Από τον λιγνίτη στα data centers: Η ΔΕΗ αλλάζει το παραγωγικό και ενεργειακό μοντέλο της Δυτικής Μακεδονίας

Από τον λιγνίτη στα data centers: Η ΔΕΗ αλλάζει το παραγωγικό και ενεργειακό μοντέλο της Δυτικής Μακεδονίας

Θα επεξεργάζεται δεδοµένα

Η ∆ΕΗ µετασχηµατίζει το ενεργειακό τοπίο στη ∆υτική Μακεδονία µε επενδύσεις σε ΑΠΕ, αποθήκευση και υπολογιστικές υποδοµές

Στην παλιά «αυλή» λιγνίτη του Αγίου ∆ηµητρίου, εκεί όπου επί δεκαετίες συγκεντρωνόταν το καύσιµο πριν πάρει τον δρόµο για τους λέβητες του σταθµού, η ∆ΕΗ ετοιµάζεται να χτίσει µια εντελώς διαφορετική µηχανή παραγωγής αξίας. ∆εν θα καίει λιγνίτη, ούτε θα παράγει ηλεκτρισµό. Θα επεξεργάζεται δεδοµένα, για να τροφοδοτεί cloud και εφαρµογές Τεχνητής Νοηµοσύνης. Το data center των 300 MW που σχεδιάζουν ∆ΕΗ και Amazon Web Services είναι ίσως η πιο καθαρή εικόνα της αλλαγής εποχής στη ∆υτική Μακεδονία.

Διαβάστε: Όμιλος ΔΕΗ: Νέα συμφωνία για χαρτοφυλάκιο έργων ΑΠΕ άνω των 2 GW σε Πολωνία και Ουγγαρία**

Από τον λιγνίτη στα data centers: Τι προβλέπει η συμφωνία

Η συµφωνία της 17ης Σεπτεµβρίου βάζει σφραγίδα και προσθέτει επιχειρηµατικό αντίκρισµα σε ένα σχέδιο που η ∆ΕΗ προετοιµάζει εδώ και καιρό. Η AWS προβλέπεται να µισθώσει το data center για 15 χρόνια, η ∆ΕΗ θα διαθέσει τη γη, τα κτίρια και τις ενεργειακές υποδοµές και ο αµερικανικός όµιλος θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισµό πληροφορικής. Η πρώτη φάση αφορά 300 MW, µε στόχο λειτουργίας έως τα τέλη του 2028, ενώ στο τραπέζι βρίσκεται η δυνατότητα επέκτασης έως το 1 GW.

Για τη ∆ΕΗ πρόκειται για κάτι περισσότερο από έναν µεγάλο νέο πελάτη ηλεκτρικής ενέργειας. Το επιχειρηµατικό µοντέλο συνδυάζει µακροχρόνια µίσθωση της υποδοµής µε πολυετή PPAs για την προµήθεια ρεύµατος. Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες της επιχείρησης για την πρώτη φάση υπολογίζονται περίπου σε 1,2 δισ. ευρώ, ενώ η διοίκηση έχει τοποθετήσει την επαναλαµβανόµενη συνεισφορά στα EBITDA κοντά στα 170 εκατ. ευρώ ετησίως από το 2030, χωρίς να συνυπολογίζεται το περιθώριο των PPAs.

Μαζί µε τον τεχνολογικό εξοπλισµό της Amazon και, κυρίως, την υπολογιστική υποδοµή υψηλής ισχύος, το συνολικό κεφάλαιο που µπορεί να συνδεθεί µε τα πρώτα 300 MW εκτιµάται ότι ξεπερνά τα 10 δισ. ευρώ. Για να φτάσει, όµως, η Κοζάνη από τα λιγνιτωρυχεία στις αίθουσες των servers µεσολάβησε µια ολόκληρη δεύτερη εποχή. Για σχεδόν επτά δεκαετίες η αξία της ∆. Μακεδονίας βρισκόταν κάτω από το χώµα.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1950, ο λιγνίτης έθρεψε ένα τεράστιο παραγωγικό σύστηµα γύρω από Πτολεµαΐδα, Καρδιά, Αµύνταιο και Αγιο ∆ηµήτριο. Στην κορύφωση, το 2002, η παραγωγή στα ορυχεία της περιοχής έφτασε τους 55,8 εκατ. τόνους. Μαζί µε το καύσιµο αναπτύχθηκε µια ολόκληρη οικονοµία από εργολάβους, τεχνικές εταιρείες, µεταφορές, συνεργεία και προµηθευτές. Η απολιγνιτοποίηση έκοψε σταδιακά αυτόν τον οµφάλιο λώρο. ∆εν εξαφάνισε, όµως, όσα είχε αφήσει πίσω του ο λιγνίτης: τεράστιες εκτάσεις, υποσταθµούς, γραµµές υψηλής τάσης, τεχνικές υποδοµές, νερό και ανθρώπους µε εµπειρία σε βαριές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Αυτή ακριβώς η κληρονοµιά είναι σήµερα το κεφάλαιο πάνω στο οποίο επιχειρεί να χτίσει η ∆ΕΗ.

