«Καταστρέψαμε τους εαυτούς μας» – Ο σπαρακτικός 22χρονος έρωτας του Φ. Σκοτ και της Ζέλντα Φιτζέραλντ

Με την πάροδο των χρόνων, έχουν αναπτυχθεί μύθοι γύρω από τον έρωτά τους — ότι η Ζέλντα οδήγησε τον Σκοτ στο ποτό, ότι ο Σκοτ ώθησε τη Ζέλντα στην τρέλα — αλλά οι επιστολές τους αποκαλύπτουν κάτι διαφορετικό: έναν μοναδικό δεσμό.

Μεταξύ των ιστοριών αγάπης της αμερικανικής λογοτεχνίας, μία από τις πιο διαχρονικές δεν εξελίχθηκε σε μυθιστόρημα, αλλά στην πραγματική ζωή. Το 1918, ο υπολοχαγός Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ γνώρισε τη Ζέλντα Σέιρ, την 18χρονη κόρη ενός δικαστή, σε έναν χορό σε κλαμπ της εξοχής στο Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα, όπου είχε μετατεθεί.

Αυτή η τυχαία συνάντηση οδήγησε σε ένα ρομάντζο 22 ετών που θα γινόταν θέμα βιογραφιών και ταινιών, αφηγήσεις που παρουσιάζονταν από την οπτική γωνία ενός εξωτερικού παρατηρητή. Όμως, στο «Dear Scott, Dearest Zelda», μια συλλογή με περισσότερες από 300 επιστολές που αντάλλαξαν, ο αναγνώστης ακούει τις δικές τους ξεχωριστές φωνές.

Η Ζέλντα γράφει με άμεση αλλά παθιασμένη πρόζα, ενώ ο Φιτζέραλντ με μια ποιητική χροιά που θυμίζει τα μυθιστορήματά του. Το αποτέλεσμα είναι μια συναρπαστική αφήγηση της ερωτικής τους ιστορίας — γεμάτη λαχτάρα και πάθος, απογοήτευση και προδοσία.

Όλη δική σου

Από την πρώτη τους συνάντηση, ο Φιτζέραλντ γοητεύτηκε από τη γοητεία και την ομορφιά της Ζέλντα, αλλά οι επιστολές που του έγραφε ενίσχυσαν ακόμη περισσότερο την αγάπη του. Αφού αποστρατεύτηκε από τον Στρατό το 1918, ο Φιτζέραλντ εγκαταστάθηκε στο Μανχάταν για να πραγματοποιήσει το όνειρό του να γίνει συγγραφέας.

Η Ζέλντα του έγραψε από την Αλαμπάμα: «Ξέρεις ότι είμαι όλη δική σου και σ’ αγαπώ με όλη μου την καρδιά». Και: «Το παραμύθι μας έχει σχεδόν τελειώσει, και θα παντρευτούμε και θα ζήσουμε ευτυχισμένοι για πάντα».

Οι επιστολές της αποκαλύπτουν ότι αν υπήρχε κάποια ανησυχία για την ένωσή τους, αυτή δεν προερχόταν από εκείνη, αλλά από τη μητέρα της, η οποία φοβόταν ότι ο Φιτζέραλντ δεν θα μπορούσε να τη συντηρήσει.

«Η μαμά μου έδωσε αυτό σήμερα», έγραψε η Ζέλντα τον Μάιο του 1919 — ένα ακόμη απόκομμα εφημερίδας για έναν αποτυχημένο συγγραφέα.

Μέσα σε έναν συχνά ταραχώδη τρόπο ζωής που περιλάμβανε συνεχή κατανάλωση αλκοόλ, περιστασιακή απιστία και διαλείπουσες διαμάχες, ο Φιτζέραλντ εξέδωσε ένα δεύτερο μπεστ σέλερ, το «Όμορφοι και Καταραμένοι»

Ο κύκλος με του επιφανείς

Ωστόσο, το μυθιστόρημα του Φιτζέραλντ του 1920, «Δώθε απ’ τον παράδεισο», έγινε αμέσως μπεστ σέλερ. Μια εβδομάδα αργότερα, ο Σκοτ και η Ζέλντα παντρεύτηκαν.

