Οι Ρώσοι κατάσκοποι αναζητούσαν επί δεκαετίες πιθανούς Βρετανούς κατασκόπους στις τάξεις του Πολεμικού Ναυτικού

Οι Ρώσοι κατάσκοποι αναζητούσαν επί δεκαετίες πιθανούς Βρετανούς κατασκόπους στις τάξεις του Πολεμικού Ναυτικού

Ίσως η πιο γνωστή υπόθεση είναι εκείνη του δικτύου κατασκοπείας του Πόρτλαντ, το οποίο δραστηριοποιούταν στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1953 έως το 1961

Ορισμένες από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις στρατολόγησης Βρετανών κατασκόπων από τη Μόσχα είχαν ως επίκεντρο το Βασιλικό Ναυτικό.

Ίσως η πιο γνωστή υπόθεση είναι εκείνη του δικτύου κατασκοπείας του Πόρτλαντ, το οποίο δραστηριοποιούταν στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1953 έως το 1961. Πέντε άτομα —δύο Βρετανοί, ένας πράκτορας της KGB που ζούσε στη χώρα υποδυόμενος τον Καναδό επιχειρηματία και δύο Αμερικανοί κομμουνιστές— συνωμότησαν για να αποσπάσουν απόρρητα έγγραφα από το Admiralty Underwater Weapons Establishment (AUWE) στο νησί Πόρτλαντ του Ντόρσετ, παραδίδοντάς τα στη Σοβιετική Ένωση.

Κεντρικό πρόσωπο της επιχείρησης για λογαριασμό της Μόσχας ήταν ο Χάρι Χάουτον, πρώην αξιωματικός του Ναυτικού, τον οποίο είχαν στρατολογήσει οι πολωνικές μυστικές υπηρεσίες στις αρχές της δεκαετίας του 1950, όταν υπηρετούσε στο γραφείο του ναυτικού ακολούθου της βρετανικής πρεσβείας στη Βαρσοβία.

Όταν επέστρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Χάουτον εξασφάλισε θέση εργασίας στην AUWE. Η KGB τού προμήθευσε μια μικροσκοπική κατασκοπευτική φωτογραφική μηχανή Minox, με την οποία φωτογράφισε χιλιάδες απόρρητα έγγραφα, μεταξύ των οποίων και στοιχεία για το HMS Dreadnought, το πρώτο πυρηνοκίνητο υποβρύχιο της Βρετανίας. Στην επιχείρηση τον βοηθούσε η Έθελ Τζι, υπάλληλος αρχειοθέτησης.

Το 1960, ένας πράκτορας της CIA που είχε διεισδύσει στις πολωνικές μυστικές υπηρεσίες ενημέρωσε τους συνδέσμους του για τη δράση του Χάουτον. Η βρετανική αντικατασκοπεία MI5 παρακολουθούσε το δίκτυο του Πόρτλαντ για αρκετούς μήνες, προτού συλληφθούν και καταδικαστούν για κατασκοπεία και τα πέντε μέλη του. Ο σύνδεσμος της KGB, Κόνον Μολόντι, ο οποίος εμφανιζόταν ως Καναδός επιχειρηματίας, αφέθηκε ελεύθερος το 1964 στο πλαίσιο ανταλλαγής κατασκόπων.

Μια άλλη διαβόητη υπόθεση της ίδιας περιόδου αφορούσε τον Τζον Βάσαλ, υπάλληλο του Ναυαρχείου, της υπηρεσίας που είχε την ευθύνη διοίκησης του Βασιλικού Ναυτικού.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο γραφείο του Βρετανού ναυτικού ακολούθου στη Μόσχα, ο Βάσαλ, ο οποίος ήταν ομοφυλόφιλος, έπεσε θύμα παγίδας αποπλάνησης, γνωστής ως «honey trap» και φωτογραφήθηκε σε ιδιαίτερες στιγμές με αρκετούς άνδρες.

Την εποχή εκείνη η ομοφυλοφιλία εξακολουθούσε να είναι παράνομη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η KGB εκβίασε τον Βάσαλ, εξαναγκάζοντάς τον να παραδώσει απόρρητα έγγραφα μετά την επιστροφή του στο Ναυαρχείο. Το υλικό περιλάμβανε πληροφορίες για ραντάρ, τορπίλες και εξοπλισμό ανθυποβρυχιακού πολέμου.

Η δράση του αποκαλύφθηκε το 1961 από τον Ανατόλι Γκολίτσιν, αποστάτη αξιωματικό της KGB. Ο Βάσαλ είχε κινήσει υποψίες και λόγω του πολυτελούς τρόπου ζωής του, κάνοντας ακριβές διακοπές στο εξωτερικό ενώ, σύμφωνα με καταγγελίες, είχε αγοράσει 36 κοστούμια από τη φημισμένη οδό Savile Row του Λονδίνου. Συνελήφθη το 1962 και ομολόγησε. Καταδικάστηκε σε 18 χρόνια φυλάκισης, από τα οποία εξέτισε τα δέκα.

Φυσικά, στο στόχαστρο της Μόσχας είχαν βρεθεί και πολιτικοί με αρμοδιότητες στον τομέα της άμυνας.

Το 1963, ο Τζον Προφιούμο αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση του υπουργού Πολέμου, όταν αποκαλύφθηκε η ερωτική σχέση του με το μοντέλο Κριστίν Κίλερ, η οποία διατηρούσε παράλληλα σχέση με τον Γεβγκένι Ιβάνοφ, ανώτερο ναυτικό ακόλουθο της σοβιετικής πρεσβείας στο Λονδίνο.

Ο Ιβάνοφ ενδέχεται να είχε υποδείξει στην Κίλερ να ρωτήσει τον Προφιούμο σχετικά με την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στη Δυτική Γερμανία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι εκείνη το έκανε.

