Η 45άχρονη διαδρομή της ελληνικής δημόσιας διοίκησης

Του Μιχάλη Μάρκου, MBA, διευθυντικού στελέχους – συμβούλου επιχειρήσεων & καθηγητή Διοίκησης Επιχειρήσεων/Marketing**

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ τις πρόσφατες εξαγγελίες του πρωθυπουργού στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης για μια δημόσια διοίκηση από τις καλύτερες στην Ευρώπη, με καλύτερες υπηρεσίες, λιγότερη γραφειοκρατία, περισσότερη ψηφιοποίηση και αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Υγεία, στην Παιδεία, στην παρακολούθηση των τιμών και στην ασφάλεια στους δρόμους, αξίζει να δούμε πώς έφτασε μέχρι εδώ το ελληνικό κράτος.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ** της ελληνικής δημόσιας διοίκησης μπορεί να αποτυπωθεί ως μια διαδοχική προσπάθεια να εκδημοκρατιστεί, να οργανωθεί, να εκσυγχρονιστεί και στη συνέχεια να ψηφιοποιηθεί, ενώ σήμερα βρίσκεται μπροστά σε ένα ακόμη μεγαλύτερο στοίχημα, την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για μια πραγματική αλλαγή στον τρόπο λειτουργίαςτου κράτους.

Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ** του 1980 αποτέλεσε σημαντικό σημείο καμπής, καθώς η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981 έφερε μια διαφορετική αντίληψη για τον ρόλο του κράτους, με μεγαλύτερη έμφαση στο κοινωνικό κράτος και στην επέκταση των δημόσιων υπηρεσιών.

Το κράτος μεγάλωσε και απέκτησε ισχυρότερη παρουσία στην καθημερινότητα των πολιτών, όμως η αύξηση των αρμοδιοτήτων και των υπηρεσιών συνοδεύτηκε και από περισσότερες διαδικασίες, κανονισμούς και διοικητικές απαιτήσεις.

Την ίδια περίοδο άρχισαν να εμφανίζονται και οι πρώτες προσπάθειες μηχανογράφησης, καθώς το Δημόσιο άρχισε σταδιακά να χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά συστήματα και να απομακρύνεται από την αποκλειστικά χειρόγραφη διαχείριση των πληροφοριών.

ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ** του 1990 η δημόσια διοίκηση άρχισε να αλλάζει και ως προς τον τρόπο λειτουργίας της, με σημαντικό σταθμό τη δημιουργία του ΑΣΕΠ το 1994, που επιδίωξε να κάνει τις προσλήψεις στο Δημόσιο πιο αντικειμενικές και αξιοκρατικές και να περιορίσει τις πελατειακές πρακτικές.

Η δημιουργία του ΑΣΕΠ έδειξε ότι ο εκσυγχρονισμός του κράτους δεν αφορά μόνο την τεχνολογία, αλλά χρειάζεται και σωστούς κανόνες, αξιοκρατία και διαδικασίες που δημιουργούν εμπιστοσύνη στους πολίτες.

Παράλληλα, η Ελλάδα περνούσε σταδιακά στην εποχή της πληροφορικής και του διαδικτύου, με τις δημόσιες υπηρεσίες να αποκτούν ηλεκτρονικούς υπολογιστές και πληροφοριακά συστήματα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι άλλαξε αμέσως και η καθημερινή εμπειρία του πολίτη, ο οποίος εξακολουθούσε σε πολλές περιπτώσεις να χρειάζεται φυσική παρουσία, έντυπα, υπογραφές και επαναλαμβανόμενες επισκέψεις.

ΤΟ 2002** αποτέλεσε έναν ακόμη σημαντικό σταθμό, καθώς η δημιουργία των Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ο πολίτης ερχόταν σε επαφή με το κράτος.

Η λογική ήταν απλή, αλλά ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο πολίτης δεν θα έπρεπε να γνωρίζει όλη τη διοικητική δομή του κράτους ούτε να επισκέπτεται διαφορετικές υπηρεσίες για κάθε υπόθεσή του.

Τα ΚΕΠ έφεραν τη δημόσια διοίκηση πιο κοντά στον πολίτη και έκαναν πράξη την αντίληψη ότι η δημόσια υπηρεσία πρέπει να προσαρμόζεται στις ανάγκες του πολίτη και όχι ο πολίτης να προσαρμόζεται στη δομή του Δημοσίου.

