Οι οικονομικές «νάρκες» στον δρόμο προς τις εκλογές

Ενεργειακή ακρίβεια, εκλογικός κύκλος και τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης αυξάνουν τις πιέσεις στην ελληνική οικονομία.

▶ Ενεργειακή κρίση, πληθωρισμός και τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζουν τα περιθώρια της οικονομίας τους επόμενους μήνες

Η ελληνική οικονομία εισέρχεται στους επόμενους μήνες με ένα σύνθετο σύνολο πιέσεων, καθώς η ενεργειακή κρίση, η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και ο εκλογικός κύκλος δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.

Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από τη ροή πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έδειξαν ότι το ενεργειακό μέτωπο θα παραμείνει κρίσιμο για την Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη. Δεν είναι, όμως, το μοναδικό ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει την οικονομική πορεία τους επόμενους μήνες.

Ο εκλογικός κύκλος και η ευρωπαϊκή ατζέντα**

Η χώρα οδεύει προς τις εκλογές σε μια περίοδο κατά την οποία σημαντικές αποφάσεις θα πρέπει να ληφθούν και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στο πολιτικό σκέλος, το δημοσίευμα καταγράφει τη διαμόρφωση ενός κυβερνητικού διλήμματος ενόψει της κάλπης, με ένα από τα επιχειρήματα να αφορά την ελληνική προεδρία κατά το δεύτερο εξάμηνο και τις κρίσιμες διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική αρχιτεκτονική των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Πρόκειται για κεφάλαια ύψους 2 τρισ. ευρώ που θα κατανεμηθούν την επόμενη επταετία, ενώ οι αποφάσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, το MFF, πρέπει να ληφθούν έως το τέλος του 2027. Στην ανάλυση επισημαίνεται και ο κίνδυνος περικοπών, ανάλογα με τους συσχετισμούς που θα διαμορφωθούν στην Ε.Ε.

Παράλληλα, η γεωπολιτική αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή, οι αλλαγές στη ρητορική της Τουρκίας και η ενίσχυση ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επηρεάζουν το ευρωπαϊκό πολιτικό περιβάλλον και τη στάση κυβερνήσεων.

Στο εσωτερικό, οι πολιτικές ανακατατάξεις περιορίζουν την ορατότητα για την επόμενη ημέρα, ενώ η αντιπαράθεση γύρω από νέες παροχές και μέτρα στήριξης δυσκολεύει τη διαμόρφωση ενός σταθερού επενδυτικού ορίζοντα.

Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης**

Ιδιαίτερα κρίσιμο είναι το δεύτερο εξάμηνο για την ολοκλήρωση μεταρρυθμίσεων και έργων που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης, το οποίο φτάνει στο τέλος του.

Το ζητούμενο είναι η μετάβαση σε μια περίοδο με αισθητά λιγότερα κοινοτικά κεφάλαια να γίνει χωρίς σημαντικές απώλειες στον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, στις επενδύσεις και στις εξαγωγές.

Η επιβράδυνση της ανάπτυξης μπορεί να ενισχύσει τις πιέσεις στα εισοδήματα, την ώρα που οι ανατιμήσεις επιμένουν. Τα τελευταία δεδομένα για τον πληθωρισμό δείχνουν νέες αυξήσεις τιμών, μεταξύ άλλων στα τρόφιμα, στο τουριστικό προϊόν και στις μεταφορές.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μεγαλύτερη πίεση για πρόσθετες παροχές λόγω της ακρίβειας, ενώ το πακέτο της ΔΕΘ έχει ήδη περιορίσει σημαντικά τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.

Στις ανάγκες αυτές προστίθενται οι αυξημένες ενεργειακές και αμυντικές δαπάνες, δημιουργώντας πρόσθετες δημοσιονομικές πιέσεις τόσο για το παρόν όσο και για τα επόμενα χρόνια.

Πιέσεις σε Ελλάδα και Ευρωζώνη**

Η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και η μείωση των ιδιαίτερα αυξημένων κοινοτικών χρηματοδοτήσεων δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα. Αντίστοιχες επιπτώσεις αναμένονται συνολικά στην οικονομία της Ε.Ε., μαζί με τις συνέπειες της διεθνούς κρίσης σε εξαγωγές, επενδύσεις και τουρισμό.

Πρόσθετος παράγοντας είναι η νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, η οποία έχει αυξήσει για δεύτερη φορά μέσα στο 2026 τα επιτόκια, ενώ οι αγορές και αναλυτές εξετάζουν το ενδεχόμενο νέας αύξησης αργότερα μέσα στη χρονιά.

Στο ενεργειακό πεδίο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επισημαίνουν ότι προς το παρόν δεν υπάρχει άμεσο ζήτημα επάρκειας, όμως το βασικό πρόβλημα εντοπίζεται στις τιμές.

Για την Ελλάδα, τα τέσσερα μεγάλα διυλιστήρια προσφέρουν σημαντική προστασία ως προς την επάρκεια. Διαφορετική είναι η εικόνα στο κόστος, με τη βενζίνη να ξεπερνά τα 2 ευρώ το λίτρο και τα διαθέσιμα περιθώρια για νέα μέτρα στήριξης να είναι περιορισμένα χωρίς ευρωπαϊκή παρέμβαση.

