Δισεκατομμύρια, υπερυπολογιστές και ναυτιλία: Τι κρύβει η νέα συμμαχία Ελλάδας – Κίνας στην τεχνητή νοημοσύνη;

Θεσμικός μηχανισμός, κανονιστικό πλαίσιο (EU AI Act) και προκλήσεις.

Νέες προοπτικές για τη διεύρυνση της συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Κίνας στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) αναδεικνύει εξειδικευμένη κλαδική μελέτη του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) της Ελληνικής Πρεσβείας στο Πεκίνο.

Η έκθεση χαρτογραφεί το αλματώδες αποτύπωμα της Κίνας στην παγκόσμια τεχνολογική σκακιέρα και εξετάζει τα πεδία συνέργειας με την Ελλάδα στους τομείς της έρευνας, της ναυτιλίας, του τουρισμού, του πολιτισμού και της πολιτικής προστασίας.

Το οικονομικό και εμπορικό υπόβαθρο των διμερών σχέσεων**

Η μελέτη θεμελιώνει τις προοπτικές συνεργασίας στο υφιστάμενο οικονομικό υπόβαθρο των δύο χωρών. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της έκθεσης, οι συνολικές εισροές κινεζικών Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (ΑΞΕ) στην Ελλάδα από την ηπειρωτική Κίνα, το Χονγκ Κονγκ και το Μακάο διαμορφώθηκαν την περίοδο 2013-2025 σε περίπου 2,3 δισ. ευρώ. Παράλληλα, το συνολικό απόθεμα επενδύσεων από την ηπειρωτική Κίνα άγγιξε το 2025 το 1 δισ. ευρώ.

Η πορεία των ετήσιων επενδυτικών ροών από την ηπειρωτική Κίνα παρουσιάζει σταθερά ανοδική τροχιά: από 23 εκατ. ευρώ το 2021, αυξήθηκαν σε 45 εκατ. ευρώ το 2022, 64 εκατ. ευρώ το 2023, 81 εκατ. ευρώ το 2024 και έφτασαν τα 139 εκατ. ευρώ το 2025.

Στο εμπορικό πεδίο, το 2025 οι ελληνικές εξαγωγές προς την Κίνα κατέγραψαν άλμα 68,1%, φτάνοντας τα 697,2 εκατ. ευρώ έναντι 414,6 εκατ. ευρώ το 2024. Αντίστοιχα, οι εισαγωγές από την Κίνα σημείωσαν κάμψη 6,6%, διαμορφούμενες στα 6,48 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση του εμπορικού ελλείμματος κατά 740 εκατ. ευρώ (ή 11,34%).

Παρότι μέχρι σήμερα δεν έχουν καταγραφεί αμιγώς κινεζικές επενδύσεις μεγάλου βεληνεκούς στον τομέα της ΤΝ στην Ελλάδα, η μελέτη διαπιστώνει αυξανόμενο ενδιαφέρον και τάση προσέγγισης από κινεζικούς τεχνολογικούς ομίλους.

Η δυναμική του Κινεζικού οικοσυστήματος ΤΝ**

Η ανάλυση αποτυπώνει το μέγεθος της κινεζικής αγοράς ΤΝ, η οποία το 2026 εκτιμάται ότι έφτασε σε συνολική αξία τα 1,2 τρισ. γιουάν (περίπου 176,6 δισ. δολάρια ΗΠΑ), διατηρώντας ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 28%. Η Κίνα συγκεντρώνει το 35% της παγκόσμιας ερευνητικής παραγωγής και το 60% των διεθνών αιτήσεων για διπλώματα ευρεσιτεχνίας στην ΤΝ.

Η κρατική υποστήριξη είναι καθοριστική, με τις ετήσιες δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης (R&D) να υπερβαίνουν τα 200 δισ. γιουάν (28 δισ. δολάρια). Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη γιγαντιαίο πρόγραμμα 2,1 τρισ. γιουάν (295 δισ. δολαρίων) για τη δημιουργία άνω των 200 κέντρων δεδομένων ΤΝ σε 30 επαρχίες έως το 2030, ενώ η εγχώρια αγορά cloud έφτασε τα 480 δισ. γιουάν (66 δισ. δολάρια).

Το κινεζικό οικοσύστημα καθοδηγείται από την «Εθνική Ομάδα ΤΝ» των 15 εταιρειών – κλειδιών (Baidu, Alibaba, Tencent, ByteDance, SenseTime, iFlytek κ.ά.), καθώς και από αναδυόμενες startups όπως η DeepSeek, η Moonshot AI (με το μοντέλο Kimi K3 των 2,8 τρισ. παραμέτρων) και η πρωτοβουλία Manus στον τομέα της πρακτορικής ΤΝ (agentic AI).

