Νησιώτες και Μεταφορικό Ισοδύναμο: Μια σχέση που άντεξε στα κύματα της απαξίωσης

O μεγάλος όγκος των αιτήσεων που υποβλήθηκαν αποδεικνύει πως το ενδιαφέρον των δικαιούχων για αυτή την κατηγορία του μέτρου, παραμένει αμείωτο

Snapshot

Το Μεταφορικό Ισοδύναμο (Μ.Ι.) θεσπίστηκε το 2018 για να εξισώσει το κόστος μεταφοράς μεταξύ ηπειρωτικής Ελλάδας και νησιών, μειώνοντας σημαντικά το κόστος μετακινήσεων των νησιωτών.

Από το 2020 παρατηρούνται μεγάλες καθυστερήσεις στην καταβολή του Αντισταθμίσματος Νησιωτικού Κόστους (Α.ΝΗ.ΚΟ.), με οφειλές να καθυστερούν έως και 15 μήνες για επιβάτες και έως 4 χρόνια για επιχειρήσεις.

Τον Αύγουστο 2025 καταβλήθηκαν 23.226.319 ευρώ σε πάνω από 281.000 δικαιούχους, με το 64,45% να αφορά το Νότιο Αιγαίο, ενώ σημαντικές διαφορές υπάρχουν μεταξύ Δωδεκανήσων και Κυκλάδων αναλογικά με τον πληθυσμό.

Τα μεγαλύτερα ποσά Α.ΝΗ.ΚΟ. ανά κάτοικο κατανεμήθηκαν σε δημοφιλή τουριστικά νησιά όπως Μύκονος, Πάρος, Θήρα και η Σύρος κατέλαβε την 4η θέση σε συνολικά ποσά.

Παρά τις καθυστερήσεις, το ενδιαφέρον των νησιωτών για το μέτρο παραμένει έντονο, και αναμένεται από την επόμενη κυβέρνηση η τακτική καταβολή ή η αφαίρεση του αντισταθμίσματος κατά την έκδοση εισιτηρίου.

Για όσους δεν το γνωρίζουν, «Μεταφορικό Ισοδύναμο (M.I.)» είναι το μέτρο το οποίο θεσπίστηκε από την Ελληνική Κυβέρνηση και υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής των Ελλήνων τον Ιούνιο του 2018, με στόχο την εξίσωση του κόστους μεταφοράς με μέσα μαζικής μεταφοράς από την ηπειρωτική Ελλάδα σε νησί ή από νησί σε νησί, με το κόστος που θα ίσχυε στην ηπειρωτική Ελλάδα για την ίδια απόσταση. Από την 1η Ιανουαρίου 2019 δικαιούχοι του «Αντισταθμίσματος Νησιωτικού Κόστους (Α.ΝΗ.ΚΟ.)» είναι οι κάτοικοι και οι επιχειρήσεις με έδρα στο σύνολο της νησιωτικής χώρας.

Με την εφαρμογή του - όπως ήταν φυσικό - το μέτρο αυτό περιόρισε σημαντικά το κόστος των μετακινήσεων των νησιωτών. Για κάθε ταξίδι που έκανε ο κάτοικος του νησιού έως τα τέλη του 2019, έβλεπε κατατεθειμένο στον τραπεζικό του λογαριασμό το αντίτιμο του εισιτηρίου που δικαιούταν μέχρι τις 10 του επόμενου μήνα. Έτσι, για πρώτη φορά, ο νησιώτης ένοιωσε πως η πολιτεία στέκεται δίπλα του και τον στηρίζει με ένα μέτρο που πραγματικά βελτιώνει τη ζωή του.

Οι απαξιωτικές καθυστερήσεις

Οι μεγάλες όμως καθυστερήσεις κατά την καταβολή του Α.ΝΗ.ΚΟ. στους δικαιούχους, που ξεκίνησαν το 2020 και συνεχίζονται με αυξητική τάση ως σήμερα - με την παρωχημένη πλέον δικαιολογία του «εξορθολογισμού» του μέτρου - ακυρώνουν στην πράξη κάθε ευεργετική επίδραση στη ζωή των νησιωτών. Γιατί δεν μπορεί να θεωρηθεί εξίσωση του κόστους μεταφοράς η καταβολή των οφειλόμενων ποσών με καθυστέρηση 15 ή 18 μηνών για τους επιβάτες, και 3 ή 4 ετών για τις επιχειρήσεις.

Οι υπομονετικοί νησιώτες

Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα σχετικά με την τελευταία καταβολή Α.ΝΗ.ΚΟ. του Μεταφορικού Ισοδυνάμου επιβατών, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους για τα ακτοπλοϊκά και αεροπορικά ταξίδια που πραγματοποιήθηκαν από την 1η Ιουλίου έως και την 31η Δεκεμβρίου 2025, περισσότεροι από 281.000 νησιώτες σε ολόκληρη τη χώρα περίμεναν υπομονετικά έως και 15 μήνες, για να εισπράξουν το συνολικό οφειλόμενο ποσό των 23.226.319 ευρώ.

