Δυτική Ελλάδα: Όταν τα χωριά γερνούν και η φτώχεια δυσκολεύει την καθημερινότητα

6 στις 10 κατοικίες (59,9% στους άνω των 60 ετών) κατασκευάστηκαν πριν το 1978, ενώ στο 20,0% η πρόσβαση στην είσοδο είναι δυσχερής-Παράλληλα, το 23,1% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας ζει χωρίς βασικές ηλεκτρικές συσκευές*

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων, που είναι η 1η Οκτωβρίου κάθε έτους, έγινε έρευνα με τίτλο «Όταν η γήρανση συναντά τη φτώχεια: Η ζωή στις αγροτικές περιοχές της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας». Η μελέτη βασίζεται σε πρωτογενή δεδομένα από 448 ευάλωτους κατοίκους της Δυτικής Ελλάδας και αναδεικνύει ζητήματα φτώχειας, στέγασης, υγείας, φροντίδας και πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες.**

Το σχετικό υλικό της έρευνας εστάλη από την Τράπεζα Τροφίμων, Ίδρυμα για την καταπολέμηση της πείνας και της σπατάλης που συνέβαλε στην υλοποίηση της αποκαλυπτικής και σημαντικής αυτής έρευνας.**

Χρονικό διάστημα διεξαγωγής της έρευνας: 2023-2025.

Περιοχή Υλοποίησης: Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας.

Φορείς Υλοποίησης: Co2gether, Τράπεζα Τροφίμων, Ελληνική Γεροντολογική και Γηριατρική Εταιρεία.

Δείγμα: 448 άτομα συνολικά**, εκ των οποίων 190 άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (60 ετών και άνω / 44,1%) που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας (μηνιαίο διαθέσιμο εισόδημα < 600€).

Μέθοδος συλλογής δεδομένων: Ερωτηματολόγια.

Η αόρατη πραγματικότητα της αγροτικής φτώχειας**

Πώς συνδέονται η φτώχεια, οι συνθήκες κατοικίας, η υγεία και το άγχος στη ζωή των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας; Η έρευνα της Co2gether, μέσα από την πρωτοβουλία «Επισκέψεις Ζωής», φωτίζει τις συνθήκες διαβίωσης 448 ατόμων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας σε αγροτικές περιοχές της Δυτικής Ελλάδας. Μέσα από άμεσες κατ’ οίκον επισκέψεις, η διεπιστημονική ομάδα καταγράφει τις καθημερινές ανάγκες και αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η οικονομική δυσκολία, η κατάσταση της κατοικίας, η υγεία και το άγχος αλληλεπιδρούν, επηρεάζοντας την ποιότητα ζωής ανθρώπων που συχνά παραμένουν αόρατοι στις γενικές στατιστικές.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από την Δρ. Μαρία Ζαφειροπούλου, Γεροντολόγος, Νομικός, Ιδρύτρια της Co2gether, την Δρ. Ελίζαμπεθ Μεσθεναίος, Κοινωνιολόγος, Σύμβουλος της Co2gether, τον Δημήτριο Νέντα, Υποψήφιο Διδάκτωρ, Γενικός Διευθυντής Τράπεζας Τροφίμων, την Γεωργία Μποτζάκη, Νομικός, Συνήγορος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Co2gether, την Ιφιγένεια Μπουλή, Κοινωνική Λειτουργό της Co2gether και τον Γρηγόριο Αλόκριο, Διευθυντή Κέντρου Υγείας Χαλανδρίτσας, με την υποστήριξη της Τράπεζας Τροφίμων και της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας, μέσα από την πρωτοβουλία «Επισκέψεις Ζωής»**, η οποία φέρνει την ομάδα της Co2gether σε άμεση επαφή με ανθρώπους που χρειάζονται υποστήριξη στην κοινότητα και στο ίδιο τους το σπίτι.

Μέσα από αυτές τις επισκέψεις, η Co2gether καταγράφει ανάγκες, προσφέρει υποστήριξη και αποκτά μια ουσιαστική εικόνα της καθημερινότητας ανθρώπων που συχνά παραμένουν αόρατοι στις γενικές στατιστικές.

Η φτώχεια είναι κάτι περισσότερο από το εισόδημα**

Τα ευρήματα της μελέτης αποδεικνύουν ότι η φτώχεια στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας δεν μπορεί να εξετάζεται μόνο ως οικονομικός δείκτης. Στην Ελλάδα, το 28,9% του πληθυσμού επιβαρύνεται με στεγαστικές δαπάνες που ξεπερνούν το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του (το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ), ενώ το 19,0% αδυνατεί να διατηρήσει την κατοικία του επαρκώς θερμή. Η εισοδηματική στέρηση, η ακατάλληλη κατοικία, η επιβαρυμένη υγεία, η απομόνωση και η έλλειψη προσβασιμότητας αλληλεπιδρούν, με αποτέλεσμα κάθε μορφή ευαλωτότητας να τροφοδοτεί και να επιδεινώνει την άλλη.

