Η Γεωμετρία της Αναθεώρησης: Πώς η αμφισβήτηση των Συμφωνιών του 1932 και η διείσδυση στον 28ο Μεσημβρινό στρώνουν το έδαφος για το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο

Γράφει ο Μιχάλης Κάλαρος*

1. Το Ιστορικό και Νομικό Υπόβαθρο: Η Στόχευση των Συμφωνιών του 1932 και ο Χάρτης της Λωζάνης

Η θαλάσσια οριοθέτηση μεταξύ Δωδεκανήσου και μικρασιατικών ακτών βασίζεται στις ιταλοτουρκικές συμφωνίες του Ιανουαρίου και του Δεκεμβρίου του 1932 (καθώς και στο Πρωτόκολλο που ακολούθησε), τις οποίες η Ελλάδα διαδέχθηκε νομίμως με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων το 1947.

Στο υποθετικό σενάριο όπου η Άγκυρα προχωρά στην κατάργηση της Συμφωνίας του Δεκεμβρίου 1932, ο αντικειμενικός της στόχος είναι προφανής:

Αποδόμηση της συνέχειας και ακύρωση του Χάρτη της Λωζάνης:** Να ακυρώσει τη συμφωνημένη μεθοριακή γραμμή που καθορίζει την κυριαρχία και τα θαλάσσια όρια, ανατρέποντας τον χάρτη και το καθεστώς που προέβλεπε η Συνθήκη της Λωζάνης σχετικά με την εκχώρηση των νήσων και των παρακείμενων νησίδων.

Δημιουργία «Γκρίζων Ζωνών»:** Να μετατρέψει μια οριοθετημένη και διεθνώς αναγνωρισμένη συνοριακή γραμμή σε αμφισβητούμενη περιοχή.

2. Η Γεωγραφική Ανατροπή: Από τον Κάτω Βόλο στον 28ο Μεσημβρινό και η Απομόνωση του Καστελλόριζου

Η αμφισβήτηση της οριογραμμής σε απόσταση 10 ναυτικών μιλίων από τον Κάτω Βόλο (Καραμπουρούν) δυτικά προκαλεί μια αλυσιδωτή γεωμετρική μετατόπιση:

1. Διείσδυση στον 28ο Μεσημβρινό: Με την ακύρωση των υφιστάμενων σημείων βάσης, η τουρκική πλευρά επιχειρεί να «σπρώξει» τη δική της υφαλοκρηπίδα/ΑΟΖ δυτικότερα, φτάνοντας έως τον28ο Μεσημβρινό στονΚόλπο της Λάρδου στη Ρόδο.

2. Νέα «Μέση Γραμμή»: Η Άγκυρα επαναχαράσσει αυθαίρετα τη μέση γραμμή, τοποθετώντας την ενδιάμεσα στις νησίδεςΧήνας - Παξιμάδας και τηςΡόδου .

3. Απομόνωση του Καστελλόριζου: Με αυτόν τον τρόπο, συντελείται η πλήρης απομόνωση του Καστελλόριζου και του συμπλέγματός του (Μεγίστη, Στρογγύλη, Ρω) από τον εθνικό κορμό και τα υπόλοιπα Δωδεκάνησα, ενώ ακυρώνονται οι προβλέψεις που απορρέουν από τον Χάρτη της Συνθήκης της Λωζάνης, υποβαθμίζοντας το νησί σε έναν αποκλεισμένο νησιωτικό θύλακα χωρίς θαλάσσιες ζώνες πέραν των χωρικών υδάτων.

3. Ο Πραγματικός Στόχος: Η Ακύρωση της Τεχνικής Γραμμής Βάσης Πρόσοψης

Η κίνηση αυτή δεν είναι αυτόνομη, αλλά αποτελεί τη δομική αφετηρία για τη θεμελίωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου.

Ο βαθύτερος αντικειμενικός σκοπός της Άγκυρας είναι να ακυρώσει εκ των προτέρων τη δυνατότητα της Ελλάδας να χαράξει μια τεχνική γραμμή βάσης πρόσοψης (frontage base line).

Τι είναι η Τεχνική Γραμμή Βάσης Πρόσοψης; Η νοητή γραμμή που ενώνει τα εξωτερικά ηπειρωτικά και νησιωτικά σημεία μιας χώρας —στην προκειμένη περίπτωση από το Ακρωτήριο Κάβο Μαλέας της Πελοποννήσου έως το Ουλουμπουρούν** (βόρεια της Στρογγύλης)— η οποία πιστοποιεί τη συνεχή θαλάσσια πρόσοψη και τη συνοχή του νησιωτικού συμπλέγματος του Αιγαίου με την Ανατολική Μεσόγειο.

Οι επιπτώσεις της ακύρωσης της Γραμμής Βάσης:

Εξαφάνιση της Ελληνικής Υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο:** Χωρίς τη σύνδεση Κάβο Μαλέα - Ρόδου - Στρογγύλης, η Τουρκία προβάλλει το αφήγημα ότι τα ελληνικά νησιά «επικάθονται» στην τουρκική υφαλοκρηπίδα και δεν διαθέτουν δική τους ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα πέραν των χωρικών υδάτων.

Νομιμοποίηση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου:** Εφόσον εξαφανιστεί η επήρεια της Ρόδου, της Κάσου, της Καρπάθου και της Ανατολικής Κρήτης, δημιουργείται τεχνητά «θαλάσσιο γειτονίασμα» μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.

Συμπέρασμα

Η αμφισβήτηση της Συμφωνίας του Δεκεμβρίου 1932 δεν αποτελεί μια απλή τεχνική ή ιστορική διαφωνία για μερικά βράχια στα Δωδεκάνησα. Είναι το πρώτο απαραίτητο γεωμετρικό πιόνι στη σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου.

Ακυρώνοντας τη συνοριακή γραμμή του 1932 και μετατοπίζοντας τη μέση γραμμή στον 28ο μεσημβρινό, η Τουρκία επιχειρεί την πλήρη απομόνωση του Καστελλόριζου και το «τύφλωμα» της ελληνικής θαλάσσιας πρόσοψης, προετοιμάζοντας το νομικό και γεωγραφικό υπόβαθρο για την πλήρη επιβολή του Τουρκολιβυκού Μνημονίου και τον ακρωτηριασμό των ελληνικών δικαιωμάτων βάσει του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS).