Το μετά τον Τραμπ…

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι καλά. Δεν είναι μόνο οι δείκτες δημοφιλίας και αποδοχής του στη χώρα του, που είναι στο ναδίρ (στις -26 μονάδες). Ούτε το ότι όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα του σε λίγες εβδομάδες, αν γίνουν κανονικές εκλογές, θα χάσει την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων και ίσως και στη Γερουσία. Είναι και το ότι ο ίδιος ο άνθρωπος καταρρέει μπροστά στα μάτια μας. Τις προάλλες το περιοδικό Time δημοσίευσε άλλη μια μεγάλη συνέντευξή του, και το έκανε όπως πρέπει, παραθέτοντας την απομαγνητοφώνηση ατόφια, με τα λόγια καταγεγραμμένα όπως τα έλεγε, χωρίς επιμέλεια/μετάφραση σε μια άλλη, κατανοητή, κανονική ανθρώπινη γλώσσα. Πέρα από τα ψέματα (που όπως πάντα είναι πολλά και εξώφθαλμα) και μόνο ο τρόπος που χειρίζεται την αγγλική γλώσσα είναι αποκαλυπτικός. Οποιοσδήποτε μπορεί να διαπιστώσει ότι ο άνθρωπος αυτός είναι σε αποδρομή. Τα ‘χει χάσει τα κατσίκια.

Κάποια στιγμή, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, ο Ντόναλντ Τραμπ θα αποχωρήσει από την εξουσία. Το πού θα καταλήξει (στη φυλακή για όσα έχει κλέψει, σε μιας μορφής εξορία σε κάποια φιλική δικτατορία μαζί με τα κλεμμένα, ή στον άλλο κόσμο) είναι ένα θέμα που δεν μας αφορά και πολύ. Αυτό που μας αφορά σε μεγάλο βαθμό, είναι το μετά. Τι θα γίνει μετά;

Ένα πράγμα που πολλοί δεν έχουν χωνέψει, ακόμα και μέσα (ή μάλλον, ειδικά μέσα) στο «σύστημα» είναι ότι επιστροφή σε μια κανονικότητα με κυβερνήσεις τύπου Μπους, Ομπάμα ή Μπάιντεν δεν υφίσταται ως ενδεχόμενο. Ο κόσμος μας πια δεν έχει μεγάλη σχέση με τον κόσμο του 2015. Οι δυναμικές, οι ισορροπίες, οι κοινωνίες και οι λαοί είναι εντελώς αλλού. Οι άνθρωποι είναι πιο διχασμένοι, τα μέσα επικοινωνίας και ενημέρωσης εντελώς διαφορετικά, οι ανισότητες πιο έντονες, τα διακυβεύματα ακόμα πιο σοβαρά και ακραία. Κι οι προϋπάρχοντες θεσμοί έχουν διαβρωθεί τόσο πολύ που, και να ήθελαν, θα ήταν μάλλον ανίκανοι να υποστηρίξουν μια επιστροφή σε κάτι που εμείς, οι μπαρουτοκαπνισμένοι των πολυκρίσεων, θα αναγνωρίζαμε ως «κανονικότητα».

Πρόσφατα ρώτησα έναν γνώστη των πραγμάτων από την αντίπερα όχθη: έχουν οι Δημοκρατικοί ένα σχέδιο επιδιόρθωσης του αμερικανικού κράτους; Οι ιδεοληπτικοί νεοναζί και libertarians του Heritage Foundation και των άλλων ακροδεξιών μορφωμάτων, που ανέβηκαν στο MAGA άρμα και έφτασαν ως την εξουσία, είχαν το Project 2025, ένα χάρτη 900 σελίδων με όλες τις ραγδαίες μεταρρυθμίσεις που θεωρούσαν απαραίτητες για τη διάλυση της αμερικανικής δημοκρατίας και την εγκαθύδριση μιας μόνιμης «λευκής» ακροδεξιάς κυριαρχίας. Το υλοποιούν τα τελευταία δύο χρόνια με αναπάντεχη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα -σε κάποιο βαθμό, φαντάζομαι, εν αγνοία του ακατάληπτου Τραμπ. Υπάρχει ένα αντίστοιχο σχέδιο επανόρθωσης από την άλλη πλευρά; Αν έρθει κάποια ή κάποιος από το στρατόπεδο των Δημοκρατικών τον Ιανουάριο του 2029, θα έχει εξίσου λεπτομερές σχέδιο για να επιδιορθώσει τη ζημιά στον κρατικό μηχανισμό, να ξεδοντιάσει το ICE, να επαναφέρει τα θεσμικά αντίβαρα, να ακυρώσει τις καταστροφικές παρεμβάσεις στην παιδεία, στα πανεπιστήμια, στα ΜΜΕ, στην υγεία, και στη δικαιοσύνη, να βάλει κάποιας μορφής χαλινάρι στο ξέφραγο αμπέλι της τεχνολογικής και μιντιακής ολιγαρχίας; Θα έχουν σχέδιο για τον τερματισμό των αμερικανικών πολέμων, την επιδιόρθωση του χάους στο παγκόσμιο εμπόριο και την ανάκτηση της εμπιστοσύνης με συμμάχους κι αντιπάλους;

«Όχι», μου απάντησε. «Αυτοί κυρίως τσακώνονται μεταξύ τους».

Το τι θα γίνει μετά μας αφορά και εμάς σε μεγάλο βαθμό. Οι ΗΠΑ είναι μια ιδιαίτερη χώρα, με ιστορικές και κοινωνικές εντάσεις που δεν εμφανίζονται αλλού. Αλλά κάποιοι από τους μηχανισμούς και τους παράγοντες που παρήγαγαν τον ακραίο κοινωνικό διχασμό εκεί λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο παντού. Από αύριο (με τον πρώτο γύρο των εκλογών στη Βραζιλία) και μέχρι το τέλος του 2027 έρχονται κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πολωνία, την Αργεντινή και, βεβαίως, και εδώ. Μπορεί σε ένα χρόνο από σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση να είναι κάτι το εντελώς διαφορετικό από ό,τι ήταν τα τελευταία 50 χρόνια. Οι υπάρχουσες προοδευτικές δυνάμεις (και στην Ελλάδα) μοιάζουν να οδεύουν προς αυτή την πρωτοφανή πρόκληση με το σταυρό στο χέρι, εγκλωβισμένες σε εσωτερικές, μικροπολιτικές κλωτσοπατινάδες, χωρίς αντίληψη του ότι ο κόσμος έχει αλλάξει. Και, βεβαίως, χωρίς κάποιο ρεαλιστικό πλάνο, ακόμα κι αν κατορθώσουν να κρατήσουν ή να ανακτήσουν την εξουσία. Δεν μιλούν καν για τέτοια θέματα. Όπως βλέπουμε και στην δική μας προεκλογική περίοδο που έχει ξεκινήσει, μιλάνε ακόμα με το πολιτικό λεξιλόγιο του 1990, με εργαλεία εντελώς εκτός τόπου και χρόνου. Υπάρχει ένα αχανές κενό ανάμεσα στα διακυβεύματα της εποχής και τον πολιτικό λόγο της εποχής παντού. Η οργή κι ο διχασμός στις απανταχού κοινωνίες είναι μια αποτύπωση αυτού του κενού.

Ζούμε στην εποχή των Τραμπ. Ο παλιός κόσμος έχει τελειώσει. Για να μη βουλιάξουμε κι άλλο στο βούρκο με τα τέρατα, πρέπει κάπως να επιταχύνουμε τη γέννηση του επόμενου.