Γρίβας: Γιατί η Τουρκία δεν είναι ανίκητη

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, οι διεκδικήσεις της Τουρκίας στο Αιγαίο, η δραστηριότητα των τουρκικών αλιευτικών και οι εξελίξεις γύρω από τα θαλάσσια πάρκα δεν είναι ξεχωριστά ζητήματα, αλλά πτυχές μιας ενιαίας στρατηγικής. Αυτή είναι η εκτίμηση του καθηγητή Γεωπολιτικής και Σύγχρονων Στρατιωτικών Τεχνολογιών Κωνσταντίνου Γρίβα**, ο οποίος κάνει λόγο για σταδιακή αποδόμηση της ελληνικής κυριαρχίας και επιβολή τουρκικού ελέγχου στον θαλάσσιο χώρο.

Μιλώντας στον Χρήστο Μουρτζούκο, στην εκπομπή «Με τη ματιά του απόδημου», ο ίδιος άσκησε σκληρή κριτική στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα χειρίζεται τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Όπως υποστήριξε, το αφήγημα των «ήρεμων υδάτων» συγκαλύπτει μια ευρύτερη τουρκική εκστρατεία, ενώ η αποφυγή του πολέμου προϋποθέτει αξιόπιστη αποτροπή.

Το καλώδιο και η «σαλαμοποίηση»

Η συζήτηση ξεκίνησε από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης και από το ερώτημα αν η αποδοχή των τουρκικών απαιτήσεων για προηγούμενη ενημέρωση μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενο για άλλες ελληνικές δραστηριότητες.

Ο Κωνσταντίνος Γρίβας εντάσσει την υπόθεση στη λογική της «σαλαμοποίησης», δηλαδή της απόσπασης μικρών και διαδοχικών υποχωρήσεων χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά μεγάλη στρατιωτική αντιπαράθεση. Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να καθιερώσει στην πράξη την αντίληψη ότι η Ελλάδα οφείλει να συνεννοείται μαζί της για τις κινήσεις της στο Αιγαίο. Αν αυτή η λογική γίνει αποδεκτή, προειδοποίησε, θα προστεθεί ένα ακόμη βήμα στην υπονόμευση της ελληνικής ανεξαρτησίας.

Το διακύβευμα, όπως είπε, ξεπερνά την οικονομική αξία ενός ενεργειακού έργου ή την εκμετάλλευση θαλάσσιων πόρων. Αφορά στη δυνατότητα της χώρας να ασκεί τα δικαιώματά της χωρίς εξωτερική επιτήρηση.

Το Αιγαίο ως συνδετικός ιστός της χώρας

Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του ήταν η γεωγραφική και στρατηγική σημασία του Αιγαίου για τη συνοχή της χώρας. Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η δημόσια συζήτηση συχνά παραβλέπει την παρουσία των ελληνικών νησιών και παρουσιάζει το Αιγαίο ως έναν θαλάσσιο χώρο που απλώς παρεμβάλλεται ανάμεσα σε δύο κράτη. Στη δική του γεωπολιτική προσέγγιση, οι θαλάσσιες επικοινωνίες μεταξύ των νησιών και της ηπειρωτικής χώρας αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο της εθνικής υπόστασης.

Με αυτό το σκεπτικό ερμηνεύει και τη «Γαλάζια Πατρίδα». Όπως εξήγησε, η τουρκική επιδίωξη είναι τα ελληνικά νησιά να αντιμετωπίζονται ως θύλακες περιορισμένης κυριαρχίας μέσα σε έναν χώρο όπου η Άγκυρα διεκδικεί καθοριστικό έλεγχο. Πρόκειται, κατά τον ίδιο, για απειλή που πρέπει να αντιμετωπιστεί συνολικά και να εξηγηθεί με σαφήνεια στους συμμάχους της χώρας.

«Ήρεμα ύδατα» και αντιφατικά μηνύματα προς τους συμμάχους

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν απέναντι στην αντίληψη ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις διανύουν μια ουσιαστικά ομαλή περίοδο. Κατά τον Γρίβα, η Τουρκία συνεχίζει να ασκεί πίεση με στρατιωτικά, πολιτικά και επικοινωνιακά μέσα, την ώρα που στην Ελλάδα υποβαθμίζεται η σημασία αυτών των κινήσεων. Η απόσταση ανάμεσα στην πραγματικότητα και τη δημόσια παρουσίασή της, τόνισε, δυσκολεύει και την εξασφάλιση διεθνούς στήριξης.

Το ερώτημα που έθεσε ήταν συγκεκριμένο: πώς μπορεί η Αθήνα να περιμένει ουσιαστική κινητοποίηση τρίτων, αν η ίδια εκπέμπει το μήνυμα ότι δεν αντιμετωπίζει σοβαρό πρόβλημα με την Άγκυρα; Στο ίδιο πλαίσιο διατύπωσε βαριές πολιτικές καταγγελίες για τμήματα του ελληνικού συστήματος εξουσίας, τα οποία, όπως είπε, διευκολύνουν την τουρκική στρατηγική υποβαθμίζοντας την απειλή και καλλιεργώντας αντιλήψεις παραίτησης.

Οι τρωτότητες της Τουρκίας και ο ρόλος της αποτροπής

Ο καθηγητής απέρριψε την εικόνα ότι μια ελληνοτουρκική σύγκρουση θα οδηγούσε αναπόφευκτα σε ελληνική ήττα. Αναγνώρισε ότι η Τουρκία διαθέτει πλεονεκτήματα, επέμεινε όμως ότι έχει και σοβαρά τρωτά σημεία**, ενώ η Ελλάδα διατηρεί σημαντικά στρατιωτικά πλεονεκτήματα που δεν πρέπει να υποτιμώνται.

Έδωσε ιδιαίτερο βάρος στην εσωτερική πολιτική και κοινωνική κατάσταση της Τουρκίας, καθώς και στην εξάρτηση της ηγεσίας της από την εικόνα μιας ισχυρής, ανερχόμενης δύναμης. Εκτίμησε ότι ένα πλήγμα σε αυτή την εικόνα θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς εσωτερικούς κραδασμούς.

Παράλληλα προειδοποίησε ότι μια ένοπλη σύγκρουση μπορεί να εξελιχθεί ανεξέλεγκτα και να αποβεί καταστροφική και για τις δύο χώρες. Απέρριψε μάλιστα ως παρανοϊκή τη λογική ενός δήθεν προσυμφωνημένου και ελεγχόμενου μικρού επεισοδίου. «Πρέπει να το αποφύγουμε. Όντως πρέπει να το αποφύγουμε. Γι’ αυτό υπάρχει αποτροπή», τόνισε.

Το πρώτο πλήγμα και ο έλεγχος της κλιμάκωσης

Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο προληπτικού πλήγματος, ο Γρίβας υποστήριξε ότι η σχετική δυνατότητα πρέπει να εξετάζεται ως στοιχείο της στρατηγικής εργαλειοθήκης και της αποτροπής. Κατά τη θέση του, ο αντίπαλος δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένο ότι μπορεί να επιλέγει κάθε φορά τόπο, χρόνο και ένταση μιας κρίσης, εξασφαλίζοντας προβλέψιμες και περιορισμένες ελληνικές αντιδράσεις.

Έδωσε έμφαση στον έλεγχο της κλιμάκωσης, δηλαδή στη δυνατότητα της Ελλάδας να μην εγκλωβίζεται σε ένα παιχνίδι διαδοχικών μικρών πιέσεων που οργανώνει η άλλη πλευρά**. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η αναφορά σε αυτή τη δυνατότητα δεν συνιστά προτροπή για άμεση επίθεση, αλλά εντάσσεται στη λογική της αποτροπής, υπογραμμίζοντας τους μεγάλους κινδύνους που θα συνεπαγόταν ένας πόλεμος.

