Το μετρό, ο ΟΑΣΘ, το περπάτημα, η Θεσσαλονίκη που άλλαξε πίστα και η… γκρίνια σε Καλαμαριά και Πανόραμα

Ο σοφός -ενίοτε- λαός έχει μια παροιμία. «Πρώτα φεύγει η ψυχή του ανθρώπου κι έξι μήνες μετά το χούι του». Στη Θεσσαλονίκη των τελευταίων δύο ετών αυτό το γνωμικό βρίσκει απόλυτη εφαρμογή σε ό,τι έχει σχέση με το μετρό. Τόσο άμεση, όσο και έμμεση. Διότι πριν δρομολογηθεί το μετρό, τον Νοέμβριο του 2024, οι αστικές συγκοινωνίες στο πολεοδομικό συγκρότημα τα πολλά τελευταία χρόνια βρισκόταν σε πανάθλια κατάσταση. Παλιά και λίγα λεωφορεία, προσπαθούσαν να εξυπηρετήσουν τις μετακινήσεις χαμένα και… θαμμένα σε ένα ατελείωτο μποτιλιάρισμα, που τις περισσότερες φορές ακύρωνε και τις λεωφορειολωρίδες. Με το κυκλοφοριακό να βρίσκεται στην κορυφή των προβλημάτων για τους Θεσσαλονικείς επί δεκαετίες, εν μέρει ως αποτέλεσμα της κακής αστικής συγκοινωνίας, που οδηγούσε πολλούς να καταφύγουν για τις μετακινήσεις τους στο ΙΧ.

Η κυκλοφορία της βασικής γραμμής του μετρό έδωσε βαθιά ανάσα στο πρόβλημα, αφού επί της ουσίας αναπρογραμμάτισε τη λειτουργία του κέντρου της πόλης. Κάτι που ενισχύθηκε και ταυτόχρονα επεκτάθηκε με την έναρξη των δρομολογίων προς την Καλαμαριά και τη Μίκρα. Σήμερα η Θεσσαλονίκη είναι μια άλλη πόλη, αλλαγή την οποία αντιλαμβάνονται πολύ καλά όσοι ζούσαν ή κυκλοφορούσαν στο κέντρο προ και μετά μετρό. Αντίστοιχα και στην Καλαμαριά, μέσα σε μόλις ενάμιση μήνα τα δεδομένα έχουν αλλάξει, προς το πολύ καλύτερο. Η μεγάλη πλειονότητα των κατοίκων της Θεσσαλονίκης αξιοποιούν στο έπακρο το σύγχρονο αυτό μέσο μεταφοράς για να βελτιώσουν τις μετακινήσεις τους, δηλαδή την καθημερινότητά τους, τις δουλειές και τις βόλτες του. Με το μετρό η Θεσσαλονίκη άλλαξε πίστα, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τον πολύ σημαντικό τομέα της αστικής μετακίνησης.

Το δεδομένο, αλλά όχι ανεξήγητο, ούτε καν παράξενο -στη Θεσσαλονίκη βρισκόμαστε-, είναι ότι κάποιοι ακόμα εξακολουθούν να γκρινιάζουν. Όχι μόνο όταν στον υπόγειο σιδηρόδρομο και στους σταθμούς του εμφανίζονται κάποιες λίγες, πολύ λίγες βλάβες και αρρυθμίες, που έχουν ως αποτέλεσμα μικροκαθυστερήσεις, αλλά κι επειδή κάποιες γραμμές των λεωφορείων του ΟΑΣΘ, η πυκνότητα των δρομολογίων στις οποίες ήταν στην καλύτερη περίπτωση ανά 15 λεπτά, αναδιαρθρώνονται ή και καταργούνται. Λες και μια τεκτονικού χαρακτήρα αλλαγή στην αστική μετακίνηση, όπως είναι το μετρό, θα μπορούσε να αφήσει ανέγγιχτα όλα τα άλλα. Διότι το απόλυτα λογικό είναι αυτό που συμβαίνει τώρα, με έναν οργανισμό που παρακολουθεί τις επιδόσεις των μέσων μαζικής μεταφοράς - του μετρό και των αστικών λεωφορείων- και ρυθμίζει την εικόνα προς το καλύτερο δυνατό. Κι επειδή στο μετρό το μόνο που μπορεί να αλλάξει είναι η συχνότητα των δρομολογίων, που στη Θεσσαλονίκη κοντεύει να εξαντλήσει τα όριά της, εκεί όπου πέφτει το βάρος των αλλαγών είναι ο ΟΑΣΘ. Μόνο που και σε αυτή την περίπτωση τα παράπονα και οι γκρίνιες ξεκινούν από την πρώτη ημέρα, για να μην πούμε από την πρώτη ώρα. Κι αν υπάρχει κάποια δικαιολογία για διαμαρτυρίες στο Πανόραμα, η πρόσβαση του οποίου με το κέντρο της πόλης παραμένει προβληματική λόγω απόστασης και απουσίας μετρό, αλλά να διαμαρτύρεται η Καλαμαριά, η απόσταση της οποίας από το κέντρο μειώθηκε στον μισό χρόνο και, πλέον, γίνεται με άνεση και συνέπεια είναι μάλλον υπερβολικό. Τουλάχιστον κοιτώντας την μεγάλη εικόνα.

Στην Ελλάδα πολλά πράγματα και καταστάσεις προσαρμόζονται στα τοπικά δεδομένα, τα οποία δύσκολα αλλάζουν. Ακόμη και στο φαγητό πολλές δημοφιλείς διεθνώς συνταγές -για παράδειγμα ιταλικές- εφαρμόζονται με… ελληνικό τρόπο, ενώ χαλαρά ο καθένας μας θέλει μονίμως δίπλα του έναν αστυνομικό κι έναν εφοριακό. Επί του προκειμένου, πουθενά στον κόσμο το μετρό δεν χρησιμεύει εάν δεν συνδυάζεται με… περπάτημα. Ούτε καν στο Παρίσι που διαθέτει ένα από τα παλαιότερα -πάνω από 100 χρόνια- και ένα από πυκνότερα δίκτυα μετρό, οι σταθμοί ΔΕΝ βρίσκονται ακριβώς έξω από κάθε πολυκατοικία, από κάθε σπίτι. ΔΕΝ είναι δυνατό να βρίσκονται παντού! Οι περισσότεροι -διότι παντού υπάρχουν οι τυχεροί που έχουν σταθμό στην πόρτα τους- περπατάνε λίγα λεπτά για να μπούνε στον υπόγειο σιδηρόδρομο και να μετακινηθούν. Σε αρκετές, μάλιστα, περιπτώσεις των μεγαλουπόλεων, ακόμη και το 20λεπτο περπάτημα θεωρείται ανεκτό, εφικτό και επιθυμητό, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ευχερής πρόσβαση σε άλλα σημεία της πόλης.

Φυσικά η Θεσσαλονίκη δεν είναι μεγάλη, ούτε πολυάνθρωπη όπως το Παρίσι ή το Λονδίνο. Και γι’ αυτό υπάρχουν κάποιοι που εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το μετρό είναι για τη συγκεκριμένη πόλη μια πολυτέλεια. Ακόμη κι έτσι, όμως, δεν είναι κακό να απολαμβάνει κανείς και κάποιου είδους πολυτέλεια στην καθημερινότητά του. Το κακό, το μεγάλο κακό, είναι να μην θέλει να αλλάξει το παραμικρό απ’ όσα έχει μάθει. Ακόμη κι όταν αυτή η αλλαγή είναι -όσο αντικειμενικά γίνεται- προς όφελός του.

ΥΓ1. Σε ό,τι αφορά την Καλαμαριά**, που είναι η πρώτη ευνοημένη περιοχή εκτός του δήμου Θεσσαλονίκης, όπου έχει φτάσει το μετρό. Από τη στιγμή που οι εντός δήμου Καλαμαριάς μετακινήσεις έχουν διασφαλιστεί από τον ΟΑΣΘ, η λογική ότι «για να φτάσω από το σπίτι μου στο σταθμό πρέπει να περπατήσω επτά – οκτώ λεπτά, άσε που το μετρό πηγαίνει από την Εγνατία κι εμένα με βολεύει η Τσιμισκή και η Μητροπόλεως» ακούγεται υπερβολική. Να το ξαναπούμε: Στη Θεσσαλονίκη βρισκόμαστε, όπου οι αποστάσεις είναι έτσι κι αλλιώς μικρές.

ΥΓ2.** Το μετρό είναι ο μοναδικός τρόπος να διασυνδεθούν οι περιοχές της Θεσσαλονίκης σε έναν ενιαίο κοινωνικό χώρο. Όσο γίνεται τουλάχιστον. Είτε μας αρέσει, είτε δεν μας αρέσει όπου φτάνει το μετρό τα αστικά λεωφορεία παίζουν συμπληρωματικό ρόλο. Άσε που η κυκλοφορία τους βελτιώνεται χωρίς τα ίδια να κάνουν πολλά πράγματα, λόγω της μείωσης της κίνησης στους δρόμους, αλλά και λόγω του περιορισμού των επιβατών που τα χρησιμοποιούν.