Τραμπ: Ο πιο κακός μαθητής του Μακιαβέλι – Τον μισούν αλλά δεν τον φοβούνται

Ο βραβευμένος με Νόμπελ οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν κάνει μια σύγκριση του Ντόναλντ Τραμπ με τον «Ηγεμόνα» του Νικολό Μακιαβέλι. Και εξηγεί γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος έπαψε να προκαλεί φόβο, αλλά επιμένει να καλλιεργεί το μίσος.

Ο «Ηγεμόνας» του Νικολό Μακιαβέλι είναι, όπως επισημαίνει ο Πολ Κρούγκμαν στην πλατφόρμα του Substack, το εγχειρίδιο για κάθε αυταρχικό ηγέτη. Και με αφορμή το πώς βλέπει πλέον ο κόσμος τον Ντόναλντ Τραμπ, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αποτύχει. Γιατί ο κόσμος τον μισεί, αλλά πια δεν τον φοβάται.

Αφορμή για την ανάλυση αυτή του βραβευμένου με Νόμπελ Οικονομικών, Πολ Κρούγκμαν, είναι η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να δεχθεί τον Καναδά ως συνδεδεμένο μέλος. Και η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ…

Όπως επισημαίνει, κανείς δεν γνωρίζει τι ακριβώς σημαίνει «συνδεδεμένο μέλος» και πιθανόν η κίνηση αυτή ΕΕ-Καναδά να είναι περισσότερο συμβολική. Αλλά είναι και ένα μήνυμα προς τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος αντέδρασε με οργή και μίλησε για «εχθρική πράξη». Επίσης, απείλησε να διακόψει κάθε εμπορική συναλλαγή με την Ευρώπη. Αλλά, όπως λέει ο Κρούγκμαν, «κανείς δεν έδωσε σημασία».

Έπαψαν να τον φοβούνται

Ούτε η ΕΕ, που πολύ πρόσφατα είχε υπογράψει μαζί του μια ταπεινωτική εμπορική συμφωνία, ούτε ο Καναδάς, που έχει πραγματικά να χάσει πολλά από έναν εμπορικό πόλεμο με τις ΗΠΑ. Για πολλούς λόγους. Όπως η γεωγραφία, που δεν ευνοεί μια στροφή του Καναδά προς την Ευρώπη.

Αλλά, το γεγονός ότι τον αμφισβήτησαν είναι σημάδι ότι έπαψαν, τόσο η ΕΕ όσο και ο Καναδάς να φοβούνται τον Ντόναλντ Τραμπ. Και επίσης ότι οι ξένοι ηγέτες έχουν λίγο-πολύ εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια να τον κατευνάσουν.

«Ηγεμόνας» και Ντόναλντ Τραμπ

Ο Πολ Κρούγκμαν επισημαίνει ότι συχνά αποδίδεται στον Μακιαβέλι η άποψη ότι είναι προτιμότερο να σε φοβούνται παρά να σε αγαπούν. Ωστόσο, αυτό που είπε στην πραγματικότητα ήταν πιο σύνθετο. Γράφει στον «Ηγεμόνα»:

«Εδώ προκύπτει το ερώτημα: Είναι άραγε προτιμότερο να σε αγαπούν παρά να σε φοβούνται, ή να σε φοβούνται παρά να σε αγαπούν; Θα μπορούσε να απαντήσει κανείς ότι το ιδανικό θα ήταν να ισχύουν και τα δύο, αλλά επειδή είναι δύσκολο να συνδυαστούν στο ίδιο πρόσωπο, είναι πολύ ασφαλέστερο να εμπνέει κανείς φόβο παρά αγάπη, όταν αναγκάζεται να επιλέξει το ένα εις βάρος του άλλου… Παρ’ όλα αυτά, ένας ηγεμόνας οφείλει να εμπνέει φόβο με τέτοιον τρόπο ώστε, ακόμη κι αν δεν κερδίσει την αγάπη, να αποφύγει το μίσος».

Και ο Ντόναλντ Τραμπ δεν τα πήγε και τόσο καλά στην «αποφυγή του μίσους». Το αποδεικνύει και έρευνα του οργανισμού Pew σχετικά με τη διεθνή εικόνα των Ηνωμένων Πολιτειών. Η διεθνής εμπιστοσύνη ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα πράξει το σωστό έχει καταρρεύσει: από 54% το 2023, σήμερα είναι 21%.

