Ανοδος επιτοκίων: Πώς να βγείτε κερδισμένοι

Σε όλες τις μεταβολές βασικών οικονομικών μεγεθών υπάρχουν κερδισμένοι και χαμένοι. Ανεβαίνουν τα ενοίκια; Κερδίζουν αυτοί που τα εισπράττουν, χάνουν αυτοί που τα πληρώνουν. Εκτοξεύονται οι τιμές των ακινήτων; Ωφελούνται οι ιδιοκτήτες, ζημιώνονται οι υποψήφιοι αγοραστές. Το ίδιο ισχύει και για τα επιτόκια. Στους χαμένους κατατάσσονται αυτοί που χρωστούν (εκτός, φυσικά, αν έχουν φροντίσει να «κλειδώσουν» τα επιτόκιά τους) και στους κερδισμένους αυτοί που έχουν ρευστότητα, δηλαδή, μετρητά στην άκρη.

Όταν η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αποφασίζει να ανεβάσει τα βασικά επιτόκια –το έχει κάνει ήδη δύο φορές μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή–, ουσιαστικά πετάει ένα βότσαλο στη λίμνη και προκαλεί μια σειρά από αντιδράσεις: ανεβαίνει το Euribor (δηλαδή το επιτόκιο που εν πολλοίς καθορίζει και τις δόσεις των περισσότερων δανείων, υφιστάμενων και νέων), ανεβαίνουν οι αποδόσεις των ομολόγων, τα κουπόνια των εντόκων γραμματίων του Ελληνικού Δημοσίου και, σταδιακά, και οι αποδόσεις των προθεσμιακών λογαριασμών.

Για τους αποταμιευτές, αυτό μπορεί να είναι μια ευκαιρία για μεγαλύτερα έσοδα από τόκους. Και για να εκμεταλλευτούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αυτή την ευκαιρία, θα πρέπει να σταθμίσουν τις επιλογές τους:

1. Η πρώτη επιλογή είναι η προθεσμιακή κατάθεση μιας τράπεζας. Στην παρούσα συγκυρία, μπορεί να βρει κάποιος μεικτό επιτόκιο έως και 2% ή ακόμη και 2,4%, ανάλογα με τη διάρκεια για την οποία θα δεσμεύσει τα χρήματά του, αλλά και το ύψος του κεφαλαίου που έχει στη διάθεσή του. Οι μικροκαταθέτες με ποσά των 3.000-5.000 ευρώ δεν θα πρέπει να έχουν μεγάλες προσδοκίες για το ύψος του επιτοκίου. Επίσης, ένα από τα μειονεκτήματα των προθεσμιακών (όπως και των απλών καταθέσεων) είναι ότι οι τόκοι εξακολουθούν να φορολογούνται στην Ελλάδα, και μάλιστα με επιτόκιο 15%.

2. Η δεύτερη επιλογή είναι τα έντοκα γραμμάτια του Ελληνικού Δημοσίου. Έχουν αρκετά πλεονεκτήματα: Μπορεί κάποιος να εγγραφεί ακόμη και για μικρά ποσά και παρ’ όλα αυτά να εξασφαλίσει την ίδια απόδοση με αυτόν που διαθέτει περισσότερα. Στην τελευταία έκδοση που έγινε πριν από την τελευταία αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ, προσφέρθηκε από το Ελληνικό Δημόσιο επιτόκιο της τάξης του 2,62% για 12 μήνες. Στις επόμενες εκδόσεις είναι πιθανό να καταγραφούν και υψηλότερες αποδόσεις. Το ποσοστό αυτό είναι αφορολόγητο, άρα και «καθαρό» για κάποιον που θα εγγραφεί στην έκδοση από την αρχή (τα φυσικά πρόσωπα μπορούν να τοποθετήσουν έως 15.000 ευρώ μέσω της δημόσιας εγγραφής).

3. Μια τρίτη –λίγο πιο σύνθετη– επιλογή είναι τα κρατικά ομόλογα. Ειδικά για τις μεγάλες χώρες του πλανήτη (π.χ. Γαλλία, Γερμανία, ΗΠΑ κ.ά.) θεωρούνται σχετικά ασφαλή, καθώς απώλεια κεφαλαίου προϋποθέτει ότι θα υποστούν τεράστια ζημιά οι συγκεκριμένες οικονομίες. Τα ομόλογα ακόμη και των ισχυρότερων χωρών του πλανήτη αυτή τη στιγμή προσφέρουν επιτόκια της τάξεως του 4-5%. Στο 4% είναι και τα ελληνικά 10ετή ομόλογα. Εδώ οι αποταμιευτές πρέπει να κατανοήσουν πώς λειτουργεί η αγορά των ομολόγων. Αν κάποιος τοποθετήσει σήμερα τα χρήματά του με επιτόκιο 4%, δύο πράγματα μπορούν να συμβούν: Το πρώτο είναι να πέσουν στο μέλλον τα επιτόκια. Τότε η τιμή των ομολόγων που έχει ήδη στην κατοχή του θα αυξηθεί, επιτρέποντάς του να τα πουλήσει στη δευτερογενή αγορά με κέρδος. Αν πάλι τα επιτόκια συνεχίσουν να ανεβαίνουν, ο αποταμιευτής θα πρέπει να κρατήσει τα ομόλογα στην κατοχή του μέχρι τη λήξη τους. για να μην υποστεί ζημιά. Και σε αυτή την περίπτωση, βέβαια, θα εξακολουθήσει να εισπράττει κάθε χρόνο τους τόκους.