Οι ΗΠΑ «πλημμυρίζουν» τα Βαλκάνια με LNG – Γιατί ανησυχούν οι Βρυξέλλες

Η επιδίωξη αμερικανικών ενεργειακών εταιρειών να ενισχύσουν την παρουσία τους στα Δυτικά Βαλκάνια προκαλεί ανησυχία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς στις Βρυξέλλες υπάρχει φόβος ότι χώρες της περιοχής μπορεί να καταλήξουν εξαρτημένες από το αμερικανικό φυσικό αέριο, την ώρα που καλούνται να ευθυγραμμιστούν με τους ευρωπαϊκούς στόχους για την καθαρή ενέργεια και την απανθρακοποίηση.

Η Αλβανία, το Κόσοβο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την προμήθεια μεγάλων ποσοτήτων αμερικανικού LNG, αλλά και για την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών. Οι κυβερνήσεις τους υποστηρίζουν ότι το φυσικό αέριο αποτελεί απαραίτητο «καύσιμο μετάβασης», καθώς επιχειρούν να περιορίσουν την εξάρτηση από τη Ρωσία, να μειώσουν τη χρήση άνθρακα και να αυξήσουν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ωστόσο, αξιωματούχοι της ΕΕ αμφισβητούν κατά πόσο ορισμένα από τα έργα είναι αναγκαία ή συμβατά με τη μακροπρόθεσμη ενεργειακή στρατηγική της Ένωσης, δεδομένου ότι ορισμένες χώρες διαθέτουν ελάχιστη ή μηδενική εγχώρια ζήτηση φυσικού αερίου. Η ανησυχία είναι ότι η μαζική είσοδος LNG μπορεί να δημιουργήσει νέα, μακροχρόνια εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, όπου προωθείται αγωγός που θα μεταφέρει φυσικό αέριο από το Κρκ της Κροατίας. Το έργο έχει προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση, καθώς το βοσνιακό κοινοβούλιο έχει κατοχυρώσει ως βασικό διαχειριστή την AAFS, εταιρεία που διοικείται από πρόσωπα με σχέσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ. Η επιλογή έχει οδηγήσει σε καταγγελίες για πιθανή διαφθορά, ενώ αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν προειδοποιήσει ότι η υπόθεση μπορεί να επηρεάσει την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.

Παράλληλα, η Ενεργειακή Κοινότητα ζητά «ίσους κανόνες» και διαφάνεια, επισημαίνοντας ότι δεν θα πρέπει να παρέχεται προνομιακή πρόσβαση στην αγορά σε συγκεκριμένους προμηθευτές. Οι συμφωνίες με τις ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί. Στην Αλβανία προβλέπεται 20ετής προμήθεια φυσικού αερίου σε συνεργασία με την Ελλάδα και την αμερικανική Venture Global, ενώ Σερβία και Βόρεια Μακεδονία αναμένεται να αποκτήσουν πρόσβαση σε αμερικανικό LNG μέσω διασυνδέσεων με την Ελλάδα.

Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων υποστηρίζουν ότι το φυσικό αέριο είναι απαραίτητο για την ενεργειακή μετάβαση, καθώς μπορεί να καλύπτει τις ανάγκες των δικτύων όταν μειώνεται η παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές. Στην Αλβανία, όπου το φυσικό αέριο αντιστοιχεί μόλις στο 1,8% του ενεργειακού μείγματος, η κυβέρνηση το συνδέει και με την ενεργειακή ασφάλεια.

Το ζήτημα αποτυπώνει ένα ευρύτερο δίλημμα: οι χώρες της περιοχής αναζητούν εναλλακτικές πηγές ενέργειας, ενώ η ΕΕ δεν χρηματοδοτεί νέα έργα υποδομών φυσικού αερίου στα Δυτικά Βαλκάνια. Την ίδια στιγμή, η ίδια η Ένωση εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το αμερικανικό LNG μετά τη δραστική μείωση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου.