Πλεύρης στο Politico: Υμνεί τον Τράμπ, στέλνει μετανάστες στη Ρουάντα και επιβεβαιώνει το σκάνδαλο με τις δομές

Πιλοτικό πρόγραμμα για την αποστολή μεταναστών, σε καθορισμένες χώρες «επιστροφής» θα τεθεί σε εφαρμογή στις αρχές του επόμενου έτους.

Η Ελλάδα ηγείται μιας ομάδας πέντε χωρών της ΕΕ που πιέζουν ώστε οι μετανάστες στους οποίους έχει αρνηθεί το δικαίωμα παραμονής στην Ένωση να αποσταλούν σε χώρες όπως η Ρουάντα ήδη από το επόμενο έτος.

Ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης, Θάνος Πλεύρης, δήλωσε σε συνέντευξή του ότι έως το πρώτο εξάμηνο του 2027, η λεγόμενη «Κεντρική Ομάδα» χωρών, το λεγόμενο Core Group — η Δανία, η Αυστρία, η Ελλάδα, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες — στοχεύει να έχει θέσει σε εφαρμογή ένα πιλοτικό πρόγραμμα για την αποστολή των απορριφθέντων αιτούντων άσυλο σε καθορισμένες χώρες εκτός της Ένωσης.

Πρόσθεσε ότι το πρόγραμμα θα πρέπει να είναι πλήρως λειτουργικό μέχρι το δεύτερο εξάμηνο του έτους — συμπίπτοντας με την ανάληψη της εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ από την Ελλάδα τον Ιούλιο. Η παρέμβαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η Ευρώπη συνεχίζει να αντιμετωπίζει μια μεταναστευτική κρίση που διαρκεί μια δεκαετία και η οποία έχει ενισχύσει την υποστήριξη προς τα λαϊκιστικά-εθνικιστικά κόμματα σε ολόκληρη την ήπειρο.

Ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι το σχέδιο δεν προβλέπει τη δημιουργία κέντρων επιστροφής, αλλά καθορίζει χώρες επιστροφής. «Δεν μιλάμε για κέντρα, με την έννοια ότι κάποιος του οποίου η αίτηση ασύλου απορρίπτεται αποστέλλεται σε κλειστό κέντρο σε τρίτη χώρα», είπε. «Εάν η αίτηση ασύλου σας έχει απορριφθεί, θα επιστρέψετε είτε στη χώρα καταγωγής σας είτε σε τρίτη χώρα εκτός της ΕΕ».

Σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ που είναι εξοικειωμένοι με το θέμα και στους οποίους παραχωρήθηκε ανωνυμία ώστε να συζητήσουν ελεύθερα το ζήτημα, η πρώτη συμφωνία θα γίνει με τη Ρουάντα. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ουγκάντα και το Ουζμπεκιστάν βρίσκονται επίσης υπό συζήτηση ως πιθανές χώρες επιστροφής.

Ο κ. Πλεύρης ανέφερε ότι οι υπό εξέταση χώρες διαθέτουν ήδη μεγάλους πληθυσμούς μεταναστών και καταυλισμούς για τη φιλοξενία τους, προσθέτοντας ότι οι χώρες της «Κεντρικής Ομάδας» «είναι ανοιχτές σε οποιοδήποτε πλαίσιο επιθυμούν οι εν λόγω χώρες — είτε θέλουν να συζητήσουν για καταυλισμούς, είτε για ευρύτερα προγράμματα ένταξης».

Το σχέδιο Ρουάντα απέτυχε στη Βρετανία, το υιοθετεί ο Πλεύρης

Η Ρουάντα έχει βρεθεί στο επίκεντρο διαφόρων σχεδίων για τη μετακίνηση μεταναστών σε τρίτες χώρες. Το 2022, το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσε μια αμφιλεγόμενη συμφωνία πολλών εκατομμυρίων λιρών με το Κιγκάλι για την απέλαση αιτούντων άσυλο στη χώρα, προκειμένου να εξεταστούν οι αιτήσεις τους. Το σχέδιο εγκαταλείφθηκε μετά από χρόνια νομικών αμφισβητήσεων.

Το «σχέδιο Ρουάντα» της Βρετανίας για την απέλαση και μετεγκατάσταση αιτούντων άσυλο ακυρώθηκε οριστικά τον Ιούλιο του 2024 από τη νέα κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ. Το «σχέδιο Ρουάντα» είχε προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων από ανθρωπιστικές οργανώσεις, διεθνείς οργανισμούς, δικαστήρια, ακόμα και από το εσωτερικό της τότε βρετανικής κυβέρνησης. Ο ΟΗΕ και οργανώσεις όπως η Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης (IRC) τόνισαν ότι το σχέδιο παραβίαζε τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για τους Πρόσφυγες. Η Βρετανία ουσιαστικά «αποποιούνταν» την ευθύνη της να εξετάζει αιτήσεις ασύλου στο έδαφός της.

