Fortela: Ο άνθρωπος που αγάπησε τα παζάρια και έφτιαξε ένα πολύ ξεχωριστό brand

Ο Alessandro Squarzi είναι από εκείνους τους άνδρες που μπορείς να αναγνωρίσεις πριν ακόμη δεις καθαρά το πρόσωπό τους. Λευκό ή ξεθωριασμένο τζιν, καλοραμμένο σακάκι, σουέτ μπουφάν, παλτό σε χρώμα καμηλό, μοκασίνια και συνήθως, ένα vintage ρολόι στον καρπό. Αυτή είναι, σε μεγάλο βαθμό και η Fortela. Η ιταλική μάρκα, που ίδρυσε το 2015, δεν δημιουργήθηκε γύρω από μια τάση ούτε γύρω από μια άσκηση μάρκετινγκ πάνω στη νοσταλγία.

Είναι η οργανωμένη εκδοχή μιας προσωπικής εμμονής που ο Squarzi καλλιεργεί από νεαρή ηλικία: να βρίσκει παλιά ρούχα, να καταλαβαίνει πώς κατασκευάστηκαν και να εξετάζει γιατί ορισμένα από αυτά εξακολουθούν να δείχνουν σωστά μισό αιώνα αργότερα. «Η Fortela δεν είναι τίποτε άλλο από μια σύνοψη του τρόπου που ντύνομαι και σκέφτομαι», είπε το 2025 στη Vogue Italia.

Από τα παζάρια της Μπολόνια στο Pitti Uomo

Ο Squarzi γεννήθηκε το 1965 στο Φορλί της Εμίλια-Ρομάνια. Η σχέση του με το παλιό ρούχο ξεκίνησε όχι ως συλλεκτική πολυτέλεια αλλά από ανάγκη. Όπως έχει διηγηθεί, μεγάλωσε σε μια οικογένεια όπου δεν του έλειπαν τα απαραίτητα, αλλά δεν υπήρχε χώρος για περιττές αγορές. Όταν φίλοι του μπορούσαν να αγοράζουν ακριβά επώνυμα ρούχα, εκείνος αναζητούσε τα δικά του στο παζάρι Montagnola της Μπολόνια. Εκεί αγόρασε και ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της συλλογής του: ένα Levi’s Big E της δεκαετίας του 1950, τότε αφόρετο. Το φόρεσε τόσο πολύ ώστε σήμερα είναι γεμάτο φθορές και επιδιορθώσεις. Ο ίδιος το θεωρεί ουσιαστικά την αφετηρία του αρχείου του. Ακολούθησε μια καριέρα μέσα στη μόδα που ξεκίνησε από κατάστημα ρούχων στο Forlì και πέρασε στις πωλήσεις, στα showrooms και στην ανάπτυξη εμπορικών σημάτων. Παράλληλα, ο Squarzi συνέχισε να αγοράζει. Στρατιωτικές στολές, αμερικανικά ρούχα εργασίας, τζιν, παλιά σακάκια, παλτά, αξεσουάρ, ρολόγια, μοτοσικλέτες και αυτοκίνητα.

Με τον καιρό έγινε μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες φιγούρες του Pitti Uomo και της διεθνούς ανδρικής μόδας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι φωτογράφοι του δρόμου άρχισαν να μετατρέπουν ορισμένους επισκέπτες των εκθέσεων σε πρόσωπα σχεδόν εξίσου γνωστά με τους σχεδιαστές. Στην περίπτωση του Squarzi, όμως, πίσω από την εικόνα υπήρχε ήδη μια μακρά επαγγελματική πορεία και, κυρίως, πραγματική γνώση του προϊόντος.

Μια μάρκα που ξεκίνησε από ένα προσωπικό αρχείο

Η Fortela γεννήθηκε όταν ο Squarzi διαπίστωσε ότι πολλά από τα ρούχα που αναζητούσε δεν κατασκευάζονταν πλέον με τις αναλογίες, τα υφάσματα και τις λεπτομέρειες που έβρισκε στα παλιά κομμάτια. Αντί λοιπόν να επινοήσει από την αρχή μια αισθητική, στράφηκε στο αρχείο του. Ένα στρατιωτικό παντελόνι μπορεί να δώσει την εφαρμογή ενός νέου μοντέλου. Ένα παλιό μπουφάν μπορεί να προσφέρει την ιδέα για μια τσέπη ή ένα φερμουάρ. Ένα σακάκι μπορεί να μελετηθεί για τις αναλογίες του και ένα ύφασμα δεκαετιών να αποτελέσει αφετηρία για την ανάπτυξη ενός νέου.

Η σχεδιάστρια Alessia Giacobino, σύζυγος του Squarzi και βασικό πρόσωπο της Fortela, έχει περιγράψει ακριβώς αυτή τη διαδικασία: η έρευνα μπορεί να ξεκινήσει από ολόκληρο ένα παλιό ένδυμα ή από κάτι τόσο μικρό όσο ένα κουμπί. Γι’ αυτό και οι συλλογές της Fortela έχουν μια οικεία αίσθηση χωρίς να αποτελούν απλές αναπαραγωγές παλιών ρούχων. Υπάρχουν τζιν με ψηλότερη μέση, στρατιωτικά παντελόνια, σακάκια, παλτά, πλεκτά, σουέτ μπουφάν και πουκάμισα που παραπέμπουν στην αμερικανική Δύση. Οι αναφορές έρχονται από τις δεκαετίες του ’30, του ’40 και του ’50, από στρατιωτικές στολές και ρούχα εργασίας μέχρι την κλασική ιταλική ραπτική.

