Economist: Γιατί οι MAGA αγαπούν να μισούν την Ευρώπη

Μια ιδιότυπη σχέση αγάπης και αποστροφής συνδέει το κίνημα MAGA με την Ευρώπη.

Για ένα σημαντικό κομμάτι της αμερικανικής Νέας Δεξιάς, η Γηραιά Ήπειρος είναι ταυτόχρονα η κοιτίδα μιας πολιτισμικής κληρονομιάς που θεωρεί δική του και το μισητό παράδειγμα προς αποφυγήν: μια ήπειρος περισσότερο κοσμική, με ισχυρότερο κοινωνικό κράτος, μεγαλύτερη μετανάστευση και μια Ευρωπαϊκή Ένωση που ρυθμίζει όσα η MAGA θα προτιμούσε να αφήνει στην αγορά και στα έθνη-κράτη.

Ο Economist επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει αυτή την αντίφαση και εντοπίζει τρεις βασικές πηγές της εχθρότητας απέναντι στην Ευρώπη: τη γεωπολιτική, τον πολιτισμικό πόλεμο και τη σύγκρουση γύρω από τη ρύθμιση της οικονομίας και κυρίως των αμερικανικών τεχνολογικών κολοσσών.

Η Ευρώπη να πληρώνει για την άμυνά της

Η πρώτη διαχωριστική γραμμή είναι η πιο γνώριμη: η γεωπολιτική.

Οι ρεαλιστές της αμερικανικής Νέας Δεξιάς θεωρούν ότι οι ΗΠΑ πρέπει να απομακρυνθούν από τη λογική των παγκόσμιων ιδεολογικών συμμαχιών της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, να προτάξουν στενότερα τα δικά τους συμφέροντα και να μεταφέρουν στους Ευρωπαίους μεγαλύτερο μέρος του κόστους της ευρωπαϊκής άμυνας.

Κάποιοι βλέπουν ως κυρίαρχη πρόκληση την Κίνα. Άλλοι δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην αμερικανική ηγεμονία στο δυτικό ημισφαίριο. Κοινός παρονομαστής, όμως, είναι η αντίληψη ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να συνεχίσει επ’ αόριστον να επωμίζεται το βάρος της ασφάλειας της Ευρώπης.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση εξηγεί ένα μέρος μόνο της έντασης. Διότι οι διαφωνίες για τις αμυντικές δαπάνες μπορούν, τουλάχιστον θεωρητικά, να λυθούν με αριθμούς και διαπραγματεύσεις. Πολύ δυσκολότερα αντιμετωπίζεται η δεύτερη πηγή της σύγκρουσης: η πεποίθηση ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε παρακμή όχι απλώς στρατηγική, αλλά πολιτισμική.

Η Ευρώπη ως προειδοποίηση για την Αμερική

Ο Economist ξεκινά το ρεπορτάζ του από μια κατάμεστη ευαγγελική εκκλησία στη Βιρτζίνια. Εκεί, ανάμεσα σε κηρύγματα για την άμβλωση, τον γάμο μεταξύ ομοφύλων και τις χριστιανικές αξίες, η Ευρώπη εμφανίζεται περίπου ως εικόνα του μέλλοντος που πρέπει να αποφύγουν οι ΗΠΑ.

Οι ευαγγελικοί χριστιανοί αποτελούν κρίσιμο τμήμα της εκλογικής βάσης των Ρεπουμπλικανών και, σύμφωνα με το περιοδικό, οι αντιλήψεις τους βοηθούν να εξηγηθεί ένα βαθύτερο ρήγμα. Η ευρωπαϊκή εκκοσμίκευση, η μετανάστευση και οι κοινωνικές αλλαγές παρουσιάζονται από ορισμένους κύκλους της MAGA ως απόδειξη μιας ηπείρου που έχει απομακρυνθεί από τις παραδοσιακές της ρίζες.

Στην τελευταία αμερικανική στρατηγική εθνικής ασφάλειας, σημειώνει ο Economist, η Ευρώπη επικρίθηκε για «civilisational erasure» – «πολιτισμική διαγραφή» – μέσω της υπερβολικής ρύθμισης της οικονομίας και της μαζικής μετανάστευσης.

