ΑΙ: Αγώνας δρόμου για να μετασχηματιστεί ο κόσμος πριν τελειώσει το χρήμα

Ποτέ άλλοτε δεν έχει διοχετευθεί τόσο πολύ χρήμα σε μια νέα τεχνολογία όσο διοχετεύεται σήμερα στην τεχνητή νοημοσύνη, ξεπερνώντας τα ποσά που δαπανήθηκαν για τους σιδηροδρόμους ή το διαδίκτυο, όταν εκείνες οι τεχνολογικές επαναστάσεις προσέλκυσαν τεράστια κεφάλαια.

Οι σωρευτικές παγκόσμιες δαπάνες μόνο για τα κέντρα δεδομένων θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 30 τρισ. δολάρια έως το 2050, σύμφωνα με πρόβλεψη της PwC, ποσό που σχεδόν αντιστοιχεί στην αξία των υφιστάμενων αμερικανικών κρατικών ομολόγων (US Treasuries). Η PwC ανέφερε ότι το ποσό αυτό «επισκιάζει» τις δαπάνες που έγιναν κατά τις επενδυτικές εκρήξεις των σιδηροδρόμων και των εταιρειών dot-com, ακόμη και μετά την προσαρμογή για τον πληθωρισμό.

Εν τω μεταξύ η Anthropic, μία από τις μεγάλες εταιρείες που συμμετέχουν στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης, σχεδιάζει να δαπανήσει 518 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με το ενημερωτικό δελτίο για την IPO της εταιρείας που είδε το Reuters, ποσό που υπερβαίνει κατά περισσότερο από 100 φορές τα έσοδά της το 2025. Οι υποστηρικτές της υποστηρίζουν ότι η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης θα μετασχηματίσει την οικονομία περισσότερο από την εμφάνιση των ατμομηχανών και την εκβιομηχάνιση που αυτές κατέστησαν δυνατή.

Ωστόσο, πίσω από τις ιλιγγιώδεις προβλέψεις και τις τεράστιες δαπάνες των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και από τις εξαιρετικά υψηλές αποτιμήσεις τους, κρύβονται υποθέσεις για τεράστια και ευρείας κλίμακας αύξηση της παραγωγικότητας και μελλοντικά κέρδη, για τα οποία μέχρι στιγμής υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία - ή ιστορικό προηγούμενο - που να διασφαλίζουν ότι μπορούν πράγματι να τα επιτύχουν, υποστηρίζουν οικονομολόγοι.

Παραμένουν δυσδιάκριτα τα κέρδη απ’ την αύξηση παραγωγικότητας

Η JP Morgan έγραψε τον Αύγουστο ότι τα οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας σε ευρεία κλίμακα στις ΗΠΑ, που πρωταγωνιστούν στην κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης, «παραμένουν δυσδιάκριτα», εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα των αποτιμήσεων των εταιρειών AI.

Μελέτη της Bain & Company ανέφερε ότι τα κέρδη παραγωγικότητας από τις υφιστάμενες αγορές δεν θα ήταν αρκετά για να δικαιολογήσουν τις σημερινές δαπάνες και ότι «πρέπει να αναδυθούν εντελώς νέες αγορές για να καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό». Σε αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η χρήση ρομπότ με καθοδήγηση από AI και η ανάπτυξη νέων υλικών για μπαταρίες και ημιαγωγούς.

Οι αμερικανικοί hyperscalers - οι εταιρείες που αναπτύσσουν υποδομές σε όλο τον κόσμο, όπως η Google, η Amazon και η Microsoft - καθώς και άλλες εταιρείες που συμμετέχουν στην κούρσα της AI, θα πρέπει να βρουν περισσότερα από 4,2 τρισ. δολάρια σε νέα έσοδα μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη των υποδομών, ανέφερε η Bain.

«Το ερώτημα είναι αν οι εφαρμογές θα εμφανιστούν εγκαίρως ώστε να χρηματοδοτήσουν το κόστος», σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε τον περασμένο μήνα.

Λίγοι αμφιβάλλουν για τη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να μετασχηματίσει τα πάντα, από την εργασία σε ένα γραφείο έως τα ερευνητικά εργαστήρια, όπως ακριβώς προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις μείωσαν τους χρόνους ταξιδιού από ημέρες σε ώρες ή συνέδεσαν ολόκληρο τον κόσμο με το πάτημα ενός πλήκτρου.

