«Σφαγή» στην αντλία: Το κράτος «αρμέγει» τους οδηγούς, με φόρους 58% στη βενζίνη

Το 58% της τιμής είναι φόροι και η πολιτική επιλογή οδηγεί σε παγίδα φτώχειας

Όπως είναι κοινά αποδεκτό οι συγκυρίες είναι αυτές που καθορίζουν τα πλαίσια διαμόρφωσης της ζώσας πραγματικότητας.**

Δυστυχώς για τους καταναλωτές η τρέχουσα συγκύρια ενισχύει τις προωθητικές δυνάμεις των τιμών στα καύσιμα και γενικότερα στην ενέργεια.

Oι λόγοι αύξησης των τιμών**

Οι τιμές στη βενζίνη και το πετρέλαιο για να εστιάσουμε στο τρέχον πρόβλημα αυξάνονται λόγω ενός συνδυασμού παραμέτρων, καταρχάς των διεθνών γεωπολιτικών αναταραχών, της παγκόσμιας προσφοράς και ζήτησης, της συναλλαγματικής ισοτιμίας ευρώ και δολαρίου αλλά και της εγχώριας φορολογίας.

Στις γεωπολιτικές κρίσεις οι συγκρούσεις σε κρίσιμες περιοχές παραγωγής, όπως η

Μέση Ανατολή**, επηρεάζουν άμεσα τις διεθνείς αγορές και προκαλούν απότομες αυξήσεις στις τιμές του αργού πετρελαίου.

Όμως οι

ελληνικές τιμές των καυσίμων**δεν εξαρτώνται μόνο από το αργό πετρέλαιο και την τιμή του όπως αυτή διαμορφώνεται από τις γεωπολιτικές εντάσεις αλλά διαμορφώνονται με βάση τις διεθνείς τιμές Ρlatts για τα ήδη διυλισμένα τελικά προϊόντα.

Φυσικά κομβικό ρόλο παίζει η υψηλή Φορολογία δεδομένου ότι στην Ελλάδα, οι φόροι (

Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ΦΠΑ**) αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό της τελικής τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής, κρατώντας τις τιμές ψηλά ακόμη και όταν υποχωρεί η διεθνής τιμή του αργού.

Βεβαίως ποτέ δεν πρέπει να μας διαφεύγει η πορεία της

Ισοτιμίας Ευρώ/Δολαρίου**αφού το πετρέλαιο διαπραγματεύεται παγκοσμίως σε δολάρια και ακολούθως μετατρέπεται σε Ευρώ για να καθοριστεί το τελικό κόστος.

Έτσι όταν το ευρώ εξασθενεί έναντι του δολαρίου, η εισαγωγή καυσίμων στην Ευρώπη γίνεται αυτόματα ακριβότερη.

Αναφορικά με το πετρέλαιο κίνησης (

diesel**) αυτό ειδικά επηρεάζεται έντονα από τα μικρότερα περιθώρια παραγωγής των διυλιστηρίων, με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις η τιμή του να ξεπερνά αυτή της βενζίνης.

Platts τιμές**

Οι τιμές Platts αποτελούν το βασικότερο διεθνές σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση της χονδρικής τιμής των καυσίμων στην

Ελλάδα**και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Σε αντίθεση με αυτό που πιστεύουν οι περισσότεροι, τα ελληνικά διυλιστήρια δεν τιμολογούν τη βενζίνη και το πετρέλαιο με βάση την τρέχουσα τιμή του αργού πετρελαίου (π.χ. του βαρελιού Brent), αλλά με βάση τις διεθνείς τιμές

Platts**για τα ήδη διυλισμένα τελικά προϊόντα της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου.

Τι ακριβώς είναι οι τιμές Platts;**

Η Platts (πλέον τμήμα της

S&P Global**) είναι μια εξειδικευμένη, ιδιωτική εταιρεία που ιδρύθηκε το 1909 με έδρα το Λονδίνο η οποία καταγράφει καθημερινά τις πραγματικές συναλλαγές που γίνονται στη φυσική αγορά καυσίμων παγκοσμίως.

Οι τιμές Platts εκφράζονται σε δολάρια

ΗΠΑ**ανά μετρικό τόνο (και όχι ανά βαρέλι), έτσι οι τιμές στα ελληνικά διυλιστήρια διαμορφώνονται με βάση αυτές τις τιμές με χρονική υστέρηση τεσσάρων ημερών κάτι που σημαίνει ότι μια ξαφνική πτώση ή άνοδος διεθνώς θα φανεί στην αντλία μετά από περίπου 4 ημέρες.

Επειδή οι τιμές αποτιμώνται σε δολάρια, αν το ευρώ υποτιμηθεί, η τιμή

Platts**σε ευρώ ανεβαίνει αυτόματα, ακόμη κι αν η διεθνής τιμή σε δολάρια παραμένει σταθερή.

