Πολεμική Αεροπορία: Στροφή στα μη επανδρωμένα CCA

Η Π.Α. εξετάζει συνεργατικά μη επανδρωμένα μαχητικά CCA, με επαφές στη διεθνή αγορά και ενδιαφέρον για MQ-28 και X-BAT

▶ Τα CCA μπορούν να αυξήσουν τη «μαχητική μάζα» με χαμηλότερο κόστος και να επιχειρούν μαζί με επανδρωμένα μαχητικά

Στα μη επανδρωμένα συνεργατικά μαχητικά αεροσκάφη, γνωστά διεθνώς ως CCA (Collaborative Combat Aircraft), στρέφει το ενδιαφέρον της η Πολεμική Αεροπορία, εξετάζοντας τις δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν ως «αεροσκάφη-παραστάτες» των επανδρωμένων μαχητικών.

Τους τελευταίους μήνες έχουν γίνει διερευνητικές επαφές με προμηθευτές της διεθνούς αγοράς. Παράλληλα, επιτροπή επιτελών της ΠΑ ταξίδεψε στην Αυστραλία, προκειμένου να ενημερωθεί για την πορεία ανάπτυξης του MQ-28 Ghost Bat της Boeing.

Το ενδιαφέρον για τα CCA συνδέεται και με το συνεχώς αυξανόμενο Κόστος Κύκλου Ζωής των επανδρωμένων μαχητικών, δηλαδή το κόστος προμήθειας, υποστήριξης και λειτουργίας τους. Τα συνεργατικά αεροσκάφη προσφέρουν μια επιλογή σημαντικά χαμηλότερου κόστους για την ενίσχυση της λεγόμενης «μαχητικής μάζας», με περισσότερους αισθητήρες και όπλα διαθέσιμα στο πεδίο επιχειρήσεων.

Ο στόλος των επανδρωμένων μαχητικών**

Εφόσον ο σχεδιασμός εξελιχθεί ομαλά, προς το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας ο στόλος επανδρωμένων μαχητικών της ΠΑ θα περιλαμβάνει 121 εκσυγχρονισμένα F-16C/-D Block 70/72 Viper.

Σε αυτά υπολογίζονται 38 F-16C/-D Block 50 και 83 αεροσκάφη, εφόσον κριθεί οικονομικά συμφέρουσα η επισκευή του F-16C Block 72 Viper που πραγματοποίησε αναγκαστική προσγείωση στη Ζάκυνθο στις 9 Ιουλίου, μαζί με τα F-16C/-D Block 52+ και 52+ Advanced που εκσυγχρονίζονται.

Στον στόλο θα βρίσκονται επίσης 24 Rafale F3R και 20 F-35A Lightning II, ενώ προβλέπεται η προμήθεια ακόμη 20 F-35 με χρηματοδότηση από το 2035 και μετά.

Παράλληλα, θα παραμένουν όσα Mirage 2000-5 Mk.2 είναι διαθέσιμα από την ονομαστική δύναμη των 24 αεροσκαφών. Τα μαχητικά αυτά αντιμετωπίζουν αυξανόμενα προβλήματα υποστήριξης και μειωμένη διαθεσιμότητα, με την κατάσταση να αναμένεται να δυσκολέψει περαιτέρω μετά το 2030, όταν αποσυρθούν τα γαλλικά Mirage 2000-5.

Τα F-16C/-D Block 30, με ονομαστική δύναμη 32 μαχητικών, θα συμπληρώσουν το 2029 σαράντα χρόνια σε ελληνική υπηρεσία. Μέχρι σήμερα δεν έχει ληφθεί απόφαση για τον εκσυγχρονισμό τους, ακόμη και με απάρτια από τα Block 52+ και 52+ Advanced που μετατρέπονται σε Viper.

Για τα F-4E PI 2000, επίσης ονομαστικής δύναμης 32 αεροσκαφών, έχει αποφασιστεί ο παροπλισμός τους στα τέλη του 2027, καθώς αυξάνονται τα προβλήματα υποστήριξης και μειώνεται η διαθεσιμότητά τους.

