Γιατί η Τουρκία δύσκολα θα αποτολμήσει σοβαρή εμπλοκή εναντίον των Χούθι

Έλληνες και ξένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η εμπλοκή της Τουρκίας στην άμυνα της Σαουδικής Αραβίας δύσκολα θα αποδειχθεί καθοριστική, καθώς αμφισβητούν κατά πόσο o τουρκικός στρατός διαθέτει δυνατότητες για να προσφέρει στο Ριάντ ουσιαστική προστασία απέναντι στους Χούθι.

Το βράδυ της Δευτέρας 5 Οκτωβρίου, Τουρκία και Πακιστάν ανακοίνωσαν ότι θα στείλουν στρατιωτικές δυνάμεις στη Σαουδική Αραβία που βρίσκεται αντιμέτωπη με μπαράζ επιθέσεων από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης. Μπορεί όμως ο δεύτερος μεγαλύτερος στρατός του ΝΑΤΟ να κάνει πραγματικά τη διαφορά απέναντι στους Χούθι ή το Ριάντ δεν πρέπει να περιμένει πολλά;

Οι δύο χώρες ενεργοποίησαν την «κοινή αμυντική συμφωνία της Μέκκας» κατά τη διάρκεια έκτακτης συνεδρίασης της Στρατηγικής Επιτροπής Πολιτικής και Άμυνας της Συμμαχίας, που πραγματοποιήθηκε στο Ριάντ, με σκοπό την εξέταση των εξελίξεων στον τομέα της ασφάλειας και των απειλών που αντιμετωπίζει το βασίλειο.

Υπενθυμίζεται ότι η Συμφωνία της Μέκκας προβλέπει ένα σύστημα συλλογικής άμυνας, σύμφωνα με το οποίο ένοπλη επίθεση εναντίον Πακιστάν, Τουρκίας ή Σαουδικής Αραβίας θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών.

Ήδη η Άγκυρα είναι μέλος της Πολυεθνικής Συμμαχίας Θαλάσσιας Άμυνας, ενός πολυεθνικού σχήματος για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας, τη προστασία των διεθνών θαλάσσιων οδών, των εφοδιαστικών αλυσίδων και των ενεργειακών πόρων, με επίκεντρο τα Στενά Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν.

Με τους Χούθι, να προελαύνουν με επιτυχία στη δυτική Υεμένη, ο μεγαλύτερός τους αντίπαλος το Ριάντ, προσπαθεί να ενισχύσει την αμυντική του ομπρέλα, απευθυνόμενο και στην Τουρκία, μια μουσουλμανική χώρα με τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο NATO.

Τούρκοι αναλυτές αναφέρουν ότι οι «συνεχιζόμενες επιθέσεις των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και η πρόσφατη συμμετοχή της Άγκυρας στην υπό σαουδαραβική ηγεσία Πολυεθνική Συμμαχία Θαλάσσιας Άμυνας καθιστούν πιθανή κάποια μορφή αντιπαράθεσης».

Υπενθυμίζεται ότι ο ανώτερος αξιωματούχος των Χούθι, Μοχάμεντ αλ-Μπουχαΐτι είχε προειδοποιήσει αρχές Σεπτεμβρίου Τουρκία και Πακιστάν να μην επέμβουν προς υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας, απειλώντας ότι οποιαδήποτε άμεση τουρκική ή πακιστανική επέμβαση για λογαριασμό της Σαουδικής Αραβίας θα είχε «βαρύ τίμημα».

Τι μπορεί πραγματικά να προσφέρει η Τουρκία

Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές, η προειδοποίηση των Χούθι περί «βαριού τιμήματος» δεν πρέπει να θεωρείται κενή απειλή.

«Όλα θα εξαρτηθούν από το πόσο διατεθειμένη είναι η Τουρκία να εμπλακεί, αλλά και τι είδους προστασία θα παρέχει» λέει στο in ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Αναλύσεων Ασφάλειας και Άμυνας (IAAA-ISDA) Περικλής Ζορζοβίλης.

Δεδομένου ότι οι Χούθι χρησιμοποιούν κατά κόρον πυραύλους και drones, το Ριάντ έχει ανάγκη αντιεροπορικής άμυνας, την οποία σήμερα παρέχουν ΗΠΑ, Ελλάδα καθώς και οι εγχώριες ένοπλες δυνάμεις της χώρας.

«Όσον αφορά την αντιαεροπορική κάλυψη της Σαουδικής Αραβίας, η Τουρκία δεν έχει και πολλά να προσφέρει» αναφέρει ο ειδικός, «καθώς η Τουρκία δεν διαθέτει δοκιμασμένα και αξιόπιστα συστήματα, όπως οι Patriot για να στείλει».

Και προσθέτει πως αυτά που έχει -τουρκικής κατασκευής- δεν είναι επιχειρησιακά, δεν είναι δοκιμασμένα επαρκώς.

«Οι Τούρκοι στρατηγοί κορδώνονται»

Ακόμη πιο επικριτικός για τις πραγματικές δυνατότητες των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων εμφανίζεται ο Δρ. Μάικλ Ρούμπιν, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου.

Στα χαρτιά, η Τουρκία είναι ισχυρή» λέει σε ανάλυσή του. «Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ αποφεύγουν να καταστήσουν την Τουρκία υπόλογη για την κατοχή της Κύπρου και τις προκλήσεις της εναντίον της Ελλάδας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς, στα χαρτιά, διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ».

«Πέρα από τις χερσαίες δυνάμεις του, ο Ερντογάν προωθεί εδώ και καιρό τη “Γαλάζια Πατρίδα”, μια αλυτρωτική θαλάσσια πολιτική που συνοδεύεται από ευρεία επέκταση του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού στη Μαύρη Θάλασσα, τη Μεσόγειο και το Αιγαίο».

«Η Τουρκία έχει επίσης διευρύνει το συνολικό στρατιωτικό της αποτύπωμα, κατασκευάζοντας βάσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, σταθμεύοντας αεροσκάφη στην κατεχόμενη Κύπρο, στη Συρία, στο Κατάρ και στη Σομαλία. Ο στόλος μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Τουρκίας είναι υπολογίσιμος».

Ωστόσο, οι στρατηγοί του Ερντογάν να «κορδώνονται σαν παγώνια», όπως λέει χαρακτηριστικά ο Ρούμπιν, αλλά προσθέτει πως δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι έχουν διατηρήσει την ικανότητα να πολεμήσουν.

Χερσαίες δυνάμεις: Είναι έτοιμοι οι Τούρκοι να δεχτούν συνέπειες;

Έτσι, οι ειδικοί εκφράζουν έντονες αμφιβολίες ότι η Τουρκία θα βοηθήσει ουσιαστικά. Το πιθανότερο, σύμφωνα με τον Ρούμπιν, είναι ότι η ισχύς της Τουρκίας βρίσκεται στην αβεβαιότητα γύρω από τις στρατιωτικές της δυνατότητες. «Ναι, η Τουρκία μπορεί να ισχυρίζεται ότι είναι υπερδύναμη όταν βομβαρδίζει άοπλους Κούρδους αγρότες, αλλά εάν ο τουρκικός στρατός ήταν πράγματι ισχυρός, θα είχε επιτύχει κάτι περισσότερο από ένα αδιέξοδο σε μια εξέγερση που διαρκεί περισσότερα από 40 χρόνια» λέει.

Εξάλλου, κατά τον κ. Ζορζοβίλη, μια αποστολή στρατευμάτων σημαίνει ότι θα πρέπει η Τουρκία να είναι έτοιμη να δεχτεί απώλειες. «Εάν θα στείλεις στρατεύματα θα πρέπει να κατέβουν στο χαράκωμα και θα έχουν θύματα» λέει και τονίζει τους κινδύνους μιας παρατεταμένης εμπλοκής σε έναν πόλεμο δίχως αύριο.

Ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Αναλύσεων Ασφάλειας και Άμυνας θυμίζει το παράδειγμα του Πολέμου του Κόλπου το 1991. «Οι Αμερικανοί είπαν: θα διώξουμε τους Ιρακινούς από το Κουβέιτ και θα καταστρέψουμε όσες περισσότερες δυνάμεις μπορούμε ώστε να μειώσουμε την ισχύ τους. Είχαν συγκεκριμένο στόχο, τον πέτυχαν και δεν παρέμειναν στην περιοχή», αναφέρει.

Έτσι, θυμίζει το περίφημο Δόγμα Πάουελ, δηλαδή να ξεκινήσεις κάτι μόνο αν ξέρεις που θα σε βγάλει, κάτι που φυσικά δεν εφαρμόστηκε στον πόλεμο του Ιράκ, του Αφγανιστάν και του Ιράν σήμερα.

«Άλλο να το κάνεις σε ένα πεδίο δοκιμών και άλλο να μεταφερθείς σε επιχειρήσεις» λέει ο κ. Ζορζοβίλης και συμπληρώνει ότι «δεν θα προσφέρει κάτι καθοριστικό μια τουρκική παρέμβαση, απλά μια μεγαλύτερη πυκνότητα αντιαεροπορικών όπλων».

