Υπερσυγκέντρωση πλούτου και επιδεικτική κατανάλωση: Μια ακόμα παραδοξότητα

Της Βάλιας Αρανίτου, καθηγήτριας ΕΚΠΑ*

Η ΕΙΔΗΣΗ ότι η εταιρεία Linea Piu, αποκλειστικός συνεργάτης της Chanel στην Ελλάδα, προχωρά σε διανομή μερίσματος 12,74 εκατ. ευρώ δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη ιστορία επιχειρηματικής επιτυχίας.

Είναι ταυτόχρονα ένα ενδιαφέρον στιγμιότυπο για το πώς λειτουργεί η «οικονομία της πολυτέλειας» σε μια εποχή αυξανόμενης συγκέντρωσης του πλούτου αλλά και φτωχοποίησης μιας μεγάλης μερίδας πληθυσμού.

ΤΑ ΜΕΓΕΘΗ** είναι εντυπωσιακά. Με κύκλο εργασιών 43,24 εκατ. ευρώ το 2025, όταν το σύνολο του λιανικού εμπορίου ήταν 61,7 δισ., η εταιρεία εμφάνισε καθαρά κέρδη 12,64 εκατ. ευρώ και προτείνει τη διανομή 12,74 εκατ. ευρώ στους μετόχους της.

Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη των πωλήσεων κατά 11% δείχνει ότι η ζήτηση για προϊόντα εξαιρετικά υψηλής τιμής παραμένει ιδιαίτερα ισχυρή.

ΕΔΩ ΑΠΟΚΤΑ** ενδιαφέρον μια παλιά έννοια της οικονομικής κοινωνιολογίας: η «επιδεικτική κατανάλωση» του Thorstein Veblen. Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, ο Veblen παρατηρούσε ότι για τα ανώτερα κοινωνικά

στρώματα η κατανάλωση δεν εξυπηρετεί μόνο χρηστικές ανάγκες. Λειτουργεί και ως δημόσιο σήμα οικονομικής ισχύος και κοινωνικής θέσης.

Σε αυτή την κατηγορία αγαθών, η υψηλή τιμή δεν αποτελεί απαραίτητα εμπόδιο στη ζήτηση, το αντίθετο μάλιστα· είναι συχνά μέρος της ίδιας της γοητείας τους, επειδή λειτουργεί και ως μηχανισμός αποκλεισμού.

Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ** άνθηση της αγοράς ειδών πολυτελείας μπορεί επομένως να ιδωθεί και ως η άλλη όψη της υπερσυγκέντρωσης πλούτου.

Όσο μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου πλούτου συγκεντρώνεται στην κορυφή της εισοδηματικής πυραμίδας, τόσο δημιουργείται μια καταναλωτική βάση, της οποίας οι δαπάνες είναι πολύ λιγότερο ευαίσθητες στο κόστος ζωής, στα επιτόκια ή στις πιέσεις που αντιμετωπίζει ένα μέσο νοικοκυριό.

Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ** της εν λόγω εταιρείας είναι από μόνη της χαρακτηριστική: Βουκουρεστίου στο Κολωνάκι και Ψαρού στη Μύκονο. Πρόκειται για δύο σημεία στα οποία συναντώνται η εγχώρια οικονομική ελίτ, ο διεθνής πλούτος και ο τουρισμός υψηλών εισοδημάτων.

Η ισχυρή επίδοση της εταιρείας δεν μας λέει λοιπόν αναγκαστικά ότι «η ελληνική κατανάλωση» ευημερεί. Μας λέει ότι ένα συγκεκριμένο, διακριτά εύπορο τμήμα της κοινωνίας διαθέτει εξαιρετικά μεγάλη αγοραστική δύναμη.

ΥΠΑΡΧΕΙ** όμως και μια δεύτερη διάσταση. Τα κέρδη που παράγονται από αυτή την κατανάλωση μετατρέπονται με τη σειρά τους σε εισόδημα από κεφάλαιο.

Η μεγάλη διανομή προς τους μετόχους ολοκληρώνει έτσι έναν ενδιαφέροντα οικονομικό κύκλο: η συγκέντρωση πλούτου τροφοδοτεί τη ζήτηση για αγαθά πολυτελείας, η ζήτηση δημιουργεί υψηλή κερδοφορία και ένα σημαντικό μέρος αυτής της κερδοφορίας επιστρέφει στους κατόχους κεφαλαίου.

ΑΥΤΟ ΔΕΝ** σημαίνει ότι η επιτυχία μιας επιχείρησης πολυτελείας αποτελεί από μόνη της απόδειξη αύξησης της ανισότητας ούτε ότι κάθε αγορά μιας τσάντας Chanel είναι «επιδεικτική κατανάλωση».

Σημαίνει όμως ότι τα αποτελέσματα της εταιρείας είναι ένας χρήσιμος δείκτης μιας οικονομίας που γίνεται ολοένα περισσότερο διπολική: από τη μία, μεγάλα τμήματα της κοινωνίας για τα οποία η κατανάλωση καθορίζεται από το κόστος στέγασης, τροφίμων και ενέργειας· από την άλλη, μια αγορά στην οποία η κατανάλωση προϊόντων χιλιάδων ευρώ μπορεί να αυξάνεται με διψήφιους ρυθμούς.

ΙΣΩΣ, ΛΟΙΠΟΝ,** το πιο ενδιαφέρον στοιχείο πίσω από το «μέρισμα πολυτελείας» των 12,74 εκατ. ευρώ να μην είναι

το ίδιο το ποσό.

Είναι το γεγονός ότι η αγορά ειδών πολυτελείας μπορεί να λειτουργεί ως ένα είδος οικονομικού σεισμογράφου: όσο μεγαλύτερη γίνεται η συγκέντρωση πλούτου στην κορυφή, τόσο ισχυρότερη μπορεί να γίνεται μια αγορά που βασίζεται ακριβώς στη δυνατότητα ορισμένων να καταναλώνουν χωρίς τον περιορισμό που συνήθως επιβάλλει το εισόδημα στους περισσότερους.

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.