηγείται σε έναν δύσκολο «νυν υπέρ πάντων αγώνα» για τη διάσωση της κυριαρχίας της.

Και, φυσικά, η δημόσια αποκήρυξη του Ζελένσκι από τον πρόεδρο Τραμπ οδηγεί σε νέο αδιέξοδο, καθώς, παρά τα προβλήματα που προφανώς υπάρχουν στην πολιτική εκπροσώπηση της Ουκρανίας, είναι δύσκολο να ζητάς εκλογές εν μέσω πολέμου. Κυρίως όμως επιβεβαιώνεται η εντύπωση ότι απλώς ο Λευκός Οίκος προτιμά κάποιον άλλο ηγέτη στο Κίεβο, ο οποίος θα ήταν έτοιμος να ακολουθήσει τις προσταγές του προέδρου Τραμπ και να συνομολογήσει τις συμφωνίες που θα ετοιμάσουν οι Κούσνερ και Γουίτκοφ στη Μόσχα, οι οποίες, όμως, δεν δείχνουν να λαμβάνουν υπόψη τους τα στρατηγικά συμφέροντα της ίδιας της Ευρώπης.

Στη Μέση Ανατολή, μετά από έναν καταστροφικό πόλεμο, όπως αυτός εναντίον του Ιράν, τα μεγάλα θύματα δεν είναι μόνο η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο πιο σημαντικό για την παγκόσμια ενεργειακή αγορά θαλάσσιο δίαυλο, τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και η γενικευμένη αναταραχή στην περιοχή της Αραβικής Χερσονήσου, με τις χώρες του Κόλπου να έχουν δεχθεί ισχυρά πλήγματα, οικονομικά αλλά και σε στρατηγικό επίπεδο. Εξάλλου η έλλειψη διυλισμένων προϊόντων και η συνεπακόλουθη αύξηση της τιμής τους οφείλεται και στο γεγονός ότι μεγάλα διυλιστήρια στον Κόλπο έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας ή υπολειτουργούν.

Η κυρίαρχη δύναμη της περιοχής, η Σαουδική Αραβία, παρά την αναζήτηση συμμάχων με τη Συμφωνία της Μέκκας και την έκκληση προς τους Αμερικανούς για αμυντική κάλυψη, δέχεται πλέον επιθέσεις όχι μόνο στις πετρελαϊκές υποδομές, αλλά και σε στόχους υψηλού συμβολισμού και σημασίας όπως το αεροδρόμιο του Ριάντ.

Οι λελογισμένες πρώτες αντιδράσεις, με πλήγματα σε θέσεις των Χούθι, είναι προφανές ότι δεν μπορούν να δώσουν λύση στο πρόβλημα ασφαλείας. Ωστόσο, και μια πιο ισχυρή και επικεντρωμένη στους Χούθι επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρέμβαση και του Ιράν, με απρόβλεπτες συνέπειες για την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας και τη σταθερότητα σε ολόκληρη την περιοχή. Ήδη το Ριάντ αναζήτησε και πάλι δίαυλο απευθείας επικοινωνίας με την Τεχεράνη, σε μια προσπάθεια να εξασφαλίσει την ιρανική παρέμβαση προς τους Χούθι.

Όμως, η Τεχεράνη, η οποία χρησιμοποιεί τους Χούθι, δεν πρόκειται να προσφέρει «ασυλία» στη Σαουδική Αραβία χωρίς να εξασφαλίσει ισχυρά ανταλλάγματα, τα οποία έχουν να κάνουν με το παζάρι που διεξάγει με τον πρόεδρο Τραμπ. Και, πάντως, όχι χωρίς να εξασφαλίσει ότι η διαφαινόμενη συνεργασία, έστω και στο παρασκήνιο, του Ριάντ με το Τελ Αβίβ σε θέματα ασφαλείας δεν θα σταματήσει.

Οι Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ εντείνουν ακόμη περισσότερο το περιβάλλον αποσταθεροποίησης σε περιφερειακό επίπεδο και αυτό πιθανότατα δεν θα τερματισθεί στις 3 Νοεμβρίου όταν κλείσουν οι κάλπες στις ΗΠΑ.