Η Τουρκία βγάζει 100 πλοία σε τέσσερις θάλασσες: Τι σηματοδοτεί η μεγάλη στρατιωτική άσκηση «Θαλασσόλυκος»

Με 100 πλοία, 50 εναέρια μέσα και περίπου 14.000 στελέχη, η Τουρκία έχει ξεκινήσει να πραγματοποιεί εδώ και λίγες ώρες μια από τις μεγαλύτερες ετήσιες στρατιωτικές ασκήσεις της, την Denizkurdu-I/2026 (γνωστή ως «Θαλασσόλυκος»), που αναπτύσσεται ταυτόχρονα στη Μαύρη Θάλασσα, στη Θάλασσα του Μαρμαρά, στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Κι αυτό, την ώρα που η δημόσια αντιπαράθεση ανάμεσα στην Αθήνα και την Άγκυρα βρίσκεται και πάλι στο προσκήνιο.

Η άσκηση θα διαρκέσει έως την ερχόμενη Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου με τη συμμετοχή δυνάμεων του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού, του Στρατού Ξηράς, της Πολεμικής Αεροπορίας και της Ακτοφυλακής. Το επιχειρησιακό πρόγραμμα περιλαμβάνει σύνθετα σενάρια, εκπαίδευση σε συνθήκες αυξημένης ετοιμότητας και δραστηριότητες με πραγματικά πυρά.

Η προγραμματισμένη φύση της άσκησης δεν μειώνει πάντως την πολιτική και επικοινωνιακή σημασία που της αποδίδει η Άγκυρα. Το υπουργείο Άμυνας της γείτονος συνηθίζει να προβάλλει συστηματικά τέτοιες δραστηριότητες στο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας», του επεκτατικού δόγματος δηλαδή μέσω του οποίου η Τουρκία διεκδικεί διευρυμένο ρόλο στις θαλάσσιες ζώνες που την περιβάλλουν. Το μήνυμα που επιδιώκει να εκπέμψει η Άγκυρα αφορά κυρίως τη δυνατότητα ταυτόχρονης ανάπτυξης ισχυρών δυνάμεων σε διαφορετικά θαλάσσια μέτωπα. Στην Αθήνα παρακολουθούν τόσο την εξέλιξη των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων όσο και τον τρόπο με τον οποίο αυτές παρουσιάζονται από την τουρκική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία.

Λίγες ώρες πριν αρχίσει η άσκηση, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν επανέφερε στο προσκήνιο τις τουρκικές αξιώσεις για το καθεστώς των ελληνικών νησιών και χρησιμοποίησε ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα απέναντι στην Αθήνα. Σε τηλεοπτική συνέντευξή του, ανέφερε ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις και η Ακτοφυλακή παρακολουθούν προσεκτικά τις εξελίξεις, εκφράζοντας την ελπίδα «κανείς να μην προχωρήσει σε παράτολμη ενέργεια». Συμπλήρωσε μάλιστα ότι, εάν υπάρξουν κινήσεις τις οποίες η Άγκυρα κρίνει «τυχοδιωκτικές», «η σοβαρότητα και η ισχύς αυτού του κράτους είναι γνωστή σε όλους».

Οι συγκεκριμένες διατυπώσεις ανεβάζουν αισθητά τους τόνους, χωρίς να προκύπτει μέχρι στιγμής κάποια επίσημη σύνδεση της άσκησης με σχεδιαζόμενη ενέργεια κατά της Ελλάδας. Δημιουργούν, όμως, ένα βαρύτερο πολιτικό φόντο γύρω από μία ήδη εντυπωσιακή σε μέγεθος ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων. Να σημειωθεί ότι ο κ. Φιντάν είχε κινηθεί στην ίδια γραμμή και στις 16 Σεπτεμβρίου, όταν χαρακτήρισε τη στρατιωτική παρουσία σε ορισμένα ελληνικά νησιά «απειλή» για την Τουρκία. Επανέλαβε τότε την πάγια θέση της Άγκυρας ότι η Ελλάδα είναι αυτή που παραβιάζει τις διεθνείς συνθήκες που, κατά την τουρκική ερμηνεία, επιβάλλουν την αποστρατιωτικοποίησή τους.

Η νέα αντιπαράθεση είχε αναζωπυρωθεί μετά την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο, στη Ρω και στη Στρογγύλη, στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου. Ο πρωθυπουργός επισκέφθηκε στρατιωτικά φυλάκια στη Ρω και στη Στρογγύλη, ενώ κατά την παρουσία του στο Καστελλόριζο βρέθηκε σε ταχύ περιπολικό κατευθυνόμενων βλημάτων του Πολεμικού Ναυτικού. Η Άγκυρα αντέδρασε στις συγκεκριμένες επισκέψεις, επαναφέροντας το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης, με το Υπουργείο Εξωτερικών της χώρας μας να απαντά στις 16 Σεπτεμβρίου ότι οι επαναλαμβανόμενοι τουρκικοί ισχυρισμοί «στερούνται νομικού ερείσματος στο Διεθνές Δίκαιο». Η Αθήνα επισημαίνει ότι το καθεστώς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου καθορίζεται από τις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες και θεωρεί πως η Ελλάδα έχει το δικαίωμα να λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της επικράτειάς της.

Στην ελληνική επιχειρηματολογία δεσπόζει η απόφαση της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, με την οποία η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια χαρακτηρίζεται αιτία πολέμου (casus belli). Η Αθήνα επικαλείται επίσης τη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας απέναντι από τα ελληνικά νησιά, υποστηρίζοντας ότι η άμυνά τους συνδέεται άμεσα με την υπαρκτή απειλή χρήσης βίας.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να ακολουθήσει την κλιμάκωση των δηλώσεων, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο τα όρια της ελληνικής στάσης. Σε συνέντευξή του στις 17 Σεπτεμβρίου τόνισε ότι η χώρα δεν επιδιώκει «ανταγωνισμό δηλώσεων» με την Τουρκία και χαρακτήρισε την παρουσία των Ενόπλων Δυνάμεων στα νησιά αναγκαία αμυντική θωράκιση. «Δεν απειλούμε κανέναν, δεν δεχόμαστε, όμως, και κανείς να μας απειλεί», ανέφερε χαρακτηριστικά. Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε δύο ημέρες αργότερα ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης. Υπογράμμισε ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης είναι η μοναδική διαφορά που αναγνωρίζει η Ελλάδα ως υποψήφια προς παραπομπή στη διεθνή Δικαιοσύνη, ενώ θέματα κυριαρχίας, «γκρίζων ζωνών» και αποστρατιωτικοποίησης δεν τίθενται σε διαπραγμάτευση.