Το ενεργειακό μήνυμα της Κομισιόν**

Στην ετήσια ομιλία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου, η πρόεδρος της Κομισιόν αναγνώρισε το πρόβλημα των υψηλών ενεργειακών τιμών, σημειώνοντας ότι «η Ευρώπη δεν μπορεί να παραμείνει βιομηχανική υπερδύναμη εάν οι τιμές της ενέργειας είναι διαρθρωτικά υπερβολικά υψηλές».

Όπως ανέφερε, από την έναρξη της σύγκρουσης τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα κοστίζουν στην Ε.Ε. επιπλέον 90 δισ. ευρώ για την ίδια ποσότητα ενέργειας.

Η ίδια υπογράμμισε ότι «πρέπει να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για οικονομικά προσιτή και εγχώρια καθαρή ενέργεια. Είτε πρόκειται για ενέργεια από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και πυρηνική ενέργεια είτε για βιομεθάνιο και άλλες μορφές, τεχνολογικά ουδέτερες».

Η ευρωπαϊκή απάντηση, σύμφωνα με την πρόεδρο της Επιτροπής, περνά από τον εξηλεκτρισμό της Ευρώπης, τις ταχύτερες επενδύσεις στα δίκτυα, την επιτάχυνση των συνδέσεων και την ανάπτυξη της αποθήκευσης.

Το ζήτημα της ενεργειακής ακρίβειας βρέθηκε και στην ατζέντα του Eurogroup της Παρασκευής 18 Σεπτεμβρίου στο Δουβλίνο, με τις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά να εξακολουθούν να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, στον περιορισμό του χρέους και στις μεταρρυθμίσεις για βιώσιμη ανάπτυξη.

Πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε υψηλά επίπεδα**

Οι πιέσεις στις αγορές ενέργειας παραμένουν έντονες. Οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου κινούνται κοντά στα 110 δολάρια το βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο στην Ευρώπη έφτασε σε υψηλό τετραετίας, στα 81,3 ευρώ.

Η πληρότητα των ευρωπαϊκών αποθηκών φυσικού αερίου βρίσκεται στο 68%, ενώ στη Γερμανία στο 56%, εντείνοντας τις ανησυχίες ενόψει του χειμώνα και προσθέτοντας νέες πληθωριστικές πιέσεις.

Στην Ελλάδα, οι κυβερνητικές συσκέψεις για τις υψηλές τιμές των καυσίμων συνεχίστηκαν την προηγούμενη εβδομάδα, με μια ευρύτερη παρέμβαση να συνδέεται και με τις αποφάσεις που θα ληφθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

«Η Ελλάδα είναι σε θέση να ανταποκριθεί και να στηρίξει την κοινωνία», είχε δηλώσει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν δημοσιονομικές εφεδρείες για μέτρα στήριξης, εφόσον κριθούν αναγκαία.

Πέρα από την επιδότηση στο diesel, οποιαδήποτε πρόσθετη παρέμβαση αναμένεται να εξαρτηθεί από την εξέλιξη των δεδομένων και, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, οι αποφάσεις θα ληφθούν προς το τέλος του μήνα.

Από την αρχή του έτους έχουν ήδη διατεθεί 800 εκατ. ευρώ, ενώ το ποσό που απομένει έως το τέλος του 2026 υπολογίζεται περίπου στα 130 εκατ. ευρώ. Η πρόταση για οριζόντια μείωση φόρων δεν προκρίνεται προς το παρόν, όπως και η επαναφορά έκτακτης φορολόγησης στα διυλιστήρια.

Στον σχεδιασμό για τον χειμώνα μπαίνει και το πετρέλαιο θέρμανσης. Εφόσον δεν αλλάξει το διεθνές ενεργειακό περιβάλλον, η τιμή εκκίνησης εκτιμάται ότι μπορεί να πλησιάσει σχεδόν το διπλάσιο επίπεδο σε σχέση με το 2025.

Παράλληλα εξετάζεται η δυνατότητα ενίσχυσης του επιδόματος θέρμανσης μέσω του νέου Κοινωνικού Ταμείου, με στόχευση στους ευάλωτους πολίτες.

Επιπλέον, παρέμβαση ζητείται και στη βενζίνη, που επίσης βιώνει πολύ μεγάλες πιέσεις. Το ίδιο ισχύει και για τις αερομεταφορές. Παράλληλα, εξετάζεται πώς θα συγκρατηθεί η μετακύλιση του κόστους (πολλές φορές με καπέλο) στον καταναλωτή, ειδικά στην περίπτωση του πετρελαίου κίνησης. Αλλά και πώς θα βρεθεί μία νέα αφορμή για κερδοσκοπία, με τον ΣΕΒ ήδη να δηλώνει πως η συμφωνία κυρίων που επιτεύχθηκε τον Σεπτέμβριο λήγει τον… Οκτώβριο. Ανοίγοντας ακόμα ένα μέτωπο με την αγορά αλλά και με τους καταναλωτές…

Υπενθυμίζεται πως σήμερα ισχύει μόνο η επιδότηση του diesel. Εχει παραταθεί για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο και φτάνει στα 10 ευρώ (8 λεπτά το λίτρο προ ΦΠΑ). Με τις εκπτώσεις που κάνουν εθελοντικά οι εταιρείες διύλισης και εμπορίας το όφελος φτάνει έως 15 λεπτά το λίτρο.

ΠΗΓΗ: dealnews