Κύριο πρόβλημα ο πολυκερματισμός της προοδευτικής πολιτικής έκφρασης

Αν το ΠΑΣΟΚ πετύχει «να πείσει ότι, έστω μετεκλογικά, μπορεί να ηγηθεί ενός εναλλακτικού προοδευτικού κυβερνητικού μετώπου, τότε ναι, πιστεύω ότι η νίκη στις επερχόμενες εκλογές είναι ένας ρεαλιστικός στόχος» τονίζει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής ο Γρηγόρης Ζαρωτιάδης. Ο καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του ΑΠΘ και μέλος της Επιτροπής Διεύρυνσης του ΠΑΣΟΚ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την αύξηση του ιδιωτικού χρέους (από 70% το 2009 στο 170% σήμερα) και τη χαμηλή παραγωγικότητα. Για το σοβαρό επεισόδιο ανάμεσα στην Άννα Παπαδοπούλου και τον Δημήτρη Κωνσταντόπουλο διαμηνύει ότι οι «δημόσιες συμπεριφορές όλων μας πρέπει να είναι ιδιαιτέρως προσεκτικές».

Ο πρωθυπουργός επικαλείται την ανάγκη τήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας έναντι των αιτημάτων για ουσιαστικά μέτρα κατά της ενεργειακής ακρίβειας. Υπάρχει ωστόσο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος για την προώθηση ουσιαστικών παρεμβάσεων;**

Σημείο πρώτο: τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ των πετρελαιοειδών καυσίμων, από την έναρξη του επιθετικού πολέμου των κυβερνήσεων ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, ξεπερνούν τα 350 εκατομμύρια ευρώ. Μόνο αυτά καλύπτουν πάνω από το 15% του συνολικού κόστους των «μέτρων Μητσοτάκη» στην πρόσφατη ΔΕΘ. Αν γενικεύσουμε αυτήν την πράξη στο σύνολο των δαπανών που σχετίζονται με τις τρέχουσες ανάγκες των νοικοκυριών, αντιλαμβανόμαστε ότι θα ξεπεράσουμε την όποια δημοσιονομική επιβάρυνση του κυβερνητικού πακέτου ελάφρυνσης. Προσοχή, δεν μπαίνω στην πολιτική αξιολόγηση της ουσίας αυτών των μέτρων -που πρέπει να γίνεται-, θέλω απλώς να καταδείξω το αυτονόητο: ότι το μέρος των υπερπλεονασμάτων του κρατικού προϋπολογισμού, τα οποία δεν απορρέουν από την πραγματική μεγέθυνση αλλά από τις πληθωριστικές ανατιμήσεις, υπερεπαρκούν για να χρηματοδοτήσουν σημαντικές αναδιανεμητικές και αναπτυξιακές πολιτικές.

Σημείο δεύτερο: απέναντι στο επιχείρημα ότι η μείωση της έμμεσης φορολόγησης και της εξ αυτής άδικης επιβάρυνσης των νοικοκυριών και της παραγωγής θα μειώσει με τη σειρά της τα έσοδα του προϋπολογισμού, ανεξάρτητα από το αν υπάρχει το περιθώριο, όπως δείξαμε, απαντάτε πολύ απλά ως εξής: μα αυτό που προτείνεται είναι η υποκατάσταση της αντιαναπτυξιακής έμμεσης φορολογίας (δείτε τη σχετική αναφορά του ΟΟΣΑ και την Ελλάδα πρωταθλήτρια της έμμεσης φορολογίας μεταξύ των μελών του…) με είσπραξη των φόρων που πρέπει από εκεί που πρέπει. Θυμίζω το θέμα του αναβαλλόμενου φόρου των τραπεζών…

Επιπρόσθετα, δεν έχουν όλα τα μέτρα καταπολέμησης της ενεργειακής ακρίβειας δημοσιονομικό κόστος. Σκεφτείτε, για παράδειγμα, το πλαφόν στις τιμές και τον αποτελεσματικό περιορισμό της κερδοσκοπίας των ολιγοπωλίων. Μπορεί βεβαίως να έχουν πολιτικό κόστος για μια συντηρητική διακυβέρνηση, αλλά αυτό δεν είναι πρόβλημα δημοσιονομικού χώρου.

Συμπέρασμα, τα περί ανάγκης τήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας είναι προφάσεις εν αμαρτίαις.

Ποια τα οφέλη της πρόωρης αποπληρωμής του χρέους σε συνθήκες που έχουν αυξηθεί οι κοινωνικές ανάγκες;**

