Στο «σημείο μηδέν» η διύλιση στην Ευρώπη - Η στροφή της Κομισιόν και οι προσδοκίες του κλάδου

Ένας συνδυασμός δομικών και συγκυριακών παραγόντων διαμορφώνει εκρηκτικό «κοκτέιλ» στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα αργού πετρελαίου και ακολούθως στα βασικά προϊόντα διύλισης ντίζελ, πετρέλαιο θέρμανσης, πετρέλαιο ναυτιλίας και αεροπορικό καύσιμο με την Ευρώπη να πληρώνει βαρύ «φόρο αίματος» ελέω της σημαντικής υποχώρησης σε όρους διυλιστικής παραγωγικής δυναμικότητας κατά τα τελευταία 20 χρόνια.

Τα παραπάνω συνθέτουν εν πολλοίς το «συμπέρασμα» του κλάδου με τις όποιες «γραμμές άμυνας» σηκώνονται, να στοχεύουν, όπως επισημαίνουν στελέχη του κλάδου με γνώση του θέματος που συνομίλησαν με το insider.gr, περισσότερο στην πρόληψη της επόμενης ενεργειακής ή/και γεωπολιτικής κρίσης που αργά ή γρήγορα θα προκύψει στο προσκήνιο παρά στην αναχαίτιση των επιπτώσεων που καταγράφονται τώρα εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων σε Ουκρανία, Περσικό Κόλπο και Μέση Ανατολή.

Δομικοί και συγκυριακοί παράγοντες

Η εν λόγω «εικόνα κρίσης» διαμορφώθηκε σε μια πορεία με τα στρατιωτικά χτυπήματα σε υποδομές τόσο στο μέτωπο Ρωσίας - Ουκρανίας όσο και στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής να σημαδεύουν «ανεξίτηλα» την πορεία των πραγμάτων, συνιστώντας τους βασικούς συγκυριακούς παράγοντες που συνέτειναν και πολλαπλασίασαν συνθήκες κρίσης στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα του αργού.

Το δομικό στοιχείο της υπόθεσης, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, ιδίως σε ότι αφορά την Ευρώπη, έγκειται κατά κύριο λόγο στη σημαντική υποχώρηση της διυλιστικής παραγωγικής ικανότητας της Ευρώπης κατά την τελευταία εικοσαετία με βασικές εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για μείωση 20% που δύσκολα έως αδύνατον να αναπληρωθεί από την μία μέρα στην άλλη, «εκθέτοντας» περαιτέρω την ευρωπαϊκή αγορά στις «ανωμαλίες» και αναταράξεις της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας του πετρελαίου, όπως βλέπουμε να συμβαίνει κατά την τρέχουσα περίοδο.

Τα «ψιλά γράμματα» στην απελευθέρωση των αποθεμάτων

Η απελευθέρωση των στρατηγικών αποθεμάτων με τους G7 πρόσφατα να αποφασίζουν για 100 εκατ. βαρέλια πετρελαίου παραμένει ερωτηματικό πως θα επιδράσει στην ευρωπαϊκή αγορά, όταν δεν υπάρχει μια ενιαία «φόρμουλα» ανάμεσα στις χώρες για την διαχείριση των ποσοτήτων εν αντιθέσει με τις ΗΠΑ όπου τα αποθέματα διατηρούνται υπό τον έλεγχο του κράτους.

Αναλυτικότερα, όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές με γνώση του θέματος, η απελευθέρωση των αποθεμάτων πετρελαίου στις ΗΠΑ συνιστά κατά μία έννοια «δάνειο» προς την αγορά με τον όρο να επιστραφούν ανάλογες ποσότητες στην θέση τους, όταν στην Ευρώπη παραμένουν γεωγραφικά διασκορπισμένα και υπό ιδιωτική διαχείριση. Κατά συνέπεια, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, θα πρέπει να καθοριστεί μια συγκεκριμένη διαδικασία απελευθέρωσης που θα προσδιορίζει τόσο τον τρόπο με τον οποίο θα φτάσουν οι ποσότητες στην αγορά όσο και το «πότε» μιας και αυτή την στιγμή δεν υφίσταται ένα ακριβές χρονοδιάγραμμα με αρχή, μέση και τέλος.

Οι προοπτικές «κρίσης» για την ευρωπαϊκή αγορά

Σε κάθε περίπτωση, όπως υπογραμμίζουν στελέχη του κλάδου, κρίνοντας τόσο από την πορεία των πραγμάτων μέχρι στιγμής όσο και από τις εκτιμήσεις για το αμέσως επόμενο διάστημα, η ομαλοποίηση της αγοράς στην Ευρώπη απέχει ακόμη χρονικά. Αυτό θα συμβεί αφού αποκατασταθούν οι ροές του καυσίμου, πράγμα που δεν έχει συμβεί παρά την όποια επιμέρους αύξηση στα νούμερα που περισσότερο «πυροσβεστικό» χαρακτήρα έχει παρά στοιχεία εξομάλυνσης της κατάστασης.