Ο αμυντικός αναλυτής εκφράζει αμφιβολίες για το κατά πόσο η Άγκυρα θα προχωρήσει σε ουσιαστική ανάπτυξη στρατευμάτων. Δεν αποκλείει, ωστόσο, το οικονομικό κίνητρο να επηρεάσει τους τουρκικούς υπολογισμούς. «Η τάση της Σαουδικής Αραβίας να αγοράζει ασφάλεια είναι δεδομένη. Η Τουρκία έχει ανάγκη τα χρήματα. Δεν το αποκλείω, όμως αυτό θα συμβεί εφόσον πρόκειται για έμμισθη συνεισφορά, δηλαδή εάν τους πληρώσουν οι Σαουδάραβες», λέει.

Η αεροπορία της θέλει δεκαετίες να συνέλθει

Ο Ρούμπιν αναφέρθηκε και στις εκκαθαρίσεις στο στράτευμα μετά το 2016 που κόστισαν στην μαχητική ικανότητα του τουρκικού στρατού.

«Οι πολιτικές εκκαθαρίσεις -με 1 έναν στους 5 εκπαιδευμένους πιλότους F-16 να έχει φυλακιστεί και το μεγαλύτερο μέρος της ανώτατης στρατιωτικής ηγεσίας να έχει αντικατασταθεί- σημαίνουν ότι ο τουρκικός στρατός είναι ένα άδειο κέλυφος» λέει.

Την εκτίμηση για τις σοβαρές επιπτώσεις των εκκαθαρίσεων του 2016 στην τουρκική Πολεμική Αεροπορία συμμερίζεται και πηγή των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων που μίλησε στο in υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Ειδικά για την αεροπορία είναι αλήθεια ότι μετά το 2016 ουσιαστικά ο Ερντογάν την κατέστρεψε με τις εκκαθαρίσεις. Τότε η αεροπορία είχε κινηθεί εναντίον του σε μεγάλο βαθμό και εκείνος στράφηκε, με πολύ μένος, εναντίον της» είπε.

Και προσέθεσε πως «η πολεμική αεροπορία, αν τη διαταράξεις, είναι ένα όπλο που θέλει δεκαετίες για να συνέλθει» και γι’ αυτό ο Ερντογάν «έδωσε βάση στα μη επανδρωμένα».

Σύμφωνα με τον Ρούμπιν, το τουρκικό Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται σε ακόμη χειρότερη κατάσταση. «Μπορεί να παρενοχλεί άοπλα σεισμογραφικά πλοία έρευνας για πετρέλαιο, αλλά δεν μπορεί να πολεμήσει». Ο κ. Ζορζοβίλης συμφωνεί και συμπληρώνει πως «εάν η Τουρκία είναι να στείλει πλοία, όπως οι φρεγάτες κλάσης Istanbul και πάλι δεν μπορεί να προσφέρουν κάτι ουσιαστικό».

Τι μπορεί να θέλει πραγματικά

Όπως διαπιστώνει ο Ρούμπιν, η ισχύς της Τουρκίας «προέρχεται από την ικανότητά της να αποφεύγει να αποκαλύψει το κενό της στρατιωτικής της ισχύος» λέει και εκτιμά πως τελικά, ο Ερντογάν δεν θα αναπτύξει τουρκικές δυνάμεις στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ «επειδή φοβάται την αποτυχία και τη διεθνή αναγνώριση ότι οι λεονταρισμοί του δεν είναι τίποτε περισσότερο από κενή ρητορική».

Από την πλευρά του ο κ. Ζορζοβίλης εκτιμά ότι η Άγκυρα θα επιχειρήσει να αποκομίσει κυρίως πολιτικά και οικονομικά οφέλη από τη νέα σχέση ασφαλείας με το Ριάντ, αποφεύγοντας παράλληλα μια εμπλοκή υψηλού ρίσκου. Η εμπειρία της Συρίας, σημειώνει, έχει καταστήσει σαφές στην τουρκική ηγεσία ότι το κόστος μιας στρατιωτικής επιχείρησης δεν περιορίζεται στις απώλειες προσωπικού.

Κατά την εκτίμησή του, η Τουρκία δεν διαθέτει σήμερα τα μέσα που θα μπορούσαν να επιφέρουν από μόνα τους καθοριστική μεταβολή στο επιχειρησιακό πεδίο απέναντι στους Χούθι. Αντίθετα, η Άγκυρα φαίνεται να επιδιώκει μια σταδιακή εδραίωση της παρουσίας της στη Σαουδική Αραβία, συνδέοντας τη στρατιωτική συνεργασία με την προώθηση της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.

«Προσπαθεί να καταστήσει τους Σαουδάραβες περισσότερο πελάτες και να παγιωθεί σταδιακά», καταλήγει ο κ. Ζορζοβίλης.