Τhe National Context: Πώς η Άγκυρα οικοδομεί τη στρατιωτική επιρροή της στη Συρία

Το Ισραήλ παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τον στρατιωτικό ρόλο που αναλαμβάνει η Τουρκία στη νέα Συρία. Στο επίκεντρο αυτών των προβληματισμών βρίσκεται η πιθανότητα ανάπτυξης τουρκικών στρατευμάτων, βάσεων και προηγμένων συστημάτων που θα μπορούσαν να περιορίσουν την επιχειρησιακή ελευθερία της ισραηλινής αεροπορίας. Οι πλήγματα που πραγματοποίησε το Ισραήλ σε συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, τις οποίες η Άγκυρα φερόταν να εξετάζει προς χρήση, επιβεβαιώνουν τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η τουρκική παρουσία.

Σύμφωνα με εκτενή ανάλυση του Τhe National Context, ο Άχμεντ αλ-Σαράα (Αλ Τζολάνι), ο οποίος ανέλαβε την εξουσία μετά την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ, επιδιώκει την ανασυγκρότηση της Συρίας ως περιφερειακής δύναμης. Βασικός του στόχος είναι η ανασύνταξη των ενόπλων δυνάμεων μετά από περισσότερο από μία δεκαετία πολέμου, αποφεύγοντας παράλληλα την αντικατάσταση της παλιάς εξάρτησης από τη Ρωσία με μια νέα πλήρη εξάρτηση από την Τουρκία. Για τον λόγο αυτό, η Δαμασκός καλλιεργεί σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και τα κράτη του Κόλπου, διατηρεί διαύλους με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη και αναθερμαίνει τις στρατιωτικές επαφές με τη Μόσχα, διατηρώντας ταυτόχρονα την Τουρκία ως τον κεντρικό στρατιωτικό της εταίρο.

Οι πιέσεις της διεθνούς αγοράς και το αμυντικό αδιέξοδο

Τα περιθώρια ελιγμών της συριακής ηγεσίας περιορίζονται σημαντικά από τη διεθνή συγκυρία. Η ανάγκη ανασυγκρότησης του συριακού στρατού συμπίπτει με μια περίοδο γενικευμένου επανεξοπλισμού παγκοσμίως. Η Ρωσία καταναλώνει μεγάλες ποσότητες εξοπλισμού στο μέτωπο της Ουκρανίας, η Ευρώπη ενισχύει τις αμυντικές της δυνατότητες, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες αναπληρώνουν τα αποθέματά τους μετά τη σύγκρουση με το Ιράν. Μάλιστα, η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει για καθυστερήσεις έως και πέντε ετών στις παραδόσεις κρίσιμων πυραυλικών συστημάτων και αντιαεροπορικής άμυνας.

Η σύνθεση μιας αποτελεσματικής στρατιωτικής ισχύος απαιτεί τη συντονισμένη λειτουργία αεροσκαφών, ραντάρ, συστημάτων διοίκησης, επικοινωνιών, πυρομαχικών και υλικοτεχνικής υποστήριξης. Ενώ τα ισχυρά οικονομικά κράτη μπορούν να ενσωματώσουν εξοπλισμό από διαφορετικούς προμηθευτές, η Συρία, με κατεστραμμένες υποδομές και περιορισμένους πόρους, αδυνατεί να συνδυάσει αλληλοσυγκρουόμενα συστήματα από πολλές διαφορετικές χώρες. Εάν ο αλ-Σαράα επιθυμεί έναν ισχυρό στρατό, θα χρειαστεί να εμβαθύνει τη σχέση του με έναν κύριο εταίρο, προσπαθώντας παράλληλα να αποτρέψει την άσκηση υπερβολικής πολιτικής κηδεμονίας.

Το συγκριτικό πλεονέκτημα της τουρκικής πολεμικής βιομηχανίας

Η Τουρκία ξεχωρίζει ως ο μοναδικός δρώντας που συνδυάζει γεωγραφική εγγύτητα, πολιτική βούληση, προσιτό κόστος και διαθέσιμη παραγωγική βάση. Η αμυντική της βιομηχανία έχει αναπτυχθεί σημαντικά, καλύπτοντας ένα ευρύ φάσμα, από φορητό οπλισμό, τεθωρακισμένα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, μέχρι συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, πυραύλους και ναυτικές πλατφόρμες. Με περισσότερες από 4.500 εταιρείες στον τομέα της άμυνας, η Άγκυρα προσφέρει στη Δαμασκὸ τη δυνατότητα σταδιακής αναβάθμισης των δυνατοτήτων της**, ανάλογα με την οικονομική της ανάκαμψη.