Η δεύτερη παράμετρος αφορά στην αποκατάσταση των ζημιών στις υποδομές, ιδίως μετά τα συντριπτικά χτύπημα σε διυλιστήρια σε Ουκρανία και Ρωσία με το μεγάλο ερωτηματικό σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο επί του κλάδου να αποτελεί η αντιμετώπιση των δομικών παραγόντων και δη της σημαντικής απομείωσης της διυλιστικής ικανότητας.

Ως προς το τελευταίο, οι εκτιμήσεις παραμένουν συγκρατημένες, ξεκινώντας, πρώτα και κύρια, από το αντικειμενικό γεγονός ότι δεν μπορούν να αναβιώσουν διυλιστήρια που έχουν κλείσει από την μία μέρα στην άλλη τόσο για τους προφανείς οικονομικούς και τεχνικούς λόγους όσο και πολύ περισσότερο γιατί «έχασαν» το τραίνο της εξέλιξης, αδυνατώντας σήμερα να ευθυγραμμιστούν με επιτυχία στις ανάγκες της εποχής.

Γιατί η Ελλάδα διαφέρει με Helleniq Energy και Motor Oil

Η εικόνα της ελληνικής αγοράς τόσο στο κομμάτι της παραγωγής όσο και στο βαθμό ενεργειακής ασφάλειας εμφανίζεται ριζικά διαφορετική πολλών ευρωπαϊκών χωρών με τα δύο διυλιστήρια Helleniq Energy και Motor Oil να υπερκαλύπτουν την εγχώρια ζήτηση προϊόντων διύλισης, εξάγοντας ταυτόχρονα το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους σε γειτονικές χώρες.

Ενδεικτικά, οι δύο εταιρείες διύλισης διατηρούν παραγωγική δυναμικότητα της τάξης των 550.000 βαρελιών ημερησίως με την εγχώρια ζήτηση να κυμαίνεται ετησίως στα 5 εκατ. τόνους για καύσιμα κίνησης, περίπου 1,5 εκατ. τόνους για αεροπορικά καύσιμα και σε ακόμη 2-2,5 εκατ. τόνους για ναυτιλιακά καύσιμα, φτάνοντας ένα συνολικό χαρτοφυλάκιο ύψους 9 εκατ. τόνων περίπου.

Εν αντιθέσει με την ευρωπαϊκή πρακτική των προηγούμενων χρόνων με πλήθος διυλιστηρίων να βάζουν «λουκέτο» και το κλάδο να υποχωρεί στις τελευταίες θέσεις της ευρωπαϊκής ενεργειακής ατζέντας ως «εχθρικός» προς την πράσινη μετάβαση, τα ελληνικά διυλιστήρια επένδυσαν στην αναβάθμιση των υποδομών τους φτάνοντας σήμερα να προμηθεύουν πλήθος χωρών στη Βαλκανική και ταυτόχρονα να σχεδιάζουν το νέο μεγάλο κύμα δισεκατομμυρίων επενδύσεων για την περαιτέρω αύξηση της παραγωγικής τους δυναμικότητας.

Ενδεικτικά, η Helleniq Energy έχει εξαγγείλει επενδύσεις της τάξης των 3-5 δις ευρώ με ορίζοντα πενταετίας-δεκαετίας για την αναβάθμιση των τριών διυλιστηρίων σε Ελευσίνα, Ασπρόπυργο και Θεσσαλονίκη ενώ ανάλογα σχέδια κάνει και η Motor Oil.

Στρατηγικός διάλογος με ερωτηματικά

Από την πλευρά της η Ευρώπη, σε πολιτικό τουλάχιστον επίπεδο, φέρεται να καταγράφει μια στροφή προς τον «ρεαλισμό» και την άποψη ότι ο κλάδος της διύλισης συνιστά περισσότερο μέρος της λύσης παρά μέρος του προβλήματος με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λαίεν να εξαγγέλλει πρόσφατα την έναρξη στρατηγικού διαλόγου με τον κλάδο.

Η εν λόγω δήλωση υποδηλώνει ότι «κάτι κινείται» προς μια κατεύθυνση ενός νέου «σημείου ισορροπίας» στη σχετική ευρωπαϊκή πολιτική χωρίς ωστόσο κανείς να μπορεί να προδιαγράψει το τελικό αποτέλεσμα.

Σε αυτή την βάση η πρώτη «ανάγνωση» των προθέσεων της Κομισιόν αναγνωρίζουν ότι «άνοιξε η πόρτα» χωρίς ωστόσο να είναι σαφές που θα οδηγήσει κι αν θα οδηγήσει κάπου με δεδομένο σε κάθε περίπτωση να αποτελεί ότι τόσο οι διαβουλεύσεις όσο και οι όποιες αποφάσεις αφορούν περισσότερο σε μελλοντικό χρόνο, στην προετοιμασία και αντιμετώπιση της επόμενης ενεργειακής κρίσης παρά στην διαχείριση των επιπτώσεων τώρα, μιας και κάτι τέτοιο καθίσταται πολλαπλάσια δύσκολο, λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των γεγονότων.