Η επεξεργασία τους, όμως, γίνεται με σύγχρονο μάτι και με έντονη ιταλική αίσθηση της εφαρμογής. Η παραγωγή μοιράζεται ανάμεσα στην Ιταλία και την Ιαπωνία, δύο χώρες που έχουν διατηρήσει ιδιαίτερα ισχυρή τεχνογνωσία γύρω από την κατασκευή ανδρικών ρούχων και υφασμάτων. Υπάρχει μια λεπτομέρεια στη φιλοσοφία του Squarzi που εξηγεί τη Fortela καλύτερα από οποιαδήποτε περιγραφή αισθητικής: δεν θέλει τα ρούχα του να παραμένουν καινούργια. Θέλει να φοριούνται. Η μάρκα χρησιμοποιεί φυσικές ίνες όπως βαμβάκι, μαλλί, κασμίρι και λινό και δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε στοιχεία που συνήθως περνούν απαρατήρητα: κλωστές, κουμπιά, φερμουάρ, βάρος υφάσματος και τρόπο ραφής. Ο στόχος είναι το ένδυμα να αποκτά χαρακτήρα με τη χρήση, όχι να χάνει την αξία του μόλις εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια φθοράς.

Ο Squarzi συνοψίζει αυτή τη φιλοσοφία σε τρεις κινήσεις: το φοράς, το επισκευάζεις και το παραδίδεις στον επόμενο. Στην ίδια συνέντευξη στη Vogue Italia εξηγεί ότι η Fortela επέλεξε από νωρίς να αποφεύγει τις συνθετικές ίνες και να δουλεύει με υλικά που θυμίζουν τον τρόπο κατασκευής των ρούχων στις δεκαετίες που μελετά. Δεν είναι τυχαίο ότι ένα από τα παλτά που πέρασαν στις συλλογές προέρχεται από το προσωπικό του παρελθόν: ένα χειροποίητο παλτό του πατέρα του από τη δεκαετία του ’60. Ο Squarzi εξακολουθεί να φορά το αυθεντικό και η Fortela το χρησιμοποίησε ως βάση για δική της εκδοχή. Εδώ βρίσκεται, ίσως, και η ουσιαστικότερη διαφορά ανάμεσα στη Fortela και σε πολλές μάρκες που χρησιμοποιούν σήμερα το παρελθόν ως αισθητική αναφορά. Για τον Squarzi, το παλιό ρούχο δεν είναι σκηνικό. Είναι εργαλείο μελέτης.

Ιταλία, Αμερική και Ιαπωνία

Η Fortela δύσκολα χωρά σε μία εθνική σχολή ανδρικού ντυσίματος. Η βάση της είναι ιταλική, αλλά η Αμερική βρίσκεται παντού. Στα jeans, στα στρατιωτικά μπουφάν, στα western πουκάμισα και στη γενικότερη έλξη του Squarzi προς το αμερικανικό ανδρικό ντύσιμο του 20ού αιώνα. Η Ιαπωνία προσθέτει μια τρίτη διάσταση, κυρίως μέσα από την ιδιαίτερη κουλτούρα που έχει αναπτύξει γύρω από το denim, τα παλιά υφάσματα και την πιστή κατασκευή ιστορικών ενδυμάτων.

Ο Squarzi περιγράφει το προσωπικό του ύφος ως κλασικό, αναμεμειγμένο με στρατιωτικές, cowboy και αμερικανικές αναφορές. Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε εξηγήσει ότι, ταξιδεύοντας, συναντούσε τύπους ανδρικών ρούχων που ουσιαστικά δεν υπήρχαν στην Ιταλία. Η Fortela προέκυψε από την προσπάθειά του να πάρει αυτά τα υλικά και τις λεπτομέρειες και να τα προσαρμόσει στη σύγχρονη ιταλική γκαρνταρόμπα.

Γι’ αυτό ένα σύνολο Fortela μπορεί να περιλαμβάνει ένα παντελόνι που θυμίζει αμερικανική στρατιωτική στολή του 1940, ένα ιταλικό σακάκι και ένα ζευγάρι αγγλικά loafers χωρίς να μοιάζει με κοστούμι εποχής. Ο Squarzi έχει μια χαρακτηριστική δυσπιστία απέναντι στην ταχύτητα με την οποία λειτουργεί η σύγχρονη βιομηχανία. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Style Magazine υποστήριξε ότι αν κυνηγάς συνεχώς τη μόδα, καταλήγεις πάντα πίσω της. Η Fortela, λέει, προτιμά να στηρίζεται στη συνέπεια ενός προσωπικού ύφους. Δεν πρόκειται για ιδιαίτερα επαναστατική θέση. Είναι όμως ενδιαφέρουσα όταν προέρχεται από κάποιον που έχει περάσει το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής του ζωής μέσα στην ίδια τη βιομηχανία και γνωρίζει καλά τους εμπορικούς μηχανισμούς της.

Η Fortela δεν προσπαθεί να καταργήσει τη μόδα ούτε να αναπαραστήσει πιστά το 1955. Προτείνει κάτι πιο συγκεκριμένο: ότι μια σύγχρονη ανδρική γκαρνταρόμπα μπορεί να χτιστεί πάνω σε δοκιμασμένες φόρμες, καλά υλικά και ρούχα που δεν χρειάζεται να αντικατασταθούν την επόμενη σεζόν. Και ίσως γι’ αυτό η προσωπική συλλογή του Alessandro Squarzi είναι τόσο σημαντική για την κατανόηση της μάρκας. Ο ίδιος λέει ότι εξακολουθεί να ψάχνει στα παζάρια για το προσωπικό του «Άγιο Δισκοπότηρο», εκείνο το σπάνιο κομμάτι που δεν έχει ακόμη βρει.