«Δεν έρχονται να μας κατακτήσουν» – Οι Βαλτικές χώρες κατεβάζουν τους τόνους για Ρωσία

Ειδικοί στις βαλτικές χώρες καλούν τους πολίτες να μην παρασύρονται από την εντύπωση ότι επίκειται ρωσική εισβολή.

«Πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση, διότι βλέπουμε από τις πληροφορίες των υπηρεσιών ότι η Ρωσία σχεδιάζει περισσότερες ενέργειες δολιοφθοράς», δήλωσε η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλας, τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου. Η αμερικανική δεξαμενή σκέψης ISW, βλέπει ενδείξεις ότι το Κρεμλίνο εξετάζει σοβαρά και προετοιμάζει επιλογές ακόμη και να επιτεθεί στο ΝΑΤΟ. Ποιος θα περίμενε όμως ότι οι Βαλτικές χώρες θα ήταν πολύ πιο συγκρατημένες;

Ενώ μέχρι σήμερα, οι χώρες της Βαλτικής ήταν εκείνες που έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου για μια ενδεχόμενη ρωσική επίθεση, τώρα ειδικοί, πολιτικοί και θεσμοί των βαλτικών χωρών, -από τις πιο έντονα αντιρωσικές φωνές- δεν διαπιστώνουν αναβάθμιση της στρατιωτικής απειλής εκ μέρους της Ρωσίας.

«Κανείς δεν σχεδιάζει αυτή τη στιγμή να μας κατακτήσει, ούτε τώρα ούτε μέσα στη φετινή χρονιά. Στην προκειμένη περίπτωση, είναι πιθανότερες συγκεκριμένες, πολύ στοχευμένες επιθέσεις ή προκλήσεις, σχεδιασμένες όχι τόσο για να προκαλέσουν υλικές ζημιές όσο για να σπείρουν σοβαρό πανικό στις συνειδήσεις των ανθρώπων», δήλωσε τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου στο λιθουανικό πρακτορείο LRT ο Ντέιβιντας Σλέκις, καθηγητής στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου του Βίλνιους.

Δεν φαίνεται να παρατηρούνται σημαντικές αλλαγές στη διάταξη των ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων που να δικαιολογούν φόβους για προετοιμασία κάποιας επίθεσης από τη Ρωσία. Σύμφωνα με τον υπουργό Άμυνας της Εσθονίας, Μάρτιν Χέρεμ, η εκτίμηση της χώρας για τη ρωσική απειλή παραμένει αμετάβλητη. Αυτό, όπως σημειώνει ο EUobserver, σημαίνει ότι η κύρια προσπάθεια της Ρωσίας εξακολουθεί να επικεντρώνεται στον πόλεμο στην Ουκρανία και ότι ούτε η Εσθονία ούτε η Δανία ούτε άλλοι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ διακρίνουν επί του παρόντος κάποια απειλή που να απαιτεί αυξημένη στρατιωτική ετοιμότητα.

Όσον αφορά την αξιολόγηση συγκεκριμένων περιστατικών, ο επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων (NKVC) της Λιθουανίας, Βιλμάντας Βιτκάουσκας καλεί τους πολίτες να διαχωρίζουν τα επιβεβαιωμένα γεγονότα από τις εικασίες και να βασίζονται στις επίσημες πληροφορίες που παρέχουν οι αρμόδιοι θεσμοί.

«Με βάση τις επίσημες πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που εισήλθαν στον εναέριο χώρο της Λιθουανίας είχαν ως στόχο λιθουανικές εγκαταστάσεις», δήλωσε ο Βιτκάουσκας.

Δεν είναι κάτι καινούργιο

Ειδικοί επιχειρούν να περιορίσουν τον πανικό που προκαλούν δηλώσεις περί μεγάλης ρωσικής απειλής, τονίζοντας πως οι υβριδικές επιθέσεις εκ μέρους της Ρωσίας δεν είναι κάτι νέο, ενώ αντιμετωπίζονται επαρκώς.

«Κατά τη γνώμη μου, η κατάσταση παραμένει όπως ήταν, λέει ο Σλέκις. Το βασικό είναι ότι οι Ρώσοι πράγματι δεν έχουν σταματήσει, επομένως οι συζητήσεις περί πιθανών προκλήσεων δεν αποτελούν κάτι νέο», δήλωσε ο ειδικός σε στρατιωτικά ζητήματα.

Υπενθυμίζεται ότι οι Ευρωπαίοι συμμετέχουν έμμεσα στον πόλεμο στην Ουκρανία εις βάρος της Ρωσίας, παρέχοντας χρήματα, εκπαίδευση και όπλα στο Κίεβο. Συνεπώς, η Μόσχα δεν αποκλείεται να αποσκοπεί στην υπονόμευση της παραγωγικής ικανότητας των Ευρωπαίων όσον αφορά εξοπλισμούς. Στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, οι εσθονικές αρχές απέδωσαν στις ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας τον εμπρησμό της Milrem Robotics στο Ταλίν, εταιρείας αμυντικής ρομποτικής που προμηθεύει την Ουκρανία με μη επανδρωμένα χερσαία οχήματα. Η Ρωσία αρνείται την κατηγορία.

Κατά την εκτίμησή του Σλέκις, πιθανότερο σενάριο δεν είναι στρατιωτικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας, αλλά συγκεκριμένες προκλήσεις που θα αποσκοπούσαν όχι τόσο στην πρόκληση υλικών ζημιών όσο στην καλλιέργεια πανικού στην κοινωνία και στην άσκηση πολιτικής πίεσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, μέσω τέτοιων προκλήσεων η Ρωσία θα μπορούσε να επιδιώξει να διχάσει τη λιθουανική κοινωνία και να υπονομεύσει την ενότητα των κρατών του ΝΑΤΟ.

Αναφερόμενος στο πρόσφατο περιστατικό της νύχτας 14 προς 15 Σεπτεμβρίου 2026, όταν ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος εισήλθε στον εναέριο χώρο της Λιθουανίας από τη Λευκορωσία, ο Σλέκις έδωσε έμφαση στη λειτουργία του μηχανισμού αντίδρασης των συμμάχων. «Η ζημιά ήταν ελάχιστη, κανείς δεν τραυματίστηκε, κανείς δεν σκοτώθηκε. Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες και με πολύ ομαλό τρόπο. Έτσι λειτουργεί το ΝΑΤΟ», δήλωσε.

Εξάλλου, και για τον Βιτκάουσκας η υβριδική πίεση της Ρωσίας εναντίον της Λιθουανίας και άλλων ευρωπαϊκών κρατών δεν αποτελεί νέο φαινόμενο. «Από το 2024 έχουν ήδη καταγραφεί και στη Λιθουανία αρκετές επιθέσεις ή προκλήσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν ενέργειες δολιοφθοράς, κυβερνοεπιχειρήσεις και επιχειρήσεις πληροφόρησης».

Όχι πανικός

Όπως ανέφερε, οι προειδοποιήσεις και τα μέτρα προετοιμασίας των γειτονικών και συμμαχικών κρατών αποτελούν υπεύθυνη αντίδραση στο σημερινό περιβάλλον ασφαλείας. «Η έγκαιρη προειδοποίηση, η προετοιμασία των θεσμών και η ενημέρωση της κοινωνίας περιορίζουν τον αντίκτυπο των προκλήσεων και ενισχύουν τη συνολική ανθεκτικότητα του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο επικεφαλής του NKVC.

Υπενθύμισε ότι στη Λιθουανία έχει ενισχυθεί η προστασία των στρατηγικών υποδομών και ότι το NKVC, από κοινού με τις υπηρεσίες πληροφοριών και άλλους αρμόδιους φορείς, έχει εκδώσει συστάσεις προς επιχειρήσεις και οργανισμούς που ενδέχεται να αντιμετωπίζουν κίνδυνο ενεργειών δολιοφθοράς ή σαμποτάζ.

Ο Βιτκάουσκας καλεί επίσης την κοινωνία να παραμένει σε επαγρύπνηση και να μην αναπαράγει μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες, καθώς περιστατικά φυσικών επιθέσεων ή προκλήσεων ενδέχεται να συνοδεύονται από επιχειρήσεις πληροφόρησης που αποσκοπούν στην πρόκληση φόβου και στη μείωση της εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς.

Αξιοσημείωτη η αλλαγή τόνου

Να σκεφτεί κανείς ότι μόλις τον Ιούλιο του 2026 ο τότε υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας Ρομπέρτας Κάουνας δήλωνε ότι το Κρεμλίνο αναζητούσε μια νέα κλιμάκωση και ότι οι Βαλτικές χώρες και η Πολωνία αποτελούσαν τον «πλησιέστερο στόχο». Οι λιθουανικές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν προειδοποιήσει ήδη από το 2025 ότι, μέσα σε 3-5 έως πέντε έτη, η Ρωσία θα μπορούσε να αποκτήσει επαρκείς δυνατότητες για περιορισμένη στρατιωτική ενέργεια εναντίον μίας ή περισσότερων χωρών του ΝΑΤΟ.

Ακόμη και ο σημερινός υπουργός Άμυνας της Εσθονίας Μάρτιν Χέρεμ, ο οποίος τώρα τονίζει ότι η εκτίμηση της ρωσικής απειλής παραμένει αμετάβλητη, δήλωνε στις 11 Σεπτεμβρίου ότι η Ρωσία θα μπορούσε να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ εναντίον της Εσθονίας ακόμη και σε χρονικό ορίζοντα ενός έτους, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να εξεταστεί εάν η χώρα θα ήταν επαρκώς προετοιμασμένη για ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Στην κύρια φωτογραφία: Οι τρεις χώρες της Βαλτικής σχεδιάζουν να κατασκευάσουν αμυντικές εγκαταστάσεις κατά μήκος των συνόρων τους με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. (Υπουργείο Άμυνας της Εσθονίας)*