Τα επόμενα χρόνια, αντάλλαξαν λίγες επιστολές, καθώς ήταν σχεδόν πάντα μαζί. Μέσα σε έναν συχνά ταραχώδη τρόπο ζωής που περιλάμβανε συνεχή κατανάλωση αλκοόλ, περιστασιακή απιστία και διαλείπουσες διαμάχες, ο Φιτζέραλντ εξέδωσε ένα δεύτερο μπεστ σέλερ, το «Όμορφοι και Καταραμένοι», απέκτησαν μια κόρη, τη Σκότι, και, ζώντας στη Γαλλική Ριβιέρα, εντάχθηκαν στον κύκλο των επιφανών προσωπικοτήτων γύρω από το αληθινό ζευγάρι της Σάρα και του Τζέραλντ Μέρφι (Από το Τρυφερή είναι η Νύχτα), στον οποίο ανήκαν ο Πάμπλο Πικάσο, η Ντόροθι Πάρκερ και ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ.

H Ζέλντα παρασύρθηκε από μια εμμονή να γίνει μπαλαρίνα, η οποία κορυφώθηκε με ένα νευρικό κλονισμό, με αποτέλεσμα να νοσηλευτεί στη Les Rives de Prangins, μια κλινική στη Νιόν της Ελβετίας

«Είμαι καλύτερα»

Όταν το τρίτο του μυθιστόρημα, «Ο Μεγάλος Γκάτσμπυ», έλαβε ανάμεικτες κριτικές και σημείωσε χαμηλές πωλήσεις, ο Φιτζέραλντ βυθίστηκε ακόμη περισσότερο στο ποτό, ενώ η Ζέλντα παρασύρθηκε από μια εμμονή να γίνει μπαλαρίνα, η οποία κορυφώθηκε με ένα νευρικό κλονισμό, με αποτέλεσμα να νοσηλευτεί στη Les Rives de Prangins, μια κλινική στη Νιόν της Ελβετίας, όπου δεν της επιτρεπόταν να δέχεται επισκέπτες έως ότου σταθεροποιηθεί η θεραπεία της, από τον Ιούνιο του 1930 έως τον Αύγουστο του 1931.

Η εμπειρία, όπως μπορεί κανείς να φανταστεί, ήταν εξαιρετικά απομονωτική: ενώ κάποτε βρισκόταν στο επίκεντρο ενός ζωντανού και λαμπερού κόσμου, τώρα βρισκόταν εντελώς μόνη με τις σκέψεις της.

Ο σύζυγός της, ο Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, της έστελνε σύντομα σημειώματα και λουλούδια κάθε δεύτερη μέρα. Εκείνη του απαντούσε με μακρά γράμματα, αποτυπώνοντας τις σκέψεις της, εκφράζοντας τόσο την αγάπη όσο και την απογοήτευσή της για τον Σκοτ, και περιγράφοντας λεπτομερώς, με πλούσια και ιριδίζουσα πρόζα, τα ασήμαντα γεγονότα των ημερών της.

Το βιβλίο «Dear Scott, Dearest Zelda» συγκεντρώνει περισσότερες από τριακόσιες επιστολές που αντάλλαξε το ζευγάρι.

Όλες συγκινητικές. «Καταστρέψαμε τους εαυτούς μας», έγραψε ο Φιτζέραλντ. «Ποτέ δεν πίστεψα ειλικρινά ότι καταστρέψαμε ο ένας τον άλλον». »

Η Ζέλντα απάντησε: «Σε παρακαλώ, μην μου γράφεις για ευθύνες» — και σύντομα του είπε ότι θα έπρεπε «να ξεκινήσεις αμέσως ό,τι χρειάζεται για το διαζύγιο».

Όμως, στην αμέσως επόμενη επιστολή του, ο Σκοτ δήλωνε: «Σ’ αγαπώ με όλη μου την καρδιά, γιατί είσαι η δική μου κοπέλα και αυτό είναι το μόνο που ξέρω». Η Ζέλντα συναίνεσε. «Είμαι καλύτερα. Είναι φρικτό να χάνεις το μυαλό σου».