Ας ξεκινήσουμε με μια παραδοχή: το χρέος δεν είναι εξ ορισμού αμαρτία. Αυτή η ορντολιμπεραλιστική και προτεσταντική εμμονή οδηγεί σε υπερβολές που, πραγματικά, δεν έχουν καμία σχέση με την καπιταλιστική πραγματικότητα. Σημαντικό τουναντίον είναι, αν χρεώνεσαι, να το κάνεις για τον σωστό λόγο (επενδύσεις) και με το κατάλληλο κόστος εξυπηρέτησης. Ερχόμενος στην πρακτική της Ελληνικής Κυβέρνησης να αξιοποιεί ουσιαστικά τα υπερπλεονάσματα (που σε μεγάλο βαθμό της διασφαλίζει ο πληθωρισμός…) για να αποπληρώνει πρόωρα δημόσιο χρέος, αυτή οδηγεί μεν σε μείωση του ποσοστού του επί του ΑΕΠ αλλά την ίδια στιγμή δημιουργεί σειρά μεγαλύτερων προβλημάτων. Όταν αυτή η αποπληρωμή δεν βασίζεται σε επαρκή οικονομική μεγέθυνση, αλλά έμμεσα (μέσω του πληθωρισμού και της έμμεσης φορολογίας) ή άμεσα (μέσω της ανεπαρκέστατης ανταπόκρισης στην υποχρέωση παροχής δημόσιων αγαθών) στην αντίστοιχη επιβάρυνση νοικοκυριών και μικρομεσαίων, τότε την ίδια στιγμή αυξάνεται το χρέος του ιδιωτικού τομέα έναντι του ΑΕΠ. Θυμίζω ότι λίγο πριν την κρίση του 2010 το ποσοστό του δημοσίου χρέους ήταν περίπου στα ίδια επίπεδα με αυτά που αποσκοπεί να το φτάσει η Ελληνική Κυβέρνηση, σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του 2027 (γύρω στο 130%). Την ίδια στιγμή όμως σήμερα το εκτιμώμενο χρέος του ιδιωτικού τομέα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, είναι δυόμιση φορές μεγαλύτερο από το 2009! (Από λιγότερο του 70% στο 170% περίπου.) Αυτό το χαρακτηριστικό, μαζί με την παραμένουσα σε ιδιαιτέρως χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητα και ως εκ τούτου ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας είναι που πρέπει να μας κάνουν ιδιαιτέρως ανήσυχους-ες.

Η Ν.Δ. παραμένει, ωστόσο, πρώτη στις δημοσκοπήσεις παρά τη φθορά της. Ο στόχος του ΠΑΣΟΚ για νίκη στις επερχόμενες εκλογές κατά πόσο είναι ρεαλιστικός με βάση τα υφιστάμενα δημοσκοπικά δεδομένα;**

Πράγματι η Ν.Δ. παραμένει πρώτη στις δημοσκοπήσεις, αλλά σε χαμηλά ποσοστά και με μια ευδιάκριτη και συνολική κοινωνική κατακραυγή, ποσοτικά και ποιοτικά. Το ζήτημα λοιπόν είναι γιατί δεν αναδεικνύεται μια κυρίαρχη, προοδευτική, ριζοσπαστική κυβερνητική εναλλακτική, τουλάχιστον δημοσκοπικά μιλώντας. Είναι προφανές ότι το κύριο πρόβλημα παραμένει ο πολυκερματισμός της προοδευτικής πολιτικής έκφρασης, ακόμη και αν, ευαπόδεικτα, τα σημεία στα οποία ταυτίζεται ο προγραμματικός λόγος των κομμάτων αυτής της κατεύθυνσης αυξάνονται. Ως εκ τούτου και καθώς το ΠΑΣΟΚ έχει πια κατακτήσει την αναγνώριση ότι αναπτύσσει ριζοσπαστικές και εφαρμόσιμες προτάσεις για μια άλλη πολιτική, αν πετύχει στο επόμενο διάστημα να πείσει ότι, έστω μετεκλογικά, μπορεί να ηγηθεί ενός εναλλακτικού προοδευτικού κυβερνητικού μετώπου, τότε ναι, πιστεύω ότι η νίκη στις επερχόμενες εκλογές είναι ένας ρεαλιστικός στόχος.

Θα έπρεπε το Κίνημα να εκκινήσει έναν προγραμματικό προεκλογικό διάλογο με άλλες δυνάμεις του προοδευτικού χώρου;**

Το Κίνημα πήρε εδώ και έναν χρόνο μια σημαντική πρωτοβουλία σε αυτήν την κατεύθυνση: τη συγκρότηση της Επιτροπής Διεύρυνσης και Δημοκρατικής Συμπαράταξης. Το όνομά της από μόνο του αναδεικνύει αυτό που πρέπει και θέλουμε να ακολουθήσουμε: ζητούμενο δεν είναι απλά και μόνο η συνάθροιση προσώπων, αλλά η συμπαράταξη κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, προς εξυπηρέτηση αυτού που προανέφερα: να συμβάλουμε στην προετοιμασία ενός πλειοψηφικού μετώπου που θα αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας και, πολύ περισσότερο, να πείσουμε ότι μπορούμε να το πετύχουμε.

Ποιο είναι το σχόλιο σας για το σοβαρό επεισόδιο ανάμεσα στην Άννα Παπαδοπούλου και τον Δημήτρη Κωνσταντόπουλο;**

Οι δημόσιες συμπεριφορές όλων μας πρέπει να είναι ιδιαιτέρως προσεκτικές. Αφενός γιατί η ελάχιστη δημοκρατική ευαισθησία μας πρέπει να μας καθοδηγεί, ώστε να σεβόμαστε ακόμη και αυτούς-ές που μας χωρίζουν ιδεολογικοπολιτικά χάσματα, με εξαίρεση βεβαίως όσους-ες δεν σέβονται την ίδια τη δημοκρατία. Αφετέρου γιατί πέρα από τον κάθε έναν και την κάθε μία από εμάς, υπάρχουν τα κυρίαρχα προβλήματα του λαού. Ας εξαντλούμε την αγωνιστικότητά μας στο να τα καταδεικνύουμε και να υπερασπιζόμαστε τη λύση τους!