Παράλληλα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Βρετανίας έκρινε το σχέδιο παράνομο (το 2023), κρίνοντας ότι η Ρουάντα δεν ήταν «ασφαλής τρίτη χώρα». Υπήρχε σοβαρός κίνδυνος οι μετανάστες να επαναπροωθηθούν στις χώρες καταγωγής τους, όπου μπορεί να αντιμετώπιζαν βασανιστήρια ή διώξεις. Το πρόγραμμα επικρίθηκε ως εξαιρετικά δαπανηρό για τους Βρετανούς φορολογούμενους. Παρότι δόθηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια λίρες στη Ρουάντα, δεν πραγματοποιήθηκε καμία μαζική πτήση απέλασης, καθιστώντας το σχέδιο οικονομικά ασύμφορο και τέλος Χαρακτηρίστηκε από επικριτές ως «απάνθρωπο», «σκληρό» και «ανήθικο», καθώς μετέτρεπε το προσφυγικό ζήτημα σε μια οικονομική συναλλαγή, όπου μια πλούσια δυτική χώρα «πλήρωνε» μια αναπτυσσόμενη χώρα της Αφρικής για να διαχειριστεί τους μετανάστες της.

Το χρονοδιάγραμμα Πλεύρη

Το χρονοδιάγραμμα που πρότεινε ο Πλεύρης ενδέχεται να είναι φιλόδοξο, δεδομένου ότι πολλά κρίσιμα στοιχεία της συμφωνίας παραμένουν ασαφή. Ο υπουργός ανέφερε ότι μέλη της «Κεντρικής Ομάδας» βρίσκονται επί του παρόντος σε συζητήσεις με διεθνείς οργανισμούς για τη θέσπιση διαδικασιών παρακολούθησης που θα διασφαλίζουν τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις τρίτες χώρες στις οποίες θα απελαύνονται οι μετανάστες.

«Προφανώς, δεν πρόκειται να μεταβιβάσουμε αυτή την αρμοδιότητα αλλού», πρόσθεσε. «Θέλουμε να έχουμε την εμπειρογνωμοσύνη και την παρουσία διεθνών οργανισμών, αλλά η ευθύνη βαρύνει από κοινού τις πέντε χώρες.»

Η χρηματοδότηση του σχεδίου — ένα ζήτημα που μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις στους ψηφοφόρους — θα πρέπει επίσης να προέλθει από την Ομάδα Πυρήνα. «Θέλουμε να έχουμε ένα οικονομικά ρεαλιστικό σχέδιο», δήλωσε ο κ. Πλεύρης, προσθέτοντας ότι τα μέλη της ομάδας επιθυμούν η Επιτροπή να αναλάβει τελικά ενεργό ρόλο στη διαδικασία.

Ο υπουργός αναγνώρισε ότι το σχέδιο δεν θα οδηγήσει στην απομάκρυνση τεράστιου αριθμού μεταναστών σε τρίτες χώρες. «Στην πραγματικότητα, αποτελεί ένα ακόμη μέσο άσκησης πίεσης που θα μπορούσε να αυξήσει τις εθελοντικές επιστροφές», ανέφερε. «Πρόκειται για μια πρωτοφανή πρωτοβουλία. Παρόλο που άλλες χώρες έχουν επιχειρήσει κάτι παρόμοιο στο παρελθόν, αυτή είναι η πρώτη φορά που γίνεται τέτοια προσπάθεια από την ψήφιση του κανονισμού της ΕΕ».

Το σχέδιο της Ελλάδας για τις έκτακτες ροές

Την Πέμπτη, σε συνάντηση των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ, ο κ. Πλεύρης θα υποβάλει επίσης το σχέδιο της Ελλάδας για την αντιμετώπιση των έκτακτων μεταναστευτικών πιέσεων — την προσωρινή αναστολή των αιτήσεων ασύλου για νεοαφιχθέντες. Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας, Κυριάκος Μητσοτάκης, παρουσίασε για πρώτη φορά αυτή την ιδέα σε άρθρο γνώμης που δημοσιεύθηκε στο POLITICO, αφότου δεκάδες χιλιάδες μετανάστες διέσχισαν τα σύνορα προς το ισπανικό έδαφος της Θέουτα στη Βόρεια Αφρική.

«Η μεταναστευτική πολιτική της ΕΕ θα λειτουργήσει μόνο όταν θα υπάρχει διαχείριση των μεταναστευτικών ροών στην Ευρώπη», δήλωσε ο κ. Πλεύρης, προσθέτοντας ότι η Ένωση χρειάζεται έναν μηχανισμό για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.

Η Ελλάδα έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για παραβίαση των κανονισμών της ΕΕ λόγω παράνομων επαναπροωθήσεων μεταναστών. «Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και δηλώνει ανοιχτά ότι δεν θα ζητήσει συγγνώμη από κανέναν για την προστασία των συνόρων της», πρόσθεσε ο υπουργός.

Ο κ. Πλεύρης ο οποίος έχει εκφράσει σκληροπυρηνικές απόψεις για τη μετανάστευση, εξέφρασε την υποστήριξη και τον θαυμασμό του για την προσέγγιση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο θέμα αυτό. «Έδωσε την ώθηση που οδήγησε σε αλλαγή της μεταναστευτικής πολιτικής και ουσιαστικά βοήθησε πολλές ομάδες —συμπεριλαμβανομένων και εμάς— που πίστευαν σε μια αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική να τη δουν να υλοποιείται», δήλωσε ο κ. Πλεύρης.

Επιβεβαίωσε το σκάνδαλο με τις δομές μεταναστών

Επιβεβαίωσε επίσης ότι Ευρωπαίοι εισαγγελείς διερευνούν τον τρόπο με τον οποίο η Ελλάδα χρησιμοποίησε κονδύλια της ΕΕ για την κατασκευή δομών μεταναστών. «Μας ζητήθηκαν στοιχεία και πληροφορίες σχετικά με ελέγχους και τα παρέχουμε, αλλά δεν έχουν σημειωθεί περαιτέρω εξελίξεις», πρόσθεσε.