Η ιδέα ότι ο πολίτης δεν πρέπει να περιφέρεται από υπηρεσία σε υπηρεσία αποτέλεσε ουσιαστικά τον πρόδρομο της σημερινής ψηφιακής εξυπηρέτησης.

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ** κρίση μετά το 2009 έφερε μια νέα περίοδο αλλαγών, καθώς η δημόσια διοίκηση βρέθηκε αντιμέτωπη με περιορισμούς δαπανών, μειώσεις προσωπικού, συγχωνεύσεις οργανισμών και την ανάγκη για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Το κράτος άρχισε παράλληλα να εξετάζει, όχι μόνο αν οι υπηρεσίες του λειτουργούν, αλλά και αν μπορούν να παρέχονται πιο γρήγορα, πιο αποτελεσματικά και με λιγότερη γραφειοκρατία, χωρίς να απαιτούνται συνεχώς περισσότερος χρόνος και περισσότεροι διοικητικοί πόροι.

Η τεχνολογία απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη σημασία, όμως έγινε επίσης φανερό ότι η ψηφιοποίηση από μόνη της δεν αρκεί, καθώς μια παλιά και πολύπλοκη διαδικασία μπορεί απλώς να μεταφερθεί από το χαρτί σε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα χωρίς να αλλάξει πραγματικά.

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ** του gov.gr και η μεγάλη επιτάχυνση της ψηφιακής διακυβέρνησης, ιδιαίτερα από το 2020 και μετά, αποτέλεσαν το επόμενο μεγάλο βήμα.

Ένας μεγάλος αριθμός υπηρεσιών συγκεντρώθηκε σε μία ενιαία ψηφιακή πύλη και ο πολίτης απέκτησε τη δυνατότητα να ολοκληρώνει από τον υπολογιστή ή το κινητό του διαδικασίες που στο παρελθόν απαιτούσαν επίσκεψη σε δημόσια υπηρεσία.

Η αλλαγή ήταν σημαντική, όμως το επόμενο βήμα δεν είναι απλώς να δημιουργούνται περισσότερες ηλεκτρονικές υπηρεσίες.

Είναι να αλλάξει η ίδια η διαδικασία, ώστε το κράτος να χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που ήδη διαθέτει και να μη ζητά από τον πολίτη στοιχεία ή δικαιολογητικά που μπορεί να αναζητήσει μόνο του.

ΣΗΜΕΡΑ,** έρχεται η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία μπορεί να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο εργαλείο για τη δημόσια διοίκηση.

Μπορεί να αναλύει πληροφορίες, να υποστηρίζει αποφάσεις, να αυτοματοποιεί επαναλαμβανόμενες εργασίες και να βοηθά τις υπηρεσίες να λειτουργούν ταχύτερα.

Η εκπαίδευση των δημοσίων υπαλλήλων στη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης είναι επομένως σημαντική, όμως δεν αρκεί από μόνη της.

Χρειάζεται παράλληλα ανασχεδιασμός των διαδικασιών, σωστή εκπαίδευση, έλεγχος, προστασία των προσωπικών δεδομένων και σαφής καθορισμός της ευθύνης όταν μια αυτοματοποιημένη απόφαση είναι λανθασμένη.

Η επόμενη μέρα

Η ΕΛΛΑΔΑ** έχει πλέον δείξει ότι μπορεί να αξιοποιήσει την τεχνολογία, όμως το δυσκολότερο βήμα είναι να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί συνολικά η δημόσια διοίκηση.

Η χώρα δεν χρειάζεται απλώς περισσότερες ηλεκτρονικές υπηρεσίες, αλλά ένα κράτος που λειτουργεί πιο απλά, πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά και δεν ζητά από τον πολίτη πληροφορίες που ήδη διαθέτει.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει σε αυτή την αλλαγή, αρκεί να χρησιμοποιηθεί όχι για να κάνει το υπάρχον κράτος απλώς ψηφιακό, αλλά για να σχεδιαστούν από την αρχή οι διαδικασίες που σήμερα δημιουργούν καθυστερήσεις και γραφειοκρατία.

Αν αυτό συμβεί, τότε η μετάβαση από τη γραφειοκρατία στην Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα είναι απλώς μια ακόμη τεχνολογική εξέλιξη, αλλά η ολοκλήρωση μιας διαδρομής περίπου 45 ετών προς ένα κράτος που δεν θα ζητά από τους πολίτες να προσαρμοστούν σε αυτό, αλλά θα προσαρμόζεται το ίδιο στις ανάγκες τους.

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.