Ορατή Αλλαγή

Η πρώτη αλλαγή είναι ήδη ορατή στο τοπίο. Εκεί όπου άλλοτε δούλευαν εκσκαφείς και ταινιόδροµοι απλώνονται σήµερα σειρές φωτοβολταϊκών. Τον Απρίλιο ολοκληρώθηκε η κατασκευή έργων συνολικής ισχύος 2,13 GW στη ∆υτική Μακεδονία, µε µέση ετήσια παραγωγή 3.150 GWh, σχεδόν το 6% της ζήτησης του ελληνικού διασυνδεδεµένου συστήµατος. Το Αµύνταιο, η Πτολεµαΐδα και οι παλιές λιγνιτικές ζώνες έχουν γίνει πλέον ένα από τα µεγαλύτερα φωτοβολταϊκά clusters στην Ευρώπη.

Η αλλαγή δεν σταµατά στα πάνελ. Στην Πτολεµαΐδα και τη Μελίτη έχουν ολοκληρωθεί σταθµοί µπαταριών συνολικής ισχύος 98 MW και χωρητικότητας 196 MWh, ενώ στο Αµύνταιο κατασκευάζεται νέα µονάδα 50 MW/200 MWh. Ακόµα πιο χαρακτηριστικό είναι το σχέδιο στην Καρδιά: Το παλιό ορυχείο προορίζεται να χρησιµοποιηθεί ως κάτω ταµιευτήρας αντλησιοταµιευτικού έργου 320 MW. Ενα κοίλωµα που δηµιουργήθηκε για να βγαίνει ενέργεια από το υπέδαφος σχεδιάζεται τώρα να αποθηκεύει ενέργεια για τις ώρες που τη χρειάζεται το σύστηµα.

Αλλά και η «Πτολεµαΐδα 5» δεν εγκαταλείπει τον ενεργειακό χάρτη. Μετά το τέλος της λιγνιτικής λειτουργίας της, µέσα στο 2026, ο νεότερος σχεδιασµός προβλέπει τη µετατροπή της αρχικά σε µονάδα φυσικού αερίου ανοικτού κύκλου 295 MW έως το τέλος του 2027 και στη συνέχεια σε µονάδα συνδυασµένου κύκλου 439 MW. Από λιγνιτική µονάδα βάσης µετατρέπεται, έτσι, σε ευέλικτη εφεδρεία ενός συστήµατος που θα στηρίζεται όλο και περισσότερο σε ΑΠΕ και αποθήκευση. Κάπου εδώ αρχίζει η τρίτη εποχή. Η ∆υτική Μακεδονία δεν καλείται πλέον µόνο να παράγει ηλεκτρική ενέργεια και να τη στέλνει αλλού.

Με το data center η ∆ΕΗ επιχειρεί να φέρει δίπλα στην παραγωγή έναν µεγάλο, µόνιµο καταναλωτή και να κρατήσει µεγαλύτερο µέρος της αξίας µέσα στην ίδια περιοχή. Να αξιοποιεί, δηλαδή, ταυτόχρονα τη γη, την ενεργειακή υποδοµή και το ρεύµα που παράγει. Η µετάβαση, πάντως, δεν θα κριθεί µόνο σε MW και δισεκατοµµύρια ευρώ. Στο συνολικό επενδυτικό σχέδιο της ∆ΕΗ για τη ∆υτική Μακεδονία προβλέπονται έως 20.000 θέσεις εργασίας κατά την περίοδο κατασκευής και έως 2.000 στη λειτουργία, επαναφέροντας στο προσκήνιο το κρίσιµο ερώτηµα για το πόσο βαθιά θα ριζώσει η νέα οικονοµία στην περιοχή. Αυτό είναι το πραγµατικό νήµα που ενώνει τις τρεις εποχές.

Πρώτα, εκατοµµύρια τόνοι λιγνίτη έβγαιναν από το έδαφος και γίνονταν ηλεκτρισµός. Έπειτα, οι ίδιες εκτάσεις άρχισαν να γεµίζουν φωτοβολταϊκά και αποθήκευση. Τώρα σχεδιάζεται µια εγκατάσταση στην οποία τα MW θα µετατρέπονται σε υπολογιστική ισχύ. Ο τόπος παραµένει ενεργειακός. Αυτό που αλλάζει είναι το προϊόν που παράγει και, µαζί του, ο τρόπος µε τον οποίο δηµιουργείται αξία.

Δημοσιεύθηκε στο MoneyPro των Παραπολιτικών*