Γύρω από αυτή την αντίληψη έχει αναπτυχθεί ολόκληρο πολιτικό αφήγημα. Influencers του MAGA κινήματος παρουσιάζουν εδώ και χρόνια μια Ευρώπη που, κατά την περιγραφή του περιοδικού, εμφανίζεται πολύ πιο βίαιη και κυριαρχούμενη από τη μουσουλμανική μετανάστευση από όσο δείχνουν τα πραγματικά δημογραφικά δεδομένα.

Οι μουσουλμάνοι αντιστοιχούν περίπου στο 6%-10% του πληθυσμού της Δυτικής Ευρώπης, ενώ ακόμη και σε μητροπόλεις όπως το Λονδίνο και το Παρίσι το ποσοστό βρίσκεται κοντά στο 15%.

Ο Μασκ και η ευρωπαϊκή Δεξιά

Σε αυτόν τον πολιτισμικό πόλεμο ο Ατλαντικός δεν αποτελεί πλέον σύνορο. Ο Έλον Μασκ έχει χρησιμοποιήσει το X για να προωθήσει πολιτικές φωνές της ευρωπαϊκής λαϊκιστικής και ριζοσπαστικής Δεξιάς/ακροδεξιάς μεταξύ αυτών και την Alternative für Deutschland (AfD) στη Γερμανία.

Εδώ όμως αναδύεται και μια εσωτερική αντίφαση των MAGA. Οι εθνικιστές υποστηρίζουν ότι κάθε χώρα πρέπει να υπερασπίζεται την κυριαρχία και τα ιδιαίτερα συμφέροντά της. Οι «πολιτισμιστές», από την άλλη, βλέπουν μια ευρύτερη μάχη για την υπεράσπιση της δυτικής πολιτισμικής κληρονομιάς και είναι διατεθειμένοι να στηρίζουν πολιτικές δυνάμεις σε άλλες χώρες.

«Δεν μπορείς να είσαι ταυτόχρονα εθνικιστής και πολιτισμιστής», λέει στον Economist ο Σουμάντρα Μαΐτρα του Institute for Peace and Diplomacy.

Υπάρχει πάντως ένας αντίπαλος στον οποίο οι διαφορετικές τάσεις συναντώνται εύκολα: η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Όπως το θέτει ο Κόλιν Ντούεκ του American Enterprise Institute, η Ε.Ε. αποτελεί σχεδόν ιδανικό στόχο για το κίνημα MAGA: έναν τεράστιο, παρεμβατικό, προοδευτικό, πολυμερή οργανισμό, τον οποίο οι επικριτές του θεωρούν ανεπαρκή στρατιωτικά και υπερβολικά ισχυρό ρυθμιστικά.

Το νέο μέτωπο: Ποιος θα βάλει κανόνες στη Big Tech

Εδώ βρίσκεται η τρίτη μεγάλη αιτία της σύγκρουσης – και ίσως εκείνη όπου η ιδεολογία συναντά πιο καθαρά τα επιχειρηματικά συμφέροντα.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει επιτεθεί επανειλημμένα στο ευρωπαϊκό Digital Services Act (DSA), υποστηρίζοντας ότι περιορίζει την ελευθερία της έκφρασης στις αμερικανικές τεχνολογικές πλατφόρμες.

Στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης έχουν επικρίνει ευρωπαϊκές χώρες για διώξεις χρηστών των social media, ενώ η Επιτροπή Δικαιοσύνης της Βουλής των Αντιπροσώπων έχει πραγματοποιήσει ακροάσεις για αυτό που χαρακτηρίζει απειλή του DSA απέναντι στην αμερικανική ελευθερία του λόγου και την καινοτομία.

«Πιστεύουμε στην ελεύθερη έκφραση. Είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του δυτικού πολιτισμού», λέει στον Economist ο Ρεπουμπλικανός Τζιμ Τζόρνταν, πρόεδρος της επιτροπής. «Δεν μας αρέσει ούτε το γεγονός ότι η Ευρώπη στρέφεται εναντίον αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών».

Η αντιπαράθεση έχει πλέον περάσει και στις δικαστικές αίθουσες. Η κυβέρνηση Τραμπ ζήτησε να συμμετάσχει στην προσφυγή του Μασκ στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά προστίμου 120 εκατ. ευρώ που επιβλήθηκε στο X για παραβίαση του DSA.

Μίσος ή «σκληρή αγάπη»;

Και κάπου εδώ βρίσκεται το παράδοξο που διατρέχει ολόκληρη τη σχέση. Θέλει η MAGA μια Ευρώπη ανεξάρτητων εθνών, στην οποία οι ΗΠΑ δεν παρεμβαίνουν; Ή μια Ευρώπη που θα υιοθετεί τις πολιτικές και πολιτισμικές αξίες που η αμερικανική Νέα Δεξιά θεωρεί αυθεντικά δυτικές;

Η αντίφαση, σύμφωνα με τη Λόρα Κ. Φιλντ, συγγραφέα του βιβλίου «Furious Minds», πηγάζει ακριβώς από τη σημασία της ευρωπαϊκής κληρονομιάς για την αντίληψη που έχει το κίνημα για την ίδια την Αμερική.

Η σχέση είναι, όπως λέει, ένα περίπλοκο μείγμα αγάπης και μίσους. Πολλοί διανοούμενοι της Νέας Δεξιάς έχουν εξιδανικεύσει διαφορετικές εκδοχές της Ευρώπης. Ταυτόχρονα πιστεύουν ότι μπορούν να «διδάξουν» τους σημερινούς Ευρωπαίους, επειδή θεωρούν ότι η ήπειρος εγκαταλείπει τις ίδιες τις παραδόσεις της.

Για τον Νέιθαν Πινκόσκι του Centre for Renewing America, η πολιτισμική κριτική της Νέας Δεξιάς γεννιέται στην πραγματικότητα από «βαθιά αγάπη για την Ευρώπη» και ανησυχία για την κατεύθυνση που έχει πάρει.

Ακόμη και ο Τάκερ Κάρλσον δήλωσε στον Economist ότι Ευρώπη και Αμερική είναι φυσικοί σύμμαχοι «στο βαθύτερο δυνατό επίπεδο».

Τι πιστεύουν οι ίδιοι οι ψηφοφόροι της MAGA

Η εικόνα στη βάση είναι πιο σύνθετη από τη σκληρή ρητορική που έρχεται κατά καιρούς από την Ουάσιγκτον. Σε δημοσκόπηση της YouGov τον Ιούλιο, το 30% των Ρεπουμπλικανών που ταυτίζονται με τη MAGA είχε θετική άποψη για την Ε.Ε. και το 44% αρνητική. Μεταξύ των Δημοκρατικών, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 62% και 9%.

Όταν όμως η ερώτηση αφορά συγκεκριμένες ευρωπαϊκές χώρες και όχι την Ε.Ε. ως θεσμό, οι διαφορές ανάμεσα στους Δημοκρατικούς και στους υποστηρικτές της MAGA είναι αισθητά μικρότερες.

Αυτό αφήνει, θεωρητικά, χώρο για μια διαφορετική διατλαντική σχέση στο μέλλον. Παραδοσιακοί διεθνιστές στους κόλπους των Ρεπουμπλικανών εξακολουθούν άλλωστε να βλέπουν την Ευρώπη ως φυσικό σύμμαχο. Ο φιλονατοϊκός Ρεπουμπλικανός βουλευτής Τζο Γουίλσον υποστηρίζει ότι το πραγματικά απομονωτικό τμήμα της MAGA αποτελεί «μικρό ποσοστό» του κινήματος.

Ο Economist, ωστόσο, διακρίνει βαθύτερες δυνάμεις που ωθούν τις δύο πλευρές σε διαφορετικές κατευθύνσεις.

Για ένα μέρος της αμερικανικής Δεξιάς, η Ε.Ε. συμβολίζει ακριβώς ό,τι απορρίπτει: υπερεθνικούς θεσμούς, ισχυρή ρύθμιση και περιορισμούς στις μεγάλες επιχειρήσεις. Για ένα άλλο, η κοσμική Ευρώπη, το γενναιόδωρο κοινωνικό κράτος και οι φιλελεύθερες κοινωνικές πολιτικές θυμίζουν μια μεγεθυμένη εκδοχή της Αμερικής των Δημοκρατικών.

Έτσι, όταν οι υποστηρικτές της MAGA προειδοποιούν ότι οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να «γίνουν Ευρώπη», το περιοδικό καταλήγει ότι δεν μιλούν μόνο για την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Προβάλλουν πάνω στη Γηραιά Ήπειρο ένα μέρος των δικών τους φόβων για το μέλλον της Αμερικής.

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.