Ερευνα PEW: «Τα social media βλάπτουν τη δημοκρατία»

Newsroom02.10.2026 • 17:05

Ολο και περισσότεροι πιστεύουν ότι βλάπτουν τη δημοκρατία και χειραγωγούν τους πολίτες, σύμφωνα με έρευνα σε 37 χώρες

Πώς αξιολογούν οι πολίτες τα social media; Θεωρούν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως εργαλείο ενδυνάμωσης των δημοκρατιών ή μήπως, στον αντίποδα, ως εστία παραπληροφόρησης, διχασμού και τοξικότητας;

Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε το αμερικανικό Ερευνητικό Κέντρο Pew** σε δείγμα 51.169 πολιτών σε συνολικά 37 χώρες, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης, το πρώτο εξάμηνο του 2026, έχουν αυξηθεί σημαντικά όσοι έχουν την άποψη ότι τα social media βλάπτουν τη δημοκρατία. Το εν λόγω ποσοστό, όσων δηλαδή αντιμετωπίζουν τα κοινωνικά δίκτυα ως «κακό πράγμα για τη δημοκρατία στη χώρα τους», είναι μάλιστα πλειοψηφικό σε μια σειρά από ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης όπως οι ΗΠΑ (64%), ο Καναδάς (55%), το Ηνωμένο Βασίλειο (56%), η Γερμανία (61%), η Γαλλία (65%), η Αυστραλία (52%) και η Ολλανδία (70%).

«Καθώς οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης έχουν γίνει σημαντικό μέρος του πληροφοριακού περιβάλλοντος σε όλο τον κόσμο, η άποψη ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βλάπτουν τη δημοκρατία έχει καταστεί περισσότερο κοινή», σημειώνουν οι συντάκτες της έρευνας, σημειώνοντας ότι «το ποσοστό του κοινού που πιστεύει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι κακό πράγμα για τη δημοκρατία αυξήθηκε σημαντικά μετά το 2022 ή το 2023».

Πιο αρνητικοί οι μεγαλύτερης ηλικίας σε ανεπτυγμένες κοινωνίες της Δύσης, σε αντίθεση με τους νέους και όσους διαμένουν σε κράτη του αναπτυσσόμενου Νότου.

Στην Ελλάδα, συγκεκριμένα, το κλίμα είναι περισσότερο «μοιρασμένο», με τις θετικές γνώμες για τον ρόλο των social media σε σχέση με τη δημοκρατία να αγγίζουν το 53% και να υπερισχύουν των αρνητικών, οι οποίες όμως δεν είναι λίγες (43%). Από την άλλη πλευρά, σε μεγάλο μέρος του αναπτυσσόμενου παγκόσμιου Νότου η εικόνα είναι πολύ διαφορετική, με τις θετικές γνώμες να ξεπερνούν κατά πολύ τις αρνητικές. Ενδεικτικά, στη Νιγηρία, για παράδειγμα, την πληθυσμιακά μεγαλύτερη χώρα της Αφρικής, το 80% αξιολογεί τα social media ως θετικά για τη δημοκρατία στη χώρα. Στην Ταϊλάνδη το αντίστοιχο ποσοστό αγγίζει το 77%, όπως και στη Σιγκαπούρη, ενώ στο Μεξικό ανέρχεται σε 69%.

«Σε γενικές γραμμές, οι πολίτες στις πλουσιότερες χώρες, όπως είναι οι ΗΠΑ, είναι πιο πιθανό να πιστεύουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βλάπτουν τη δημοκρατία. Εξαίρεση σε αυτή την περίπτωση φαίνεται να αποτελούν το Ισραήλ και η Σιγκαπούρη. Σε χώρες με χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, από την άλλη πλευρά, οι άνθρωποι τείνουν να είναι λιγότερο αρνητικοί για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι αναλυτές του Pew Research Center.

Διαφορές παρατηρούνται, ωστόσο, όχι μόνο μεταξύ διαφορετικών χωρών, αλλά και μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων μέσα στην ίδια χώρα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, επί παραδείγματι, το 60% των ατόμων ηλικίας 18 έως 34 ετών θεωρεί ότι η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη δημοκρατία ήταν καλή, σε σύγκριση με μόλις το 31% των ατόμων ηλικίας 50 ετών και άνω. Στις ΗΠΑ, τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 44% για τους κάτω των 35 ετών και 28% για τους άνω των 50. Σε γενικές γραμμές, πάντως, «οι νέοι ενήλικοι στις περισσότερες χώρες είναι ιδιαίτερα πιθανό να πιστεύουν ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν θετική επίδραση στη δημοκρατία».

Ενας μέσος όρος της τάξης του 60%, με βάση τα στοιχεία από τις συνολικά 37 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα του Pew, λέει ότι «η πρόσβαση στο Διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενίσχυσε την ικανότητα των ανθρώπων να έχουν ουσιαστική φωνή στην πολιτική», ενώ ένας μέσος όρος της τάξης του 77% παρουσιάζεται να πιστεύει ότι ακριβώς λόγω αυτής της πρόσβασης στα social media οι άνθρωποι είναι πλέον περισσότερο ενημερωμένοι. Την ίδια ώρα, ωστόσο, πολλοί από όσους αξιολογούν θετικά τα social media βλέπουν παράλληλα και μια σειρά από επιβλαβείς επιπτώσεις. Για παράδειγμα, το 79% των ερωτηθέντων (μέσος όρος με βάση τα στοιχεία από τις 37 χώρες) εκτιμά ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατέστησαν ευκολότερη τη χειραγώγηση των πολιτών με ψευδείς πληροφορίες και το 68% ότι αυτά έχουν ενισχύσει τον πολιτικό διχασμό. Στην Ελλάδα, ειδικότερα, οι ερωτηθέντες παρουσιάζονται στην πλειονότητά τους να πιστεύουν τρία διαφορετικά πράγματα ταυτόχρονα, ένα θετικό και δύο αρνητικά. Συγκεκριμένα, θεωρούν ότι η πρόσβαση στο Διαδίκτυο και στα social media συνέβαλε ώστε οι άνθρωποι να είναι περισσότερο ενημερωμένοι σε σχέση με τις τρέχουσες εξελίξεις (79%). Παράλληλα, ωστόσο, θεωρούν ότι η ίδια πρόσβαση έκανε τους ανθρώπους πιο εύκολα χειραγωγήσιμους με ψευδείς πληροφορίες και φημολογίες (87%) και ότι ενίσχυσε τον πολιτικό διχασμό (69%).