Τι μπορούν να προσφέρουν τα CCA**

Η αξία των CCA δεν περιορίζεται στη δυνατότητα επίτευξης ή ακόμη και υπέρβασης της εξαγγελθείσας οροφής των 200 μαχητικών το 2030 με χαμηλότερο Κόστος Κύκλου Ζωής.

Η ένταξή τους σε υπηρεσία μπορεί να ενισχύσει τη φονικότητα, την επιβιωσιμότητα, την επιχειρησιακή ευελιξία και την εμβέλεια των επανδρωμένων μαχητικών. Μπορούν να αξιοποιηθούν στη συλλογή πληροφοριών, στην επιτήρηση, στον εντοπισμό και την αναγνώριση στόχων, στην προσβολή τους, αλλά και σε αποστολές ηλεκτρονικού πολέμου.

Τα CCA έχουν σχεδιαστεί ως μέσα «αποδεκτής απώλειας» και μπορούν να λειτουργήσουν μέσα σε ένα κατανεμημένο, δικτυοκεντρικό σύστημα αεροπορικής μάχης. Αισθητήρες, κόμβοι διοίκησης και ελέγχου, συστήματα μετάδοσης δεδομένων και φορείς όπλων μπορούν να συνεργάζονται, χωρίς όλες οι λειτουργίες να πρέπει να εκτελούνται από την ίδια πλατφόρμα.

Η χρήση τους μπορεί ακόμη να περιορίσει την ανάγκη εκπαίδευσης επιπλέον ιπτάμενων, μια διαδικασία υψηλού κόστους και μεγάλης διάρκειας, καθώς και τις απαιτήσεις για συνεχή διατήρηση της πτητικής ικανότητας των πληρωμάτων.

Ένας αριθμός CCA θα χρησιμοποιείται για την εκπαίδευση ιπτάμενων στη συνεργασία με επανδρωμένα αεροσκάφη, για αυτόνομες αποστολές ή για την ανάληψη καθηκόντων όπως επιτήρηση και επιφυλακή.

Η πλειονότητά τους, ωστόσο, θα μπορούσε να διατηρείται «εν υπνώσει», αποθηκευμένη σε κατάλληλα εμπορευματοκιβώτια για μεγάλο χρονικό διάστημα και να ενεργοποιείται όταν απαιτείται.

Με αυτό το μοντέλο μειώνονται δραστικά οι ανάγκες συντήρησης και υποστήριξης, ενώ παραμένει δυνατή η συνεχής αναβάθμιση του λογισμικού. Παράλληλα διευκολύνεται η διασπορά τους σε κύριες ή δευτερεύουσες αεροπορικές βάσεις, πολιτικά αεροδρόμια ή άλλα κατάλληλα πεδία απογείωσης και προσγείωσης.

Η ίδια φιλοσοφία επιτρέπει και τη σταδιακή ανανέωση του στόλου των CCA με νεότερες εκδόσεις υψηλότερων επιχειρησιακών επιδόσεων.

Δεν υπάρχει ακόμη επιβεβαιωμένη shortlist**

Μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένες πληροφορίες ότι η Πολεμική Αεροπορία έχει καταρτίσει κατάλογο προεπιλογής CCA ή ότι έχει αρχίσει η σύνταξη τεχνικών και επιχειρησιακών προδιαγραφών.

Σύμφωνα με το αρχικό δημοσίευμα, ζητούμενο θεωρείται η Ελλάδα να μην περιοριστεί στον ρόλο του πελάτη, αλλά να επιδιώξει συμμετοχή στην ανάπτυξη και την παραγωγή του συστήματος που ενδεχομένως θα επιλεγεί, με στόχο την ανάπτυξη εγχώριων δυνατοτήτων.