Αν ήσουν στο κρεβάτι μου, ίσως να άγγιζα το πίσω μέρος του κεφαλιού σου, εκεί που τα μαλλιά είναι κοντά και σαν βρύα, ή ίσως μπροστά, εκεί που σχηματίζονται μικρές κοιλότητες πάνω από το μέτωπό σου

Ακολουθεί μια επιστολή της Ζέλντα προς τον Σκοτ, την άνοιξη του 1931

Αγαπημένη μου αγάπη,*

Αυτό δεν είναι καλό — αλλά δεν έχει σημασία, γιατί μεθαύριο θα σε ξαναδώ —*

Τι θλιβερή βροχή — κωπηλάτησα στη λίμνη. Ήταν σαν να βρισκόμουν πάνω σε στέγη από σχιστόλιθο. Όταν η βάρκα δεν είναι στραμμένη προς τα κύματα, ανυψώνεται μαζί τους και περιμένεις συνεχώς το χτύπημα της πτώσης, αλλά αυτό δεν έρχεται, οπότε απλώς γλιστράς από το ένα κύμα στο άλλο και χάνεις την αίσθηση της κατεύθυνσης, σαν να βρίσκεσαι σε μια από εκείνες τις λαδωμένες τσίγκινες πλατφόρμες στο λούνα παρκ —*

Δεν μπορώ να γράψω. Προσπάθησα όλο το απόγευμα—και απλώς γύριζα το μολύβι γύρω-γύρω, ανακατεύοντάς το ανάμεσα στα δόντια μου… σ’ αγαπώ. Είσαι το γλυκό μου. Όταν δεν μπορείς να γράψεις, κάθεσαι στο κρεβάτι και φαίνεσαι τόσο θλιμμένος, σαν κάποιος που έχει πάει σε ένα μαγαζί και δεν μπορεί να θυμηθεί τι ήθελε να αγοράσει—*

Καληνύχτα. Αν ήσουν στο κρεβάτι μου, ίσως να άγγιζα το πίσω μέρος του κεφαλιού σου, εκεί που τα μαλλιά είναι κοντά και σαν βρύα, ή ίσως μπροστά, εκεί που σχηματίζονται μικρές κοιλότητες πάνω από το μέτωπό σου, αλλά όπου κι αν ήταν, θα ήταν το πιο γλυκό μέρος, το πιο γλυκό μέρος.*

Αγάπη μου*

Ζέλντα*

Άλλες, ανεξέλεγκτες, δυνάμεις

Η Ζέλντα πέρασε τα επόμενα πέντε χρόνια ζώντας κατά καιρούς με τον Σκοτ και την κόρη τους Σκότι, αλλά κυρίως νοσηλευόμενη σε ψυχιατρικά ιδρύματα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η αλληλογραφία τους αποτελούσε σωτηρία τόσο για τον Σκοτ όσο και για τη Ζέλντα.

Όταν το τέταρτο μυθιστόρημά του, «Τρυφερή είναι η Νύχτα», απέτυχε, ο Φιτζέραλντ βρήκε παρηγοριά στη σχέση τους.

«Δεν ήμασταν ευτυχισμένοι ούτε μία φορά», έγραψε, «ήμασταν ευτυχισμένοι χίλιες φορές… Ξέχνα το παρελθόν… και γύρνα πίσω και κολύμπα προς το σπίτι, προς εμένα». Το γεγονός ότι δεν μπορούσε να το κάνει ήταν σπαρακτικό και για τους δύο.

«Από την πρώτη στιγμή που συναντηθήκαμε», έγραψε η Ζέλντα, «σε αγάπησα με ό,τι είχα για να σε αγαπήσω». Δυστυχώς, παρενέβησαν άλλες, ανεξέλεγκτες, δυνάμεις.

Μέχρι το 1937, ο Φιτζέραλντ είχε μείνει χωρίς χρήματα. Για να χρηματοδοτήσει τον τρόπο ζωής τους — ρούχα και ταξίδια, τη νοσηλεία της Ζέλντα, το ιδιωτικό σχολείο της Σκότι και στη συνέχεια το Vassar College — επέστρεψε στο Χόλιγουντ.

