Ο Χακάν Φιντάν υποψήφιος για νέος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ;

Έντονη ανησυχία επικρατεί στους διπλωματικούς κύκλους του Ισραήλ για το ενδεχόμενο ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να αξιοποιήσει την παρουσία του στη Νέα Υόρκη στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ προκειμένου να προωθήσει την υποψηφιότητα του υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, για τη θέση του επόμενου Γενικού Γραμματέα του Οργανισμου. Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας The Jerusalem Post**, πηγές με γνώση του θέματος ανέφεραν ότι το σενάριο αυτό έχει εξεταστεί επανειλημμένα, παρά το γεγονός ότι Τούρκοι αξιωματούχοι αρνούνται κατηγορηματικά την ύπαρξη ενός τέτοιου σχεδιασμού.

Το ρευστό τοπίο στη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες

Η σεναριολογία γύρω από το όνομα του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών εκδηλώνεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς η διαδικασία για τη διαδοχή του Αντόνιο Γκουτέρες, η θητεία του οποίου ολοκληρώνεται στα τέλη Δεκεμβρίου, παραμένει εξαιρετικά ασταθής και χωρίς ξεκάθαρο φαβορί συναίνεσης. Στην τελευταία μυστική ψηφοφορία του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν από την Κόστα Ρίκα και η Κάρολιν Ροντρίγκες-Μπίρκετ από τη Γουιάνα κατέγραψαν οριακό προβάδισμα, χωρίς όμως να είναι σαφές αν κάποιο από τα πέντε μόνιμα μέλη προτίθεται να ασκήσει δικαίωμα βέτο. Η απόσυρση της υποψηφιότητας της πρώην προέδρου της Χιλής, Μισέλ Μπατσελέτ, αφήνει ανοιχτό το παράθυρο για την καθυστερημένη είσοδο νέων προσώπων στην κούρσα.

Ο ρόλος του Χακάν Φιντάν και οι αντιδράσεις της Ιερουσαλήμ

Ο Χακάν Φιντάν αποτελεί έναν από τους στενότερους συνεργάτες του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχοντας υπηρετήσει επί 13 χρόνια ως επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (MIT) πριν αναλάβει το Υπουργείο Εξωτερικών το 2023. Η πιθανότητα ανέλιξής του στην κορυφή του ΟΗΕ προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό στην Ιερουσαλήμ, δεδομένης της σκληρής κριτικής που ασκεί στο Ισραήλ για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, των κατηγοριών περί «γενοκτονίας» και των απευθείας επαφών που διατηρεί με την πολιτική ηγεσία της Χαμάς στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για εκεχειρία. Φυσικά, αντίστοιχη και μεγαλύτερη ανησυχία θα έπρεπε να προκαλεί και στην Αθήνα, αν και προς το παρόν δεν έχουν προκύψει εμφανείς αντιδράσεις.

Οι ισορροπίες και οι κανόνες επιλογής στον ΟΗΕ

Αν και εντός του ΟΗΕ υφίσταται η άτυπη προσδοκία ότι ο επόμενος Γενικός Γραμματέας θα πρέπει να προέρχεται από τη Λατινική Αμερική ή να είναι γυναίκα, οι κανόνες αυτοί δεν είναι νομικά δεσμευτικοί. Βάσει του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο διορισμός απαιτεί τη σύσταση του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπου απαιτούνται τουλάχιστον εννέα θετικές ψήφοι και παντελής απουσία βέτο από τα μόνιμα μέλη (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Βρετανία, Γαλλία). Σε περίπτωση που η Άγκυρα αποφασίσει τελικά να καταθέσει την υποψηφιότητα Φιντάν, η κίνηση αυτή θα εκδηλωθεί εκτός των εθιμικών περιφερειακών πλαισίων, αλλά εντός ενός περιβάλλοντος όπου η έλλειψη ομοφωνίας επιτρέπει ανατροπές.

Σε μια τέτοια περίπτωση, υποψήφιος για τη θέση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ θα είναι ο υπουργός Εξωτερικών μιας χώρας που συνεχίζει να παραβιάζει ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού (τα ψηφίσματα 353, 541, 550 για την Κύπρο και το καθεστώς των Βαρωσίων). Παραδόξως όμως, δεν υπάρχει νομικό εμπόδιο στην κατάθεση της υποψηφιότητας. Η κατάληξή της εξαρτάται από το αν κάποιο μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας θα ασκήσει βέτο. Και στην σημερινή κατάσταση, το μόνο μόνιμο μέλος που διαφαίνεται περισσότερο πρόθυμο να πράξει κάτι τέτοιο είναι η Γαλλία.