Παράξενο φαινόμενο: Νιώθεις ότι κάποιος βρίσκεται πίσω σου… ενώ είσαι μόνος

Είσαι μόνος στο σπίτι. Δεν ακούγεται τίποτα, δεν υπάρχει κανείς στο δωμάτιο, κι όμως ξαφνικά νιώθεις με απίστευτη βεβαιότητα ότι κάποιος στέκεται πίσω σου. Γυρίζεις απότομα, αλλά φυσικά δεν υπάρχει κανείς.**

Η εμπειρία αυτή είναι τόσο χαρακτηριστική ώστε έχει όνομα: Οι επιστήμονες την αποκαλούν «felt presence» ή «sensed presence», δηλαδή «αίσθηση παρουσίας».

Πρόκειται για την έντονη εντύπωση ότι ένα άλλο άτομο βρίσκεται πολύ κοντά μας, παρότι δεν έχουμε κανένα ξεκάθαρο οπτικό, ακουστικό ή άλλο αισθητηριακό στοιχείο που να επιβεβαιώνει την παρουσία του.**

Το παράξενο είναι ότι συνήθως βρίσκεται… πίσω σου

Οι περιγραφές παρουσιάζουν εντυπωσιακές ομοιότητες. Η αόρατη «παρουσία» γίνεται συχνά αντιληπτή πίσω ή δίπλα στο άτομο, σε πολύ μικρή απόσταση.**

Σε μελέτη ανθρώπων που εμφάνιζαν συστηματικά το φαινόμενο, περισσότεροι από τρεις στους τέσσερις περιέγραφαν σύντομα επεισόδια και τοποθετούσαν την παρουσία δίπλα ή πίσω τους. Οι περισσότεροι μάλιστα γύριζαν για να ελέγξουν αν πράγματι υπήρχε κάποιος εκεί.**

Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν πρόκειται απαραίτητα για μια οπτική ψευδαίσθηση. Μπορεί να μη βλέπεις απολύτως τίποτα.

Απλώς «ξέρεις» ότι κάποιος είναι εκεί. Πώς μπορεί ο εγκέφαλος να δημιουργήσει έναν άνθρωπο που δεν υπάρχει;**

Μία από τις εξηγήσεις αφορά τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος δημιουργεί συνεχώς μια νοητική εικόνα για τη θέση και τις κινήσεις του σώματός μας.**

Για να το πετύχει, συνδυάζει πληροφορίες από την όραση, την αφή, την κίνηση, την ισορροπία και την αίσθηση της θέσης των άκρων μας.**

Αν αυτή η διαδικασία διαταραχθεί, ο εγκέφαλος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποδώσει λανθασμένα ένα σήμα που προέρχεται από το ίδιο μας το σώμα σε κάποιον άλλο που βρίσκεται κοντά μας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν νευρολογικές παρατηρήσεις στις οποίες ηλεκτρική διέγερση περιοχών γύρω από την κροταφοβρεγματική συμβολή προκάλεσε την αίσθηση μιας «σκιώδους» ανθρώπινης παρουσίας πολύ κοντά στον ασθενή.

Οι ερευνητές έχουν συνδέσει τέτοιες εμπειρίες με διαταραχές στην επεξεργασία των πολυαισθητηριακών και σωματικών σημάτων.**

Με απλά λόγια, για λίγες στιγμές ο εγκέφαλος μπορεί να μπερδέψει τον εαυτό με τον «άλλον».**

Γιατί συμβαίνει συχνά τη νύχτα;**

Η αίσθηση παρουσίας εμφανίζεται ιδιαίτερα συχνά και σε ένα άλλο παράξενο φαινόμενο: την υπνική παράλυση.

Το άτομο ξυπνά και έχει επίγνωση του χώρου γύρω του, αλλά για λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά δεν μπορεί να κινήσει κανονικά το σώμα του. Σε αυτά τα επεισόδια μπορεί να εμφανιστεί η λεγόμενη εμπειρία του «εισβολέα»:

Η αίσθηση ότι κάποιος βρίσκεται μέσα στο δωμάτιο, συχνά συνοδευόμενη από φόβο, ήχους ή ακόμη και την εικόνα μιας ανθρώπινης φιγούρας.

Αυτό πιθανότατα εξηγεί και πολλές παλιές αφηγήσεις ανθρώπων που ξυπνούσαν μέσα στη νύχτα και ήταν πεπεισμένοι ότι κάποια σκοτεινή φιγούρα στεκόταν δίπλα στο κρεβάτι τους.

Δεν συμβαίνει μόνο σε ανθρώπους με κάποια πάθηση

Η συγκεκριμένη εμπειρία έχει μελετηθεί σε ορισμένες νευρολογικές και ψυχιατρικές καταστάσεις, αλλά δεν περιορίζεται σε αυτές.**

Έχουν καταγραφεί παρόμοιες εμπειρίες σε ανθρώπους χωρίς σχετική διάγνωση, σε περιόδους πένθους, κατά την υπνική παράλυση αλλά ακόμη και σε αθλητές αντοχής ή ανθρώπους που βρίσκονται σε ακραίες συνθήκες.**

Ιστορίες ορειβατών και εξερευνητών που, εξαντλημένοι και απομονωμένοι, αισθάνονταν ότι ένας αόρατος σύντροφος περπατούσε δίπλα τους έχουν αναφερθεί εδώ και δεκαετίες.

Και τότε γιατί μοιάζει τόσο αληθινό;

Επειδή ο εγκέφαλος δεν μας δίνει απλώς πληροφορίες για τον κόσμο γύρω μας. Κατασκευάζει συνεχώς την αντίληψή μας γι’ αυτόν.

Όταν οι μηχανισμοί που διαχωρίζουν το «εγώ» από το «κάποιος άλλος» λειτουργήσουν για μια στιγμή διαφορετικά, μπορεί να δημιουργηθεί μια εμπειρία χωρίς να υπάρχει πραγματικό εξωτερικό ερέθισμα.**

Και αυτό ίσως είναι το πιο ανατριχιαστικό στοιχείο του φαινομένου.**

Δεν χρειάζεται πραγματικά να βρίσκεται κάποιος πίσω σου για να νιώσεις την παρουσία του.**

Μερικές φορές αρκεί ο ίδιος σου ο εγκέφαλος.**