Σε παγκόσμιο επίπεδο καταγράφονται περισσότερα από 30 ενεργά προγράμματα CCA ή συναφών συστημάτων, όπως μη επανδρωμένα μαχητικά UCAV με δυνατότητα συνεργασίας με επανδρωμένες πλατφόρμες μέσω MUM-T ή οι λεγόμενοι Remote Carriers.

Μεταξύ των χωρών που δραστηριοποιούνται σε εθνικό ή πολυεθνικό επίπεδο βρίσκονται η Αυστραλία, η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία, οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία, η Ινδία, η Ισπανία, η Ιταλία, η Κίνα, η Νότια Κορέα, η Ρωσία και η Τουρκία.

Η πρόταση της Shield AI για το X-BAT**

Σύμφωνα με πληροφορίες της «κυριακάτικης δημοκρατίας», η αμερικανική Shield AI έχει προτείνει πρόσφατα στην Πολεμική Αεροπορία το αεριωθούμενο X-BAT, ένα σύστημα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης (VTOL), ως συνεργατικό μαχητικό αεροσκάφος.

Το X-BAT δε χρειάζεται διάδρομο απογείωσης ή προσγείωσης, γεγονός που επιτρέπει τη διασπορά του σε πλοία επιφανείας αλλά και σε διαφορετικά σημεία της ηπειρωτικής και νησιωτικής χώρας.

Η Shield AI είναι μία από τις έξι εταιρείες στις οποίες ανατέθηκε τον περασμένο Ιούλιο σύμβαση για λογισμικό αυτόνομης διεξαγωγής αποστολών, στο πλαίσιο της Φάσης 1 του προγράμματος CCA της Αεροπορίας των ΗΠΑ.

Η ίδια εταιρεία κατασκευάζει το VTOL μη επανδρωμένο αεροσκάφος V-BAT, το οποίο έχει ήδη ενταχθεί σε υπηρεσία στον Ελληνικό Στρατό και πρόκειται να ενταχθεί και στο Πολεμικό Ναυτικό. Από τα 10 συστήματα των οποίων η προμήθεια αποφασίστηκε στις 23 Ιουλίου από το ΚΥΣΕΑ, τα τέσσερα προορίζονται για μονάδες επιφανείας του Στόλου.

Το X-BAT διαθέτει έξι σταθμούς ανάρτησης οπλισμού, δύο εξωτερικούς και τέσσερις εσωτερικούς, και μπορεί να μεταφέρει εσωτερικό φορτίο 1.361 κιλών. Παρέχει ηλεκτρική ισχύ 80 kW για φορτία αποστολής, έχει ταχύτητα πλεύσης 1.050 χλμ./ώρα και δυνατότητα πτήσης σε ύψος 50.000 ποδών, περίπου 15.240 μέτρων.

Η εμβέλειά του φτάνει τα 1.850 χιλιόμετρα με εσωτερικό οπλικό φορτίο, το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει τέσσερα κατευθυνόμενα βλήματα αέρος-αέρος AIM-120 AMRAAM ή κατευθυνόμενες βόμβες αντίστοιχου βάρους.

Με αναδιπλωμένα πτερύγια, το X-BAT μπορεί να αποθηκευτεί και να μεταφερθεί μέσα σε τυποποιημένο εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών. Για την εκτόξευση και την περισυλλογή του χρησιμοποιείται ειδικά σχεδιασμένο ρυμουλκούμενο Launch and Recovery Vehicle.

Η πρόταση της Shield AI περιλαμβάνει ακόμη την απόκτηση από την Ελλάδα καθεστώτος παρατηρητή στο πρόγραμμα X-BAT. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η δυνατότητα ανάπτυξης ελληνικής έκδοσης του λογισμικού αυτονομίας Hivemind, η οποία θα αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του Ελληνικού Δημοσίου, με πλήρη εθνικό έλεγχο των μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης, των δεδομένων και της φιλοσοφίας επιχειρησιακής χρήσης.

ΠΗΓΗ: δημοκρατία