Αυτό που φαίνεται πιο αμετάβλητο είναι τα μαθηματικά που διέπουν την εξασφάλιση απόδοσης της επένδυσης ή οι προθεσμίες αποπληρωμής των δανείων, αφήνοντας τους οικονομολόγους να εξετάσουν τις επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία πέρα από τις διακυμάνσεις των επενδυτικών κύκλων.

«Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι τεχνολογικά καθοδηγούμενες επενδυτικές εκρήξεις συχνά τελειώνουν όταν η ανάπτυξη των υποδομών παύει να αποφέρει επαρκείς αποδόσεις», έγραψε η JP Morgan.

Χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα τη Nvidia, την αμερικανική εταιρεία της οποίας τα τσιπ αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της επανάστασης της AI, η JP Morgan εκτίμησε ότι η αύξηση της παραγωγικότητας στις ΗΠΑ θα πρέπει να ανέλθει σε 3% έως 5% ετησίως κατά την επόμενη δεκαετία, προκειμένου να δικαιολογηθεί η αποτίμησή της. Αυτό θα αποτελούσε σημαντική αύξηση σε σχέση με τη βασική πρόβλεψη του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κογκρέσου των ΗΠΑ (CBO) για ετήσια αύξηση της παραγωγικότητας κατά 1,75% την ίδια περίοδο.

Μόνο στις ΗΠΑ - οι οποίες, σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, αντιπροσωπεύουν περίπου τα τρία τέταρτα του παγκόσμιου συνόλου των επενδύσεων στην AI - οι επενδύσεις θα μπορούσαν να φτάσουν έως και τα 9 τρισ. δολάρια από το 2025 έως το 2032, ποσό που ισοδυναμεί με δαπάνες ύψους 3,2% του αμερικανικού ΑΕΠ κάθε χρόνο, σύμφωνα με τον οικονομολόγο του Columbia Business School, Stijn Van Nieuwerburgh.

Εκτιμά ότι ο αμερικανικός κλάδος της AI θα πρέπει να παράγει περίπου 3,55 τρισ. δολάρια σε ετήσια έσοδα έως το 2032, προκειμένου να επιτύχει απόδοση επένδυσης 10%. Σήμερα, τα έσοδά του ανέρχονται σε ένα κλάσμα αυτού του ποσού.

Η μόχλευση που χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος της χρηματοδότησης με χρέος των υποδομών AI σημαίνει επίσης ότι «μια σχετικά μέτρια επιδείνωση της ζήτησης, καθυστερήσεις ή μεταβολές στις αξίες των περιουσιακών στοιχείων μπορούν, ως εκ τούτου, να προκαλέσουν πολύ μεγαλύτερες ζημίες», έγραψε σε μελέτη για συνέδριο, η οποία αναθεωρήθηκε τον Οκτώβριο.

Η AI και ο «ρυθμός των νέων θαυμάτων»

Οι ιλιγγιώδεις αριθμοί δεν έχουν εμποδίσει τα στελέχη των αμερικανικών εταιρειών AI να μιλούν με σχεδόν υπερβατικό ενθουσιασμό για τις αλλαγές που βρίσκονται σε εξέλιξη. Ο Ντάριο Αμοντέι της Anthropic έχει δηλώσει ότι ένα μέλλον με AI θα μπορούσε να είναι «κάτι απαράμιλλης ομορφιάς», ενώ ο Σαμ Άλτμαν της OpenAI έχει πει ότι «ο ρυθμός με τον οποίο θα επιτυγχάνονται νέα θαύματα θα είναι τεράστιος», καθώς τα μοντέλα θα μαθαίνουν να βελτιώνουν τον εαυτό τους και να επιταχύνουν τις επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις.

Ο Jasjeet Sekhon, επικεφαλής στρατηγικής της Google DeepMind, δήλωσε σε σύνοδο κορυφής στο UC Berkeley τον Αύγουστο ότι αυτή η διαδικασία αυτοδιδασκαλίας, γνωστή ως αναδρομική αυτοβελτίωση (recursive self-improvement), αποτελούσε «βασικό μέρος της επενδυτικής υπόθεσης» και ότι, εφόσον επιτευχθεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πρωτοφανή αύξηση της παραγωγικότητας.