Η ισραηλινή πίεση και τα πλήγματα στις συριακές υποδομές καθιστούν την ανάγκη αμυντικής αναγέννησης ακόμη πιο επείγουσα, περιορίζοντας περαιτέρω τις επιλογές της Συρίας. Παράλληλα, για την Τουρκία, η Συρία αποτελεί πεδίο εφαρμογής ενός νέου μοντέλου εξαγωγών. Όπως δήλωσε ο επικεφαλής των τουρκικών στρατιωτικών προμηθειών, Χαλούκ Γκοργκούν, «η Τουρκία αναζητείται ολοένα και περισσότερο ως αμυντικό οικοσύστημα και όχι ως προμηθευτής προϊόντων». Η προσέγγιση αυτή περιλαμβάνει από τον σχεδιασμό και την παραγωγή έως τη συντήρηση, το λογισμικό και την εκπαίδευση, δημιουργώντας μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις.

Η μετάβαση από τις πολιτοφυλακές στη θεσμική συνεργασία

Η τακτική αυτή έχει ήδη εφαρμοστεί σε μικρότερη κλίμακα στη Σομαλία, μέσω δεκαετούς συμφωνίας για τη συγκρότηση του ναυτικού της, και στο Αζερμπαϊτζάν, μέσω βαθιάς διαλειτουργικότητας. Η Συρία, ωστόσο, αποτελεί μια πολύ μεγαλύτερη πρόκληση λόγω μεγέθους και αναγκών. Η Τουρκία ξεκίνησε τη μετάβαση έχοντας το πλεονέκτημα της πολυετούς συνεργασίας με τις παρατάξεις του Συριακού Εθνικού Στρατού, οι οποίες ενσωματώθηκαν στο συριακό Υπουργείο Άμυνας.

Η κρίσιμη εξέλιξη είναι η μετατόπιση από τις σχέσεις με ένοπλες ομάδες στη θεσμική συνεργασία με το συριακό κράτος. Η αμυντική συμφωνία του Αυγούστου 2025 έθεσε το πλαίσιο για την παροχή εξοπλισμού, συμβουλευτικών υπηρεσιών και στρατηγικού σχεδιασμού. Ακολούθησαν ανταλλαγές αντιπροσωπειών και η φοίτηση Σύριων δοκίμων σε τουρκικές στρατιωτικές ακαδημίες, καθώς και η συμμετοχή μονάδων του συριακού στρατού στην τουρκική άσκηση EFES-2026. Επιπλέον, τον Ιούλιο του 2026, ο διοικητής του τουρκικού ναυτικού επισκέφθηκε τη Λατάκια για επαφές με τη συριακή ναυτική ηγεσία.

Η δομική επιρροή και το μέλλον των συριακών ενόπλων δυνάμεων

Οι οικονομικές εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας ανεβάζουν το κόστος αποκατάστασης των υλικών ζημιών στη Συρία στα 216 δισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που καθιστά τις δυτικές αμυντικές αγορές απαγορευτικές. Ενώ οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ελλείψεις παραγωγής, η Ρωσία έχει περιορίσει τις εξαγωγές της λόγω του πολέμου στην Ουκρανία και η Ευρώπη εστιάζει στη δική της ανασύνταξη, η Τουρκία προβάλλει ως η πιο άμεση λύση. Κίνα και Πακιστάν θα μπορούσαν να καλύψουν επιμέρους κενά, αλλά δεν διαθέτουν την ίδια θεσμική πρόσβαση.

Η αλ-Σαράα επιδιώκει τη διατήρηση του κρατικού μονοπωλίου στα όπλα, γεγονός που αποδυναμώνει την παλιά επιρροή της Τουρκίας μέσω αυτόνομων φραξιών, αλλά ανοίγει το δρόμο για μια πιο ανθεκτική θεσμική σχέση. Η επιρροή που προκύπτει από την εκπαίδευση στελεχών, τα κοινά πρωτόκολλα επικοινωνίας, τη συντήρηση και τις αλυσίδες εφοδιασμού είναι λιγότερο ορατή από την παρουσία στρατιωτικών βάσεων, αλλά πολύ πιο δύσκολο να ανατραπεί. Έτσι, η Δαμασκός ενδέχεται να διατηρήσει πολιτικές εναλλακτικές με τη Μόσχα, τον Κόλπο ή τη Δύση, αποδεχόμενη παράλληλα ότι ο κεντρικός ιστός του στρατιωτικού της μηχανισμού θα παραμείνει συνδεδεμένος με το τουρκικό αμυντικό οικοσύστημα.