Αλιευτικά και θαλάσσια πάρκα στο ίδιο πλαίσιο

Η συζήτηση επεκτάθηκε στη δραστηριότητα τουρκικών αλιευτικών κοντά σε ελληνικές ακτές και στις επιπτώσεις για τους Έλληνες ψαράδες. Ο καθηγητής υποστήριξε ότι τέτοιες κινήσεις πρέπει να αξιολογούνται και με γνώμονα την εθνική ασφάλεια, καθώς η παρουσία αλιευτικών μπορεί, κατά την εκτίμησή του, να λειτουργεί ως μέσο εμπέδωσης τουρκικής παρουσίας και αμφισβήτησης του ελληνικού ελέγχου.

Παρέπεμψε στο κινεζικό μοντέλο αξιοποίησης πολιτικών θαλάσσιων μέσων για στρατηγικούς σκοπούς, εκτιμώντας ότι η Τουρκία ακολουθεί ανάλογες μεθόδους. Τα αλιευτικά, οι NAVTEX, τα θαλάσσια πάρκα και οι παρεμβάσεις στις έρευνες για το καλώδιο συνθέτουν, στη δική του ανάγνωση, ένα ολοκληρωμένο σύστημα πίεσης. Γι’ αυτό και ζήτησε μια συνολική ελληνική στρατηγική αντί για αποσπασματική αντιμετώπιση κάθε περιστατικού.

Ουκρανία: «Όχι» στην παραχώρηση κρίσιμων ελληνικών όπλων

Στο σκέλος της συνέντευξης που αφορούσε την Ουκρανία, ο κος Γρίβας εξέφρασε κατηγορηματική αντίθεση σε ενδεχόμενη παραχώρηση κρίσιμων ελληνικών οπλικών συστημάτων. Χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο «εθνικό έγκλημα», υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα έχει δικές της σοβαρές ανάγκες ασφαλείας και δεν μπορεί να διακινδυνεύσει κενά στην άμυνά της.

Αμφισβήτησε επίσης τη διαβεβαίωση ότι τα συστήματα που θα παραχωρούνταν θα μπορούσαν να αντικατασταθούν εύκολα και γρήγορα**. Επικαλέστηκε τις πιέσεις στην παραγωγή και στην αναπλήρωση στρατιωτικών αποθεμάτων, συνδέοντας το ζήτημα με τις ευρύτερες αλλαγές στον σύγχρονο πόλεμο.

Η ευρωπαϊκή προσέγγιση στην Τουρκία και η ενεργειακή πίεση

Ο καθηγητής άσκησε κριτική και σε ευρωπαϊκές προσεγγίσεις που βλέπουν την Τουρκία ως αναγκαίο στήριγμα της ευρωπαϊκής άμυνας απέναντι στη Ρωσία**. Κατά την άποψή του, μια τέτοια λογική υποτιμά τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Μόσχα και αφήνει στην τουρκική ηγεσία το περιθώριο να αξιοποιεί τη στρατιωτική της ισχύ ως διπλωματικό διαπραγματευτικό χαρτί.

Παράλληλα συνέδεσε τις κρίσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή με την ενεργειακή πίεση στην Ευρώπη. Εκτίμησε ότι το αυξημένο κόστος ενέργειας πλήττει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και ενισχύει τη θέση άλλων μεγάλων οικονομικών δυνάμεων.

Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι το διεθνές περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά ρευστό και ότι δεν μπορούν να γίνουν ασφαλείς προβλέψεις για τις επόμενες τουρκικές κινήσεις. Το ζητούμενο για την Ελλάδα, όπως το έθεσε, είναι να αναγνωρίσει τη φύση της απειλής, να θωρακίσει την αμυντική της επάρκεια και να αποκτήσει συνεκτική στρατηγική.

Δείτε ολόκληρη την συνέντευξη: