Όταν ο Βαρδάρης πλημμύρισε δάκρυα λύτρωσης – Η επιστροφή 54 ξεριζωμένων παιδιών

Όταν ο Βαρδάρης πλημμύρισε δάκρυα λύτρωσης – Η επιστροφή 54 ξεριζωμένων παιδιών

Μια άγνωστη, βαθιά ανθρώπινη σελίδα της πόλης

Πολλές στιγμές η ιστορία της Θεσσαλονίκης δε γράφτηκε σε επίσημα διπλωματικά έγγραφα, αλλά στο πλακόστρωτο των δρόμων της.

Στιγμές που η ιστορία υποκλίνεται μπροστά στο μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής.

Κάτι τέτοιο είχε συμβεί την άνοιξη του 1951.

Το ημερολόγιο έδειχνε 14 Μαρτίου, όταν η περιοχή του Βαρδαρίου γέμισε από πνιχτούς λυγμούς.

Μια μάνα έσφιγγε ένα ξεθωριασμένο μαντήλι, ένας πατέρας κοιτούσε επίμονα τις ράγες. Όλοι περίμεναν το τρένο που θα έφερνε πίσω το πιο πολύτιμο, το πιο πληγωμένο κομμάτι της ελληνικής τραγωδίας.

Τα παιδιά τους.

Πρόκειται για παιδιά, θύματα ενός αδελφοκτόνου πολέμου, που είχαν βρεθεί εκπατρισμένα σε γιουγκοσλαβικά στρατόπεδα και ιδρύματα στα Σκόπια, το Σαμομπόρ και το Μπέλλα Τσέρκβα.

Άλλοι το είπαν «παιδομάζωμα» και άλλοι «παιδοσώσιμο».

Όμως πρόκειται για 54 παιδιά που τα πήραν από τις οικογένειές τους.

Το χρονικό εκείνης της ημέρας, όπως διασώθηκε από το ρεπορτάζ της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ μοιάζει με κινηματογραφική ταινία.

Το πρωί, στις 7:30, η μεικτή επιτροπή του Διεθνούς και του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού (με τον αντιπρόσωπο κ. Ντεμεγιέρ) περνάει τα σύνορα της Ειδομένης. Στο γιουγκοσλαβικό έδαφος, στα Μπάνια, τα παιδιά περιμένουν. Περνούν από ιατρικό έλεγχο, τους προσφέρεται ένα γεύμα και, τελικά, στις 18:30 το απόγευμα, τα αυτοκίνητα διασχίζουν τη μεθόριο. Η αντίστροφη μέτρηση για τη λύτρωση έχει ξεκινήσει.

Η ώρα είναι 21:30 το βράδυ όταν η αποστολή φτάνει στη Θεσσαλονίκη.

Στην «παιδούπολη» που βρισκόταν τότε στις αρχές της 26ης Οκτωβρίου με Εγνατία, εκτυλίσσονται σκηνές που κανένας φακός δεν μπορεί να αποτυπώσει πλήρως.

Στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες από το Ψηφιακό Αρχείο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, τα μάτια των παιδιών καθρεφτίζουν μια «αμήχανη προσαρμογή». Παιδικά προσωπάκια, ταλαιπωρημένα από την προσφυγιά, κοιτούν γύρω τους χαμένα.

Μάνες που πέφτουν στο χώμα, χέρια που γραπώνουν μικρούς ώμους, δάκρυα που ποτίζουν την προσφυγική γη της Θεσσαλονίκης.

Τα παιδιά, αφού δέχτηκαν την επίσκεψη του Επισκόπου Μυρτών Τιμοθέου, ντύθηκαν με καθαρά ρούχα, έφαγαν ζεστό φαγητό και φιλοξενήθηκαν προσωρινά στην Παιδούπολη «Άγιος Δημήτριος».

Πίσω από τον ξερό αριθμό «54» κρύβονται ολόκληρες οικογένειες, χωριά της Μακεδονίας που ερημώθηκαν και ξαναβρήκαν τη ζωή εκείνο το βράδυ.

Σταύρος ΟΥΣΗΣ, Βασίλειος ΜΑΣΗΣ, Χαρίλαος ΤΣΑΔΑΡΗΣ, Βασίλειος ΠΑΝΤΟΣ, Δημήτριος ΔΟΥΚΑΣ,

Αργύριος ΜΠΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ, Αργύριος ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ,Ευάγγελος ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Μαρία ΠΑΠΑΤΕΡΠΟΥ,

Αθηνά ΦΙΡΜΠΑ, Μεθόδιος ΤΣΟΥΠΤΣΗΣ, Βασιλική ΣΙΑΜΟΥ, Παναγιώτης ΠΑΝΟΥ, Ιωάννης ΠΑΝΝΟΥ,

Γεώργιος ΠΑΝΟΥ, Ελένη ΣΟΥΛΙΔΟΥ, Ασπασία ΣΟΥΛΙΔΟΥ, Παντελής ΣΟΥΛΙΔΗΣ,

Αλέκος ΣΟΥΛΙΔΗΣ, Αθανάσιος ΣΟΥΛΙΔΗΣ, Ελευθέριος ΣΟΥΛΙΔΗΣ, Ελευθερία ΔΗΜΟΥ, Φανή ΠΕΟΥ, Συμεών ΣΙΜΟΥ,

Χρήστος ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ, Κων/τίνος ΣΟΥΛΙΔΗΣ, Γεώργιος ΠΑΝΤΟΣ, Αλεξάνδρα ΠΑΤΣΚΟΥ

Λάζαρος ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ, Σίμος ΤΡΙΦΩΝΙΔΗΣ, Σπ. ΜΠΟΥΚΟΥΡΗΣ, Λάζαρος ΝΙΚΟΛΑΟΥ, Ηλίας ΜΠΑΤΣΚΟΣ,

Σωτήριος ΝΑΟΥΜ, Χρήστος ΔΗΜΟΥ, Αλεξάνδρα ΤΡΕΝΤΟΥ, Ελένη ΜΑΡΚΟΥ, Ελένη ΜΠΟΥΚΟΥΡΑ, Ελένη ΤΣΑΛΔΑΡΗ,

Βασιλική ΝΕΒΑΣΚΟΥ, Βασίλειος ΜΑΡΚΟΥ, Παύλος ΣΤΑΝΙΣΗΣ, Χριστίνα ΠΑΛΕΔΗ

Ευαγγελία και Χρήστος ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΣ, Χρηστίνα και Χρήστος, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

Αλεξάνδρα και Βασιλική ΣΤΑΜΟΥ, Σοφία και Ευάγγελος ΜΗΤΑΝΗΣ, Ελένη ΓΙΑΝΝΟΥ και Σταύρος ΝΟΛΙΔΗΣ

Όπως γράφει χαρακτηριστικά ο Στάθης Ασλανίδης στο Saloni.ca Archive, «οι αγκαλιές δεν ήταν για όλους». Πίσω από τη συγκίνηση της πρώτης αυτής αποστολής, οι πολιτικές σκοπιμότητες και το βαρύ κλίμα του Ψυχρού Πολέμου συνέχισαν να κρατούν εκατοντάδες άλλα παιδιά μακριά από τη «μάνα γη» για πολλά χρόνια ακόμα.

Όμως εκείνη η νύχτα του Μαρτίου στον Βαρδάρη, παρά το σκοτάδι της εποχής, άφησε μια χαραμάδα φωτός. Ήταν η απόδειξη ότι η ανάγκη της μάνας να σφίξει το παιδί της και η ανάγκη του παιδιού να ριζώσει στον τόπο του, είναι πιο δυνατές από τα σύνορα, τα συρματοπλέγματα και τις αντιπαλότητες μεταξύ των κρατών.

Πηγές πληροφοριών και αρχειακού υλικού: Saloni.ca Archive / Ψηφιακό Αρχείο Ερυθρού Σταυρού / Ιστολόγιο Στ.Γ. Κλώρη – stcloris.gr*