Γήρανση σε συνθήκες στερήσεων βασικών αγαθών**

Ένα από τα πιο αποκαλυπτικά ευρήματα αφορά τις ίδιες τις κατοικίες: σχεδόν έξι στις δέκα κατοικίες (59,9% στους άνω των 60 ετών) κατασκευάστηκαν πριν το 1978, ενώ στο 20,0% η πρόσβαση στην είσοδο είναι δυσχερής. Παράλληλα, το 23,1% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας ζει χωρίς βασικές ηλεκτρικές συσκευές (ψυγείο, πλυντήριο) και το 13,2% δεν διαθέτει καν ηλεκτρική κουζίνα. Οξύτατο είναι το πρόβλημα της θέρμανσης, καθώς το 47,4% δηλώνει ανεπαρκή θέρμανση και το 32,1% χρησιμοποιεί ανασφαλείς μεθόδους (ξυλόσομπες 21,5%, τζάκια 33,9%), ενώ το 7,7% στερείται εσωτερικού χώρου υγιεινής/μπάνιου (και 47,9% των υπαρχόντων μπάνιων είναι σε μέτρια ή κακή κατάσταση). Παρατηρείται για παράδειγμα, ασθενής με χρόνια αναπνευστική ανεπάρκεια να χρησιμοποιεί ως μόνο μέσο θέρμανσης την σόμπα και να ζει σε σπίτι με μεγάλα προβλήματα υγρασίας.

Αυξημένη ψυχική επιβάρυνση και χαμηλή ποιότητα ζωής**

Η παρατεταμένη στέρηση αποτυπώνεται έντονα στην ψυχική και σωματική υγεία των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Η μέση βαθμολογία άγχους (κλίμακα GAD-7) ανέρχεται σε 8,9/21, με το 40,6% του δείγματος να εμφανίζει μέτρια (30,3%) έως σοβαρά (10,3%) συμπτώματα άγχους. Στους άνω των 60 ετών, το 92,0% πάσχει από χρόνια νοσήματα (έναντι 61,9% στους νεότερους), το 60,0% αντιμετωπίζει διαταραχές ύπνου/αϋπνία, το 37,9% δηλώνει εύκολη κόπωση, το 33,7% έντονο στρες και το 28,4% βιώνει βαθιά κοινωνική απομόνωση. Επιπλέον, το 41,2% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας εξαρτάται από φροντιστή, με το 34,7% να φροντίζεται από μέλη της οικογένειας που παρέχουν φροντίδα πάνω από 8 ώρες καθημερινά χωρίς θεσμική υποστήριξη.

Προτάσεις πολιτικής για αξιοπρεπή γήρανση**

Αυτό το σύνολο δεδομένων αναδεικνύει συνθήκες που χαρακτηρίζουν περιοχές οι οποίες κινδυνεύουν από διαρθρωτικές ελλείψεις επενδύσεων και δημογραφική συρρίκνωση.

Καταδεικνύει ότι οι εμβληματικές στρατηγικές της ΕΕ —ιδίως ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων, το «Κύμα Ανακαινίσεων» και το Όραμα για τις Αγροτικές Περιοχές— δεν μεταφράζονται ομοιόμορφα στην καθημερινή ζωή των απομακρυσμένων περιοχών.

Μια καλύτερη ευθυγράμμιση μεταξύ της χρηματοδότησης της ΕΕ, της εθνικής πολιτικής και της τοπικής υλοποίησης θα μπορούσε να:

• αποτρέψει κρίσεις υγείας που μπορούν να αποφευχθούν

• μειώσει τα βάρη που σχετίζονται με τη μακροχρόνια φροντίδα

• βελτιώσει την ασφάλεια των κατοικιών και την ενεργειακή απόδοση

• ενισχύσει τη χωρική συνοχή.

Τα ευρήματα της έρευνας αναδεικνύουν την ανάγκη για άμεσες και συντονισμένες θεσμικές παρεμβάσεις σε :

• Πρωτοβάθμια & Κατ' Οίκον Φροντίδα: Ανάγκη για νέες κατ’οίκον υπηρεσίες για την ολιστική φροντίδα σε συνεργασία με την βοήθεια στο σπίτι των δήμων.

• Στεγαστική & Ενεργειακή Αναβάθμιση: Στοχευμένα προγράμματα επισκευών, θέρμανσης και προσβασιμότητας για χαμηλοσυνταξιούχους.

• Ψυχική Υγεία & Φροντιστές: Ενσωμάτωση ψυχολογικής υποστήριξης στις κοινωνικές δομές και ανακούφιση των οικογενειακών φροντιστών.

• Επισιτιστική Ασφάλεια: Συνεχής στήριξη της Τράπεζας Τροφίμων Δυτικής Ελλάδας για την κάλυψη βασικών διατροφικών αναγκών.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο thebest.gr