Άρχισε να βγαίνει με τη Σέιλα Γκράχαμ, μια αρθρογράφο κουτσομπολιού, αλλά η αγάπη του για τη Ζέλντα παρέμεινε.

«Ω, Ζέλντα», έγραψε. «Κάποτε ήμασταν ένα και πάντα θα είναι λίγο έτσι». Η Ζέλντα απάντησε: «Και αγαπώ, πάντα, το εξαιρετικό συγγραφικό σου ταλέντο, την ανεκτικότητά σου και τη γενναιοδωρία σου. . . . Τίποτα δεν θα μπορούσε να σώσει τη ζωή μας».

Άρχισε να βγαίνει με τη Σέιλα Γκράχαμ, μια αρθρογράφο κουτσομπολιού, αλλά η αγάπη του για τη Ζέλντα παρέμεινε

«Θεέ μου»

Η τελευταία φορά που βρέθηκαν μαζί, σε ένα ατυχές, γεμάτο αλκοόλ ταξίδι στην Κούβα τον Απρίλιο του 1939, κατέληξε με τον Σκοτ να νοσηλεύεται στο Μανχάταν και τη Ζέλντα να αναγκάζεται να επιστρέψει μόνη της στο σανατόριό της στο Άσβιλ της Βόρειας Καρολίνας.

Επιστρέφοντας στο Χόλιγουντ, ο Φιτζέραλντ ζούσε με το ζόρι, καθώς τα στούντιο δίσταζαν να τον προσλάβουν λόγω του αλκοολισμού του.

Το 1940 έφτασε στο ναδίρ. «Θεέ μου», έγραψε ο Φιτζέραλντ στη Ζέλντα, «είμαι ένας ξεχασμένος άνθρωπος. Το “Γκάτσμπι” έπρεπε να αποσυρθεί από τη Modern Library επειδή δεν πουλούσε».

Παρ’ όλα αυτά, συνέχισε να εργάζεται πάνω σε ένα νέο μυθιστόρημα, το «Ο Τελευταίος Μεγιστάνας». «Είμαι βαθιά βυθισμένος στο μυθιστόρημα», έγραψε στη Ζέλντα, η οποία, αφού είχε πάρει εξιτήριο, ζούσε στο πατρικό της σπίτι στο Μοντγκόμερι.

Σε μια επιστολή στις αρχές Δεκεμβρίου, ο Φιτζέραλντ ανέφερε ένα καρδιακό πρόβλημα. «Δεν πρόκειται για σοβαρή κρίση, αλλά φαίνεται να εμφανίστηκε σταδιακά».

Σε άλλη επιστολή: «Το καρδιογράφημα δείχνει ότι η καρδιά μου αναρρώνει». Ωστόσο, στις 21 Δεκεμβρίου του 1940, ενώ είχε πάει επίσκεψη στο σπίτι της Γκράχαμ, ο Φιτζέραλντ κατέρρευσε από καρδιακή προσβολή. Πέθανε πριν προλάβει να φτάσει το ασθενοφόρο.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Κι όμως

Με την πάροδο των χρόνων, έχουν αναπτυχθεί μύθοι γύρω από τον έρωτά τους — ότι η Ζέλντα οδήγησε τον Σκοτ στο ποτό, ότι ο Σκοτ ώθησε τη Ζέλντα στην τρέλα — αλλά οι επιστολές τους αποκαλύπτουν κάτι διαφορετικό: έναν μοναδικό, αινιγματικό δεσμό.

«Ο Σκοτ και η Ζέλντα παρέμειναν ερωτευμένοι μέχρι την ημέρα του θανάτου τους», γράφει η Έλενορ Λαναχάν, εγγονή τους, σε μια συγκινητική εισαγωγή στις εξαιρετικές επιστολές τους. «Ίσως έγινε ένας αδύνατος και μη πρακτικός έρωτας… αλλά ήταν ένας δεσμός που τους ένωσε για πάντα».

Αρχική Φωτό:** creazilla.com