Καθοριστικό ρόλό παίζει και η διεθνής ζήτηση αφού μπορεί το αργό πετρέλαιο να πέφτει, αλλά αν υπάρχει μεγάλη ζήτηση ή έλλειψη σε διυλισμένη βενζίνη (π.χ. λόγω συντήρησης εργοστασίων ή αυξημένης κατανάλωσης το καλοκαίρι), το Platts της

βενζίνης**θα ανέβει, συμπαρασύροντας και την τιμή στα πρατήρια.

Στην Ελλάδα, η τελική τιμή που πληρώνουμε για ένα λίτρο αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων χωρίζεται σε τρία βασικά μέρη: τους φόρους, την τιμή διύλισης (Platts) και τα περιθώρια κέρδους.

Η Κατανομή του κόστους ανά λίτρο για μια ενδεικτική τιμή του 1,80€ αφορά τους φόρους κατά 58%, την τιμή

Χονδρικής των Διυλιστηρίων (την Platts)**κατά 35% και το περιθώριο μικτού κέρδους που μοιράζονται οι εταιρείες εμπορίας και ο πρατηριούχος κατά 7%.

Ο

Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ)**είναι σταθερός (0,70€ ανά λίτρο για την αμόλυβδη), πράγμα που σημαίνει ότι ακόμα και αν η τιμή του πετρελαίου μηδενιζόταν, η βενζίνη στην Ελλάδα δεν θα μπορούσε να πέσει κάτω από το άθροισμα του ΕΦΚ και του ΦΠΑ.

Ο ΦΠΑ δε της τάξεως του 24% επιβάλλεται στο τέλος, γεγονός που σημαίνει ότι φορολογείται ακόμα και ο ίδιος ο φόρος.

Το κομμάτι του διυλιστηρίου είναι το μόνο που αυξομειώνεται καθημερινά ανάλογα με το χρηματιστήριο καυσίμων και την ισοτιμία ευρώ/δολαρίου.

Ως χρηματιστήριο καύσιμων εννοούμε τον δείκτη

CIF MED (Mediterranean)**ο οποίος είναι ο πιο κρίσιμος δείκτης

Platts**για την ελληνική αγορά, καθώς αποτυπώνει την τιμή των έτοιμων καυσίμων ειδικά για τη γεωγραφική ζώνη της Μεσογείου.

Τι σημαίνει το "CIF";**

Το CIF είναι ένας διεθνής εμπορικός όρος (Incoterm) που σημαίνει

Cost, Insurance, and Freight**(Κόστος, Ασφάλιση και Ναύλος). Όταν ο δείκτης Platts αναφέρει μια τιμή ως CIF, σημαίνει ότι σε αυτή την τιμή περιλαμβάνονται ήδη, η αξία του ίδιου του καυσίμου στο λιμάνι αναχώρησης, το κόστος της θαλάσσιας μεταφοράς (ναύλος) με τάνκερ μέχρι το λιμάνι προορισμού και το κόστος ασφάλισης του φορτίου κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στη θάλασσα.

Συνεπώς, ο δείκτης

CIF MED**δείχνει την τιμή του καυσίμου παραδοτέου στο λιμάνι προορισμού της

Μεσογείου**(π.χ. στους τερματικούς σταθμούς των ελληνικών διυλιστηρίων), έτοιμο προς εκφόρτωση.

Αντίθετα ο δείκτης FOB (Free on Board) σημαίνει την τιμή του καυσίμου «γυμνή», δηλαδή μόνο την αξία του μέσα στο πλοίο στο λιμάνι αναχώρησης, χωρίς τα μεταφορικά και τις ασφάλειες.

Τι σημαίνει το "MED";**

Το MED αναφέρεται στη γεωγραφική λεκάνη της

Μεσογείου (Mediterranean)**αφού η S&P Global Platts χωρίζει τον κόσμο σε διαφορετικές αγορές επειδή οι συνθήκες προσφοράς και ζήτησης διαφέρουν γεωγραφικά.

Για την Ελλάδα και την Ιταλία, ο δείκτης αναφοράς είναι ο CIF MED ενώ για την

Βόρεια και Δυτική Ευρώπη**(π.χ. Ολλανδία, Γερμανία, Μητροπολιτικό Λονδίνο), ο δείκτης αναφοράς είναι ο CIF NWE (Northwest Europe).

Πώς όμως αυτό ο δείκτης επηρεάζει την Ελλάδα;**

Τα ελληνικά διυλιστήρια (

Motor Oil και HELLENiQ ENERGY**) χρησιμοποιούν καθημερινά τον δείκτη

CIF MED**για τη βενζίνη (95 RON) και το diesel (ULSD 10ppm).

Αν για παράδειγμα αυξηθούν απότομα τα ναύλα των πλοίων στη Μεσόγειο (λόγω κινδύνων, έλλειψης διαθέσιμων τάνκερ ή απεργιών), ο δείκτης CIF MED θα ανέβει αυτόματα, παρασύροντας τη χονδρική τιμή στην Ελλάδα, ακόμη κι αν η τιμή του πετρελαίου στις αραβικές χώρες ή την Αμερική παραμείνει σταθερή.

Τα ελληνικά διυλιστήρια εισάγουν ακατέργαστο αργό πετρέλαιο με δεξαμενόπλοια από διάφορες χώρες παραγωγής και στην συνέχεια στις τεράστιες εγκαταστάσεις τους στην Κόρινθο και την Αττική, το πετρέλαιο αυτό υποβάλλεται σε επεξεργασία (διύλιση) για να παραχθεί η τελική βενζίνη, το ντίζελ και τα υπόλοιπα προϊόντα.

Μάλιστα, τα ελληνικά διυλιστήρια είναι από τα πιο σύγχρονα στην

Ευρώπη**και εξάγουν τεράστιες ποσότητες έτοιμων καυσίμων σε όλη τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

Βέβαια πολλοί θα διερωτώνται αφού φτιάχνουν τη βενζίνη μόνα τους, γιατί τιμολογούν με βάση τον δείκτη έτοιμου προϊόντος (Platts);

Η απάντηση είναι απλή, εάν τα ελληνικά διυλιστήρια δεν υπήρχαν, οι εταιρείες εμπορίας θα έπρεπε να εισάγουν έτοιμη βενζίνη με καράβια από τη Μεσόγειο, πληρώνοντας την τιμή CIF MED (το κόστος του έτοιμου καυσίμου μαζί με τα μεταφορικά του).

Για να είναι ανταγωνιστικά, τα

ελληνικά διυλιστήρια**πουλάνε τη δική τους βενζίνη στην εγχώρια αγορά χρησιμοποιώντας ως βάση την ίδια ακριβώς τιμή που θα κόστιζε το έτοιμο εισαγόμενο προϊόν, ενώ το κέρδος τους (περιθώριο διύλισης) προκύπτει από τη διαφορά: αγοράζουν φθηνότερο αργό πετρέλαιο, το επεξεργάζονται αποδοτικά, και το πουλάνε στην τιμή του ακριβότερου έτοιμου προϊόντος, όπως αυτή ορίζεται διεθνώς από το Platts.

Συνεπώς, το προϊόν παράγεται στην

Ελλάδα**, αλλά η χρηματιστηριακή του αξία «κλειδώνει» διεθνώς με βάση το τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Μεσόγειο.

Λάθος πολιτικές προσεγγίσεις**

Συμπερασματικά το πολιτικό στοιχείο στην διαμόρφωση των τιμών μπορεί να επηρεάσει– κατευθύνει μόνο την φορολογία και την συναλλαγματική ισοτιμία.

Στην περίπτωση της

χώρας**μας έχει επιλεγεί η υψηλή φορολογία για την διαμόρφωση αυτού που αποκαλείται δημοσιονομικός χώρος ώστε μέσω των πλεονασμάτων να χρηματοδοτείται η επιδοματική πολιτική.

Ειδικά στην αμόλυβδη είναι καθαρά θέμα πολιτικής επιλογής ο διπλασιασμός του κατωτάτου επιτρεπτού ορίου του ειδικού φόρου κατανάλωσης .

Κατά την προσωπική μας άποψη η συγκεκριμένη προσέγγιση είναι λάθος όπως λάθος είναι να χρησιμοποιούνται οι φόροι ως εργαλείο λαϊκισμού και παράλληλα ως ψευδαίσθηση κοινωνικής μέριμνας .

Άλλο είναι ένα στοχευόμενο κοινωνικό δίκτυ ασφάλειας και άλλο η χρησιμοποίηση των φόρων ως παγίδα φτώχειας και συνεχούς αναμονής βοήθειας μέσω επιδομάτων.

Η χώρα μας χρειάζεται αναδιανομή πλεονασμάτων που προκύπτουν από την αύξηση της παραγωγής και των επενδύσεων και όχι πλεονασμάτων μέσω της υπερφορολόγησης.

Σε ευρύτερο τώρα πολιτικό πλαίσιο μιας και η χώρα μας είναι μέλος της

Ευρωπαϊκής Ένωσης**επιβάλλεται σκληρότερη επιτοκιακή πολιτική με σκοπό την ενίσχυση της εξωτερικής αξίας του

Ευρώ**.

Αδύναμο ευρώ σημάνει και αδύναμη οικονομία παρότι πολλοί νομίζουν ότι μια μείωση της αξίας του κοινού νομίσματος θα ενισχύσει την στάσιμη οικονομία της ευρωζώνης μέσω της αύξησης των εξαγωγών.

Όσοι το πιστεύουν απλά θέλουν μια

Ευρώπη**σε διαρκή άμυνα απέναντι στις αποτυχημένες πολιτικές ηγεσίες , μια

Ευρώπη**που θυματοποιείται κάθε φορά που εγκλωβίζεται στα αδιέξοδα.

Η υποτίμηση είναι πολιτική ηττοπάθειας και ανασφάλειας που την πληρώνουν οι απλοί πολίτες όπως συμβαίνει σήμερα με την δραματική αύξηση των τιμών των καυσίμων.

ΛΕΚΚΑΣ ΣΑΡΑΝΤΟΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ

www.bankingnews.gr