Πέθανε ο Τζέι Μέιζελ: Μάιλς Ντέιβις, Έλινγκτον και Φιτζέραλντ ανάμεσα στα πορτρέτα του – «4 εκατ λήψεις»

Ο Τζέι Μέιζελ, ο μαέστρος της φωτογραφίας του οποίου το σκοτεινό και ατμοσφαιρικό πορτρέτο του σπουδαίου της τζαζ Μάιλς Ντέιβις να παίζει στο Θέατρο Απόλλο κόσμησε το εξώφυλλο του εμβληματικού άλμπουμ Kind of Blue του 1959 —το πιο γνωστό έργο του σε μια μακρά καριέρα— πέθανε στις 20 Αυγούστου στο σπίτι του στο Μπρούκλιν. Ήταν 95 ετών. Η κόρη του, Αμάντα Μέιζελ, δήλωσε ότι η αιτία θανάτου ήταν ο καρκίνος. Αν και δεν ήταν απαραίτητα η καλύτερη φωτογραφία του —ο ίδιος ευχόταν να ήταν πιο καθαρή— η φωτογραφία του Ντέιβις έγινε μέρος ενός δημιουργικού χαρτοφυλακίου με απίθανο εύρος. Ο Μέιζελ απαθανάτισε ανθρακωρύχους λουσμένους σε μια απόκοσμη λάμψη ένα μίλι κάτω από τη γη, το Άγαλμα της Ελευθερίας περιτριγυρισμένο από ομίχλη και μοντέλα του Sports Illustrated με μαγιό. Ο ίδιος ήταν αδύνατον να αγνοηθεί σημειώνουν οι New York Times. Ο Μέιζελ είχε ύψος 1,85 μ., μεγάλο στέρνο, ήταν χαρισματικός και έβριζε πολύ με προφορά του Μπρούκλιν. Κάπνιζε πούρα και συνέλεγε πράγματα με εμμονή. Ο ίδιος μιλούσε με πάθος —και πρακτικότητα— για την τέχνη του. «Το δράμα στο φως δεν υπάρχει μόνο σε αυτό που βρίσκεται στο φως, αλλά και σε αυτό που αφήνεται στο σκοτάδι», έγραψε στο βιβλίο του Light Gesture & Color το 2015. «Αν το φως είναι παντού, το δράμα χάνεται. Όταν βλέπω φως που με συγκινεί, που δεν μπορώ να εξηγήσω, δεν φεύγω μέχρι να το καταλάβω». «Νομίζω ότι ολόκληρο το κίνητρο, η εκτέλεση και η φιλοσοφία μου μπορούν να συμπυκνωθούν σε δύο λέξεις: “Για δες”» εξήγησε για τη φιλοσοφία του σε ντοκιμαντέρ. Η φωτογραφία του Μέιζελ με τον Ντέιβις τον αποκαλύπτει μέσα σε μια λάμψη φωτός και δείχνει τα δάχτυλά του να κινούνται θολά πάνω στην τρομπέτα του. Ο Μέιζελ την είχε τραβήξει για τον εαυτό του· μήνες αργότερα, η Columbia Records ρώτησε αν είχε φωτογραφίες του Ντέιβις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για το Kind of Blue, το οποίο ο ιστορικός της μουσικής Άσλεϊ Καν, γράφοντας στους New York Times το 1999, δήλωσε ότι «αιωρείται πάνω από την ιστορία της τζαζ σε έναν δικό του αιθέρα». Η φωτογραφία του Ντέιβις ήρθε νωρίς στην καριέρα του Μέιζελ στην έγχρωμη φωτογραφία, αλλά στη συνέχεια παρήγαγε λήψεις όπως έναν άνδρα με μπλε στολή, με καλυμμένο το πρόσωπο, να σέρνει ένα βαριά λευκό και μωβ σχοινί μπροστά από έναν κόκκινο τοίχο στη Σιγκαπούρη, και έναν ταξιτζή της Νέας Υόρκης χωρίς μπλούζα, να κάνει ηλιοθεραπεία από την ανοιχτή πόρτα του οδηγού, σαν να είχε μόλις αφήσει έναν πελάτη και να γδύθηκε. Στις πολλές άλλες λήψεις του περιλαμβάνονταν δύο άνδρες σε σιλουέτα μπροστά από έναν κόκκινο τοίχο κοντά στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου ενώ μια πινακίδα λέει Don’t Walk, και δύο περιστέρια, ένα λευκό και ένα μαύρο, σκαρφαλωμένα σε διαφορετικά τμήματα ενός παραθύρου, περιτριγυρισμένα από έναν φωτεινό μπλε τοίχο στην Πορτογαλία. «Τον θεωρώ εξαιρετικά ευέλικτο και οπτικά ανήσυχο», δήλωσε ο Τζον Πολ Καπονίγκρο, εικαστικός καλλιτέχνης και συγγραφέας που δίδαξε στα ίδια προγράμματα εργαστηρίων με τον Μέιζελ. «Το έργο του ήταν ένας αστερισμός ιδεών», είπε. «Τα βιβλία του δεν είναι ακριβώς εγχειρίδια οδηγιών. Αφορούν το βλέμμα». Ο Μέιζελ ήταν ελεύθερος επαγγελματίας που εργαζόταν για περιοδικά, διαφημιστικά γραφεία και εταιρείες. Φωτογράφισε τα εξώφυλλα των δύο πρώτων τευχών του περιοδικού New York το 1968, συμπεριλαμβανομένης της πρώτης εικόνας του ορίζοντα της πόλης, και πέντε εξώφυλλα του τεύχους με μαγιό του Sports Illustrated. Συνέλεξε τις φωτογραφίες του σε βιβλία, συμπεριλαμβανομένου του Bearing Witness (2011), με φωτογραφίες που λήφθηκαν στο σημείο μηδέν δύο εβδομάδες μετά την καταστροφή του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου στις 11 Σεπτεμβρίου 2001. Εκείνη την εποχή, ζούσε και εργαζόταν σε ένα κτίριο πρώην τράπεζας του 19ου αιώνα, έξι ορόφων, στην περιοχή Bowery, όχι μακριά από τους πύργους. Οι διακρίσεις του κ. Μέιζελ περιλαμβάνουν το βραβείο Infinity Award το 1987 από το Διεθνές Κέντρο Φωτογραφίας και την εισαγωγή στο Art Directors Club Hall of Fame (νυν Creative Hall of Fame) το 1995. Ο Τζέι Νέιθαν Μέιζελ γεννήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1931 στο Μπρούκλιν. Ο πατέρας του, Λέστερ, ήταν πωλητής ρούχων, και η μητέρα του, Έβα (Λεβίν) Μέιζελ, διαχειριζόταν το σπίτι. Στο λύκειο επικεντρώθηκε στο γραφικό σχέδιο και τη ζωγραφική· κατά τη διάρκεια τριών ετών στο Cooper Union στο Μανχάταν, σπούδασε επίσης σχέδιο και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, ενώ παράλληλα ασχολούνταν με τη φωτογραφία. View this post on Instagram Σπούδασε στο Γέιλ θεωρία χρωμάτων έχοντας δάσκαλό του τον ζωγράφο Γιόζεφ Άλμπερς και συνέχισε να ασχολείται με τη φωτογραφία, η οποία του προσέφερε την άμεση ικανοποίηση που δεν του παρείχε η ζωγραφική. Εργάστηκε επίσης με άλλους φοιτητές πάνω σε κατασκευές με τον μηχανικό και φιλόσοφο Ρ. Μπάκμινστερ Φούλερ. Αν και αποφοίτησε το 1953 με πτυχίο Καλών Τεχνών στη ζωγραφική, αποφάσισε ότι ήθελε να γίνει φωτογράφος. Άρχισε να τραβάει ασπρόμαυρες φωτογραφίες, κυρίως σκηνές δρόμου στη Νέα Υόρκη. Ο Μέιζελ απαθανάτισε μια απόμακρη Μέριλιν Μονρόε σε κοντινό πλάνο στο πάρτι μετά την προβολή της ταινίας East of Eden, και τον ευαγγελιστή Μπίλι Γκράχαμ να κηρύττει τη νύχτα στην Τάιμς Σκουέρ το 1957, φωτισμένος από μια συστάδα επιγραφών νεόν για την Budweiser, το ουίσκι Canadian Club και το Θέατρο Capitol. Εκτός από το εξώφυλλο του Kind of Blue, ο κ. Μέιζελ φωτογράφισε τα εξώφυλλα άλμπουμ των Χάρι Μπελαφόντε, Λούις Άρμστρονγκ, Έλα Φιτζέραλντ, Ντιουκ Έλινγκτον, Ντέιβ Μπρούμπεκ κα. Ο ίδιος όμως ενθουσιάστηκε περισσότερο όταν του ανατέθηκε να φωτογραφίσει τον Ινδό δεξιοτέχνη του σιτάρ Ραβί Σανκάρ. «Με ρώτησε τι ήθελα να κάνει», δήλωσε ο Μέιζελ στον δημοσιογράφο Ντέιβ Ντάι το 2018 για το διαφημιστικό ιστολόγιο Stuff From the Loft. «Είπα: “Παίξε”. Έπαιξε για δύο ή τρεις ώρες. Φωτογράφιζα προς τέρψη των ποδιών μου που χτυπούσαν στον ρυθμό». Για δώδεκα χρόνια, ο Μέιζελ εργαζόταν από ένα στούντιο στην 122 Second Avenue. Στη συνέχεια, το ενοίκιό του αυξήθηκε, ωθώντας τον να αγοράσει το εγκαταλελειμμένο κτίριο της Germania Bank στην 190 Bowery για 102.000 δολάρια το 1966. Σαράντα εννέα χρόνια αργότερα, το πούλησε σε έναν κατασκευαστή για 55 εκατομμύρια δολάρια. Το κτίριο των 3.250 τετραγωνικών μέτρων με 72 δωμάτια ήταν κάτι περισσότερο από το στούντιο και το σπίτι του κ. Μέιζελ: περιείχε τη γκαλερί του, το γήπεδο μπάσκετ, το πλούσιο αρχείο του -ο Μέιζελ τράβηξε περίπου 4 εκατομμύρια φωτογραφίες κατά τη διάρκεια της καριέρας του-, το εργαστήριό του και έναν θησαυρό συλλέκτη που περιλάμβανε συσκευές, αντίκες εργαλεία, πέτρες, μέλη από μανεκέν, καμπάνες, γρανάζια, βίδες, πόδια τραπεζιών και κομμάτια ξύλου. «Έκανε πολλές εξορμήσεις σε κάδους σκουπιδιών», δήλωσε η Αμάντα Μέιζελ, η κόρη του, σε συνέντευξή της. «Δεν ήθελα να περπατάω μαζί του για το σπίτι ενώ έβγαζε κομμάτια ξύλου και μετάλλου». Τα αντικείμενα αυτά —λίγα από τα οποία βρήκαν το δρόμο τους στις φωτογραφίες του— ήταν μέρος της «εμμονής του πατέρα της με το πώς λειτουργούν τα πράγματα, με την ομορφιά των λειτουργικών πραγμάτων και τη διευθέτησή τους», είπε στους ΝΥΤ. Ο Μέιζελ σταμάτησε την εμπορική εργασία το 1995 —όταν «όλο το πράγμα έγινε σκουπίδι», δήλωσε στο Stuff From the Loft— και επικεντρώθηκε στη διδασκαλία, τη προσωπική φωτογραφία και τα βιβλία του. View this post on Instagram Αφού πούλησε το κτίριό του, μετακόμισε σε μια μονοκατοικία στο Μπρούκλιν που αγόρασε για 15,5 εκατομμύρια δολάρια. Εκείνη την εποχή, ήταν η υψηλότερη τιμή που είχε πληρωθεί ποτέ για κατοικία στο δημοτικό διαμέρισμα. Σχεδόν όλα τα πράγματά του βρίσκονται τώρα σε μια αποθήκη κοντά στο σπίτι του. Η μετακόμιση αποτέλεσε τον αφηγηματικό πυρήνα του Jay Myself, ενός ντοκιμαντέρ του 2018 σε σκηνοθεσία του φωτογράφου Στίβεν Γουίλκς, ενός από τους πρώην συνεργάτες του Μέιζελ. Κοντά στο τέλος της ταινίας, ο Μέιζελ αποκάλυψε ένα τρικ του. «Υπάρχει ένα τεστ που κάνω στους ανθρώπους. Σας αρέσει να φωτογραφίζετε ή σας αρέσουν οι φωτογραφίες; Επιλέξτε ένα. Και μαθαίνεις πολλά για τον εαυτό σου επιλέγοντας το ένα ή το άλλο. Σε ορισμένους ανθρώπους αρέσουν οι φωτογραφίες. Εμένα μου αρέσει να φωτογραφίζω. Η πράξη της φωτογραφίας είναι αυτό που έχει σημασία». Ανακαλύψτε τον κόσμο του εδώ