Εντός των ΗΠΑ, η αποδοχή του επίσης καταρρέει. Και το 48% των Αμερικανών, σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας Navigator, εκφράζουν «έντονη αποδοκιμασία» στο πρόσωπό του. Το ποσοστό, λέει ο Κρούγκμαν, είναι διπλάσιο από αυτών που τον «εγκρίνουν». Δηλαδή, πάρα πολλοί άνθρωποι, εντός και εκτός των ΗΠΑ, τρέφουν μίσος για τον Ντόναλντ Τραμπ. Και παρά το γεγονός ότι αυτό ίσχυε και από τα πρώτα στάδια της διακυβέρνησής του, πλέον έχει εξανεμιστεί ο φόβος.

Από φιάσκο σε φιάσκο

Σε διεθνές επίπεδο, αυτό οφείλεται στο φιάσκο του Ιράν. Διότι ακόμη και αν στην αρχή του πολέμου όλοι πίστευαν ότι η Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ διέθετε μακράν τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμου, όλοι έγιναν μάρτυρες μιας αλληλουχίας αποτυχιών. Το ιρανικό καθεστώς δεν κάμφθηκε. Ο αμερικανικός στρατός αναγκάστηκε να εγκαταλείψει ορισμένες από τις βάσεις του στη Μέση Ανατολή. Τα αποθέματα πυρομαχικών του εξαντλήθηκαν. Και πλέον οι ΗΠΑ δεν συντρέχουν τη Σαουδική Αραβία στον αγώνα κατά των Χούθι. Μήπως γιατί δεν διαθέτουν πλέον τις απαραίτητες επιχειρησιακές δυνατότητες;

Όσον αφορά την οικονομική ισχύ, είναι σαφές ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή οικονομική ζημιά στον Καναδά. Αλλά πλήγμα θα υπάρξει και για την αμερικανική οικονομία από έναν ολοκληρωτικό εμπορικό πόλεμο. Μικρότερο ίσως αναλογικά, αλλά πλήγμα.

Επιπλέον, οι Καναδοί στηρίζουν την πολιτική του πρωθυπουργού τους, Μαρκ Κάρνεϊ. Οι Αμερικανοί πάλι, όχι μόνο δεν στηρίζουν τον Ντόναλντ Τραμπ, αλλά στο θέμα των δασμών στον Καναδά, στηρίζουν τα καναδικά αντίποινα σε ποσοστό 43%, έναντι 40% που διαφωνούν.

Επιπλέον, οι στοιχηματικές εταιρείες, όπως η fiftyplusone, δίνουν στους Δημοκρατικούς 98% πιθανότητα να κερδίσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων. Και 69% της Γερουσίας.

Μισητός, αλλά δεν προκαλεί φόβο

Επανερχόμενος στον «Ηγεμόνα» ο Κρούγκμαν, λέει ότι ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται σε θέση ακριβώς αντίθετη από εκείνη που ο Μακιαβέλι θεωρούσε ιδανική για έναν ηγεμόνα: να είναι μισητός αλλά όχι να προκαλεί φόβο.

Αυτό ισχύει ακόμη και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όπου τα πράγματα είναι λιγότερο κραυγαλέα. Κυρίως γιατί οι επιχειρήσεις που πλήττονται από τους δασμούς, τηρούν σιγή ιχθύος. Κυρίως γιατί φοβούνται ότι μπορεί να τις τιμωρήσει. Γιατί έχει την ισχύ να το κάνει.

Παρ’ όλα αυτά, λέει ο βραβευμένος οικονομολόγος, ακόμη και στην Αμερική, ο φόβος για τον Τραμπ υποχωρεί αισθητά.

Βεβαίως, ο Κρούγκμαν, πιστεύει ότι ακόμη και αν χάσει με σαρωτικό τρόπο τις ενδιάμεσες εκλογές, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ικανός να προκαλέσει τεράστια ζημιά στη χώρα του και τον κόσμο. Και μάλιστα, όπως λέει, από καθαρή κακία. Διότι αποκλείεται να παραδεχθεί ότι αυτός απέτυχε. Μάλλον θα θεωρήσει ότι η Αμερική τον πρόδωσε.