Η αναδρομική αυτοβελτίωση, ενώ θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκθετική πρόοδο της AI, έχει επίσης προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με υπαρξιακούς κινδύνους για την ανθρωπότητα.

Ωστόσο, ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας μπορεί τελικά να αποδειχθεί πιο αργός από τα χρονοδιαγράμματα που απαιτούνται από τα οικονομικά τμήματα των εταιρειών.

Η Diane Coyle, οικονομολόγος στο βρετανικό Πανεπιστήμιο του Cambridge, δήλωσε ότι στο παρελθόν ο αντίκτυπος των επαναστατικών τεχνολογιών στην παραγωγικότητα χρειάστηκε συνήθως περίπου 10 έως 50 χρόνια για να γίνει αισθητός στην οικονομία.

Η οικονομική ομάδα της Anthropic μοντελοποίησε μια σειρά σεναρίων για το πόση πρόσθετη ανάπτυξη θα μπορούσε να προσφέρει η AI σε ετήσια βάση το 2030. Με βάση ένα επίπεδο αναφοράς ανάπτυξης 2% σε ένα περιβάλλον χωρίς AI, η ανάλυση έδειξε ανάπτυξη 2,4% σε ένα σενάριο περιορισμένου αντίκτυπου της AI, 5,4% σε ένα σενάριο σημαντικού αντίκτυπου και 15,4% σε ένα ακραίο σενάριο.

Η υψηλότερη ανάπτυξη θα σήμαινε απώλεια περισσότερων θέσεων εργασίας, ανέφερε, χωρίς να αποδίδει πιθανότητες σε κανένα από τα αποτελέσματα.

Ο Αμοντέι είχε προβλέψει πέρυσι ότι η AI θα μπορούσε να εξαφανίσει τις μισές θέσεις εργασίας γραφείου εισαγωγικού επιπέδου μέσα σε πέντε χρόνια. Προς το παρόν, ωστόσο, ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο αντίκτυπος φαίνεται να περιορίζεται στο ότι έχει καταστήσει δυσκολότερη την εύρεση εργασίας για όσους αναζητούν θέσεις γραφείου.

Μελέτες στις ΗΠΑ και τη Βρετανία έχουν δείξει επιβράδυνση στις προσλήψεις εργαζομένων στα πρώτα στάδια της σταδιοδρομίας τους για θέσεις γραφείου που περιλαμβάνουν καθήκοντα στα οποία η AI είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, ακόμη και αν η συνολική απασχόληση παραμένει ισχυρή.

Ερευνητές του Πανεπιστημίου Stanford ανέφεραν τον Αύγουστο ότι η απασχόληση εργαζομένων ηλικίας 22 έως 25 ετών σε κλάδους που εκτίθενται στην AI, όπως οι λογιστές και οι βοηθοί δικηγόρων, ήταν κατά 19% χαμηλότερη σε σύγκριση με θέσεις εργασίας τις οποίες η AI δυσκολευόταν να αναπαράγει, όπως οι καθαριστές και οι οικοδόμοι.

Ωστόσο, ακόμη και αν ο μετασχηματισμός που υπόσχεται η AI χρειαστεί περισσότερο χρόνο από όσο υποδηλώνουν οι αριθμοί που περιβάλλουν τις εταιρείες AI, τα πραγματικά οικονομικά οφέλη θα πρέπει να παραμείνουν - όπως τα τρένα συνέχισαν να κινούνται μετά τον Πανικό του 1873, ο οποίος οδήγησε σε χρεοκοπία μεγάλους σιδηροδρομικούς μεγιστάνες, ενώ το διαδίκτυο δεν σταμάτησε να λειτουργεί μετά το σκάσιμο της φούσκας των dot-com τη δεκαετία του 1990.

«Η ιστορία μάς βοηθά να το κατανοήσουμε αυτό», δήλωσε η Coyle. «Εφόσον παραμείνει η υποδομή που απαιτείται για να υποστηρίξει όλες τις επιπτώσεις στην παραγωγικότητα μακροπρόθεσμα, αυτό είναι εντάξει».