Σύμφωνα με την κατανομή του ποσού αυτού ανά διοικητική Περιφέρεια της χώρας, η μερίδα του λέοντος (64,45%) κατευθύνθηκε σε δικαιούχους που κατοικούν στο Νότιο Αιγαίο.

Αλλά και εντός των ορίων της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, είναι σημαντική η διαφορά του Αντισταθμίσματος Νησιωτικού Κόστους επιβατών που μοιράστηκε σε δικαιούχους των Δωδεκανήσων (5,5 εκ. ευρώ) και των Κυκλάδων (9,5 εκ. ευρώ). Αν τα ποσά αυτά συσχετιστούν με τον πληθυσμό των δυο πρώην νησιωτικών Νομών, σε κάθε κάτοικο των Δωδεκανήσων αναλογούν 26,73€, ενώ σε κάθε κάτοικο των Κυκλάδων αναλογούν 79,75€.

Το τοπ 10 των νησιών σε εισπράξεις Α.ΝΗ.ΚΟ. επιβατών

Στα 10 νησιά που κατανεμήθηκαν τα μεγαλύτερα ποσά της τελευταίας πληρωμής περιλαμβάνονται 2 νησιά της Δωδεκανήσου, 3 νησιά του Βορείου Αιγαίου και 5 νησιά των Κυκλάδων. Αξιοσημείωτο είναι το ότι σε 3 από τα πλέον τουριστικά νησιά της χώρας (Μύκονος, Πάρος και Θήρα), προκύπτουν και οι μεγαλύτερες αναλογίες Α.ΝΗ.ΚΟ. ανά κάτοικο.

Επιπλέον, η Σύρος κατατάσσεται στην 4η θέση, ξεπερνώντας άλλα, μεγαλύτερα και με περισσότερους κατοίκους νησιά, με σχεδόν 1,5 εκ. ευρώ να μοιράζεται στους δικαιούχους που κατοικούν στο νησί και μετακινήθηκαν με πλοίο ή αεροπλάνο το β’ εξάμηνο του 2025.

Ανάλογο ενδιαφέρον καταγράφεται σε όλα τα νησιά της χώρας, με τη Σίφνο, τη Μήλο, τη Σέριφο, την Αντίπαρο, την Ύδρα, τη Φολέγανδρο, την Πάρο, το Κουφονήσι και τη Σκιάθο να ξεχωρίζουν σε σχέση με τα ποσά που εισπράχθηκαν στην τελευταία πληρωμή ανά κάτοικο. Όσον αφορά στους Λειψούς - το νησί του νέου Γενικού Γραμματέα Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής, Φώτη Μάγγου - με 778 κατοίκους, τον περασμένο Αύγουστο καταβλήθηκαν συνολικά 35.323,99 ευρώ.

Εκλογές έρχονται…

Δεν θα ασχοληθούμε με το Μεταφορικό Ισοδύναμο των επιχειρήσεων για καύσιμα, αλλά και για εμπορεύματα που παρά την τεράστια καθυστέρηση από πλευράς του αρμόδιου Υπουργείου (η διαδικασία βρίσκεται ακόμα στην εξέταση των παραστατικών του έτους 2023), ο μεγάλος όγκος των αιτήσεων που υποβλήθηκαν μέσω της πλατφόρμας το τελευταίο διάστημα, αποδεικνύει πως το ενδιαφέρον των δικαιούχων και για αυτή την κατηγορία του μέτρου, παραμένει αμείωτο.

Όμως, μιας και η προεκλογική περίοδος για τις επόμενες βουλευτικές εκλογές έχει ήδη ξεκινήσει, ας γνωρίζουν όλα τα κόμματα και οι υποψήφιοι βουλευτές τους στη νησιωτική Ελλάδα, πως η σχέση των νησιωτών με το Μεταφορικό τους Ισοδύναμο στηρίζεται πλέον σε γερά θεμέλια. Μια σχέση που έχει δοκιμαστεί κατ’ επανάληψη τα τελευταία χρόνια και έχει αποδείξει ξεκάθαρα πως στην περίπτωση της δεν ισχύει το «μάτια που δεν βλέπονται γρήγορα λησμονιούνται», απαιτεί από την επόμενη κυβέρνηση την τακτική καταβολή του αντισταθμίσματος στους νησιώτες ή ακόμα καλύτερα, την αφαίρεση του κατά την έκδοση του εισιτηρίου.

Ο Χάρης Βεκρής είναι οικονομολόγος, συγγραφέας και δημιουργός της ομάδας «Νησιώτες υπέρ του Μεταφορικού Ισοδύναμου»*