Στη μετασοβιετική εποχή, ελάχιστες είναι οι γνωστές περιπτώσεις στις οποίες οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες φέρονται να έβαλαν στο στόχαστρο Βρετανούς αξιωματούχους.

Ίσως η πιο γνωστή υπόθεση είναι εκείνη του δικτύου κατασκοπείας του Πόρτλαντ, το οποίο δραστηριοποιούταν στο Ηνωμένο Βασίλειο από το 1953 έως το 1961. Πέντε άτομα —δύο Βρετανοί, ένας πράκτορας της KGB που ζούσε στη χώρα υποδυόμενος τον Καναδό επιχειρηματία και δύο Αμερικανοί κομμουνιστές— συνωμότησαν για να αποσπάσουν απόρρητα έγγραφα από το Admiralty Underwater Weapons Establishment (AUWE) στο νησί Πόρτλαντ του Ντόρσετ, παραδίδοντάς τα στη Σοβιετική Ένωση.

Κεντρικό πρόσωπο της επιχείρησης για λογαριασμό της Μόσχας ήταν ο Χάρι Χάουτον, πρώην αξιωματικός του Ναυτικού, τον οποίο είχαν στρατολογήσει οι πολωνικές μυστικές υπηρεσίες στις αρχές της δεκαετίας του 1950, όταν υπηρετούσε στο γραφείο του ναυτικού ακολούθου της βρετανικής πρεσβείας στη Βαρσοβία.

Όταν επέστρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Χάουτον εξασφάλισε θέση εργασίας στην AUWE. Η KGB τού προμήθευσε μια μικροσκοπική κατασκοπευτική φωτογραφική μηχανή Minox, με την οποία φωτογράφισε χιλιάδες απόρρητα έγγραφα, μεταξύ των οποίων και στοιχεία για το HMS Dreadnought, το πρώτο πυρηνοκίνητο υποβρύχιο της Βρετανίας. Στην επιχείρηση τον βοηθούσε η Έθελ Τζι, υπάλληλος αρχειοθέτησης.

Το 1960, ένας πράκτορας της CIA που είχε διεισδύσει στις πολωνικές μυστικές υπηρεσίες ενημέρωσε τους συνδέσμους του για τη δράση του Χάουτον. Η βρετανική αντικατασκοπεία MI5 παρακολουθούσε το δίκτυο του Πόρτλαντ για αρκετούς μήνες, προτού συλληφθούν και καταδικαστούν για κατασκοπεία και τα πέντε μέλη του. Ο σύνδεσμος της KGB, Κόνον Μολόντι, ο οποίος εμφανιζόταν ως Καναδός επιχειρηματίας, αφέθηκε ελεύθερος το 1964 στο πλαίσιο ανταλλαγής κατασκόπων.

Μια άλλη διαβόητη υπόθεση της ίδιας περιόδου αφορούσε τον Τζον Βάσαλ, υπάλληλο του Ναυαρχείου, της υπηρεσίας που είχε την ευθύνη διοίκησης του Βασιλικού Ναυτικού.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο γραφείο του Βρετανού ναυτικού ακολούθου στη Μόσχα, ο Βάσαλ, ο οποίος ήταν ομοφυλόφιλος, έπεσε θύμα παγίδας αποπλάνησης, γνωστής ως «honey trap» και φωτογραφήθηκε σε ιδιαίτερες στιγμές με αρκετούς άνδρες.

Την εποχή εκείνη η ομοφυλοφιλία εξακολουθούσε να είναι παράνομη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η KGB εκβίασε τον Βάσαλ, εξαναγκάζοντάς τον να παραδώσει απόρρητα έγγραφα μετά την επιστροφή του στο Ναυαρχείο. Το υλικό περιλάμβανε πληροφορίες για ραντάρ, τορπίλες και εξοπλισμό ανθυποβρυχιακού πολέμου.

Η δράση του αποκαλύφθηκε το 1961 από τον Ανατόλι Γκολίτσιν, αποστάτη αξιωματικό της KGB. Ο Βάσαλ είχε κινήσει υποψίες και λόγω του πολυτελούς τρόπου ζωής του, κάνοντας ακριβές διακοπές στο εξωτερικό ενώ, σύμφωνα με καταγγελίες, είχε αγοράσει 36 κοστούμια από τη φημισμένη οδό Savile Row του Λονδίνου. Συνελήφθη το 1962 και ομολόγησε. Καταδικάστηκε σε 18 χρόνια φυλάκισης, από τα οποία εξέτισε τα δέκα.

Φυσικά, στο στόχαστρο της Μόσχας είχαν βρεθεί και πολιτικοί με αρμοδιότητες στον τομέα της άμυνας.

Το 1963, ο Τζον Προφιούμο αναγκάστηκε να παραιτηθεί από τη θέση του υπουργού Πολέμου, όταν αποκαλύφθηκε η ερωτική σχέση του με το μοντέλο Κριστίν Κίλερ, η οποία διατηρούσε παράλληλα σχέση με τον Γεβγκένι Ιβάνοφ, ανώτερο ναυτικό ακόλουθο της σοβιετικής πρεσβείας στο Λονδίνο.

Ο Ιβάνοφ ενδέχεται να είχε υποδείξει στην Κίλερ να ρωτήσει τον Προφιούμο σχετικά με την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στη Δυτική Γερμανία. Ωστόσο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι εκείνη το έκανε.

Στη μετασοβιετική εποχή, ελάχιστες είναι οι γνωστές περιπτώσεις στις οποίες οι ρωσικές μυστικές υπηρεσίες φέρονται να έβαλαν στο στόχαστρο Βρετανούς αξιωματούχους.

ΠΗΓΗ: Times Media Ltd / News*