Παράλληλα, στο παγκόσμιο συνέδριο ΤΝ (WAIC) στη Σαγκάη (Ιούλιος 2026), ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη της ΤΝ «δεν πρέπει να είναι σόλο παράσταση αλλά συμφωνία διεθνούς συνεργασίας», εξαγγέλλοντας την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Συνεργασίας για την ΤΝ (WAICO) με τη συμμετοχή 30 κρατών.

Συμπληρωματικά πλεονεκτήματα και βασικοί τομείς συνεργασίας**

Η μελέτη επισημαίνει ότι Ελλάδα και Κίνα διαθέτουν διαφορετικά αλλά συμπληρωματικά πλεονεκτήματα. Η Κίνα προσφέρει κλίμακα, υποδομές και βιομηχανικές εφαρμογές, ενώ η Ελλάδα διαθέτει υψηλού επιπέδου επιστημονικό δυναμικό και αναπτύσσει κρίσιμες εθνικές υποδομές.

– Έρευνα και εκπαίδευση: προτείνονται κοινά ερευνητικά προγράμματα, ανταλλαγές ερευνητών και συμπράξεις πανεπιστημίων και επιχειρήσεων. Κομβικό ρόλο στην ελληνική πλευρά διαδραματίζει το AI Factory «ΦΑΡΟΣ», το οποίο αναπτύσσεται γύρω από τον εθνικό υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ». Στον τομέα της εκπαίδευσης, σημειώνεται η εμπειρία της Κίνας, όπου περισσότερα από 50 πανεπιστήμια προσφέρουν πλέον εξειδικευμένα προγράμματα σπουδών ΤΝ.

– Ναυτιλία και λιμενικές υποδομές: Η ΤΝ μπορεί να εφαρμοσθεί στη βελτιστοποίηση της λειτουργίας λιμένων, τη διαχείριση φορτίων, τον σχεδιασμό δρομολογίων, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη συντήρηση πλοίων. Η προοπτική αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι τα κινεζικά ναυπηγεία εξασφάλισαν το 56,1% των παγκόσμιων νέων παραγγελιών το 2025, σε συνδυασμό με την έντονη ναυπηγική παρουσία της ελληνικής ναυτιλίας στην Κίνα.

– Τουρισμός και πολιτισμός: Εντοπίζονται ευκαιρίες στην εξατομίκευση ταξιδιωτικών υπηρεσιών, την αυτόματη μετάφραση σε πραγματικό χρόνο, τις ψηφιακές ξεναγήσεις, καθώς και στην ψηφιοποίηση και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.

– Πολιτική προστασία: Αξιοποίηση της ΤΝ και των μεγάλων δεδομένων (Big Data) για την πρόβλεψη ακραίων καιρικών φαινομένων, την έγκαιρη προειδοποίηση και τη διαχείριση φυσικών καταστροφών, συνδυάζοντας μετεωρολογικά δορυφορικά δεδομένα με αλγορίθμους ΤΝ.

Θεσμικός μηχανισμός, κανονιστικό πλαίσιο (EU AI Act) και προκλήσεις**

Για την υλοποίηση αυτών των προοπτικών, το Γραφείο ΟΕΥ Πεκίνου προτείνει την επικαιροποίηση της διμερούς συμφωνίας επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας με ειδική συμπερίληψη της ΤΝ, καθώς και τη δημιουργία μόνιμου διαύλου επικοινωνίας μεταξύ υπουργείων, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων.

Ωστόσο, υπογραμμίζεται εμφαντικά ότι κάθε διμερής πρωτοβουλία οφείλει να συμμορφώνεται πλήρως με το αυστηρό ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο για την τεχνητή νοημοσύνη (EU AI Act) και τους κανόνες προστασίας δεδομένων (GDPR). Επιπλέον, οι δύο πλευρές καλούνται να γεφυρώσουν διαφορετικές νομικές και θεσμικές προσεγγίσεις σε ζητήματα διακυβέρνησης ΤΝ, κυβερνοασφάλειας, εθνικής κυριαρχίας δεδομένων (όπως ο κινεζικός νόμος περί ασφαλείας δεδομένων και ο νόμος περί εθνικών πληροφοριών του 2017) και αξιολόγησης ρίσκου.