Moody’s: Η "κρυφή" υποβάθμιση και το "καμπανάκι" για τις ελληνικές τράπεζες

Συνεχης ενημερωση

Της Ελευθερίας Κούρταλη**

Μία "κρυφή" υποβάθμιση σε έναν από τους παράγοντες που διαμορφώνουν το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας και τις προοπτικές των ελληνικών τραπεζών αποκαλύπτει νέα ανάλυση της Moody’s. Αν και αυτη την εβδομάδα προχώρησε σε αναβάθμιση των προοπτικών των συστημικών τραπέζων έπειτα από την ανάλογη αναβάθμιση των προοπτικών της Ελλάδας, ο οίκος ωστόσο αναθεώρησε πτωτικά την αξιολόγησή του για τις πιστωτικές συνθήκες στην Ελλάδα κατά δύο βαθμίδες.

Ειδικότερα, όπως σημειώνει η Moody’s, οι πιστωτικές συνθήκες στην Ελλάδα βελτιώθηκαν σημαντικά κατά τα τελευταία 3-4 χρόνια χάρη στη σημαντική μείωση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων, τα οποία, ωστόσο, παραμένουν ελαφρώς υψηλότερα σε σύγκριση με τα αντίστοιχα μεγέθη των ευρωπαίων τραπεζών. Επιπλέον, ο νέος δανεισμός προς την πραγματική οικονομία – ο οποίος αφορά κυρίως επιχειρηματικά δάνεια, καθώς τα νοικοκυριά συνεχίζουν να μειώνουν τη μόχλευσή τους – δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί σε συνθήκες πλήρους οικονομικού κύκλου.

Οι παράγοντες αυτοί, σε συνδυασμό με το ακόμη υψηλό βάρος χρέους εκτός του τραπεζικού συστήματος, οδηγούν στην αρνητική αναθεώρηση της αξιολόγησης του οίκου σχετικά με τις πιστωτικές συνθήκες στην Ελλάδα.

Όπως σημειώνει η Moody’s, το χρέος του εγχώριου ιδιωτικού τομέα ως ποσοστό του ΑΕΠ διαμορφώθηκε περίπου στο 96,6% στα τέλη του 2025, σημειώνοντας πτώση από το 130% του 2015. Η μείωση αυτή αντικατοπτρίζει τη συνεχιζόμενη υποχώρηση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων των τραπεζών και την περαιτέρω αύξηση του ΑΕΠ, καθώς οι οικονομικές συνθήκες σταθεροποιούνταν σταδιακά. Ο ρυθμός ανάπτυξης του πραγματικού ΑΕΠ της Ελλάδας αναμένεται να κυμανθεί κατά μέσο όρο γύρω στο 2% την επόμενη διετία ή τριετία, υπερβαίνοντας τον μέσο όρο της ΕΕ.

Η σημαντική μείωση της συνολικής πιστωτικής επέκτασης αντικατοπτρίζει την απομάκρυνση μη βασικών στοιχείων ενεργητικού από τους ισολογισμούς των τραπεζών, καθώς και την τιτλοποίηση ή πώληση χαρτοφυλακίων NPEs και τις διαγραφές δανείων, προσθέτει ο οίκος. Ωστόσο, οι ελληνικές τράπεζες έχουν αρχίσει να χορηγούν νέα δάνεια σε όλους τους κλάδους της οικονομίας προκειμένου να αξιοποιήσουν την οικονομική ανάκαμψη και τις θετικές επιδράσεις του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) της ΕΕ, οι οποίες θα τροφοδοτήσουν την πιστωτική επέκταση κατά την επόμενη διετία ή τριετία. Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, όπως επισημαίνει μη Moody’s, η καθαρή πιστωτική ροή μεταξύ Ιουνίου 2025 και Ιουνίου 2026 ήταν σημαντική, ανερχόμενη σε περίπου 12,5 δισ. ευρώ.

Τυχόν κίνδυνοι για τους ευάλωτους δανειολήπτες είναι πιθανό να αντισταθμιστούν από την ανθεκτικότητα του εταιρικού τομέα και τη νέα δανειοδότηση που συνδέεται με το RRF, η οποία θα συνεχίσει να συμβάλλει στη διεύρυνση των χαρτοφυλακίων εξυπηρετούμενων δανείων των τραπεζών. Επιπλέον, η βελτίωση των μακροοικονομικών συνθηκών θα στηρίξει την ποιότητα του ενεργητικού στον κλάδο.

Οι βελτιωμένες πιστωτικές συνθήκες για τις ελληνικές τράπεζες τα τελευταία έτη αποτυπώνονται επίσης στο χαμηλότερο επίπεδο των NPEs στο σύστημα, μετά την ολοκλήρωση των σχεδίων μετασχηματισμού τους. Τα NPEs μειώθηκαν στα 6 δισ. ευρώ (ή στο 3% των ακαθάριστων δανείων) τον Μάρτιο του 2026, από 47 δισ. ευρώ (ή 30% των ακαθάριστων δανείων) τον Δεκέμβριο του 2020, σημειώνει η Moody’s.

Ωστόσο, μέρος του υπερβολικού χρέους ορισμένων νοικοκυριών και επιχειρήσεων —το οποίο εκτιμάται σε περίπου 76,9 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2025— παραμένει στα χαρτοφυλάκια των servicers που δραστηριοποιούνται επί του παρόντος στην Ελλάδα, γεγονός που εξακολουθεί να επηρεάζει την αξιολόγηση του οίκου για τις πιστωτικές συνθήκες της χώρας. Εκτιμά ότι αυτός ο μεγάλος όγκος προβληματικού ιδιωτικού χρέους εξακολουθεί να αποτελεί διαρθρωτικό περιορισμό για τις πιστωτικές συνθήκες, παρά την απομάκρυνσή του από τους ισολογισμούς των τραπεζών. Το χρέος αυτό περιορίζει την πρόσβαση των δανειοληπτών σε πίστωση, συγκρατεί την κατανάλωση και τις επενδύσεις, και δεσμεύει παραγωγικά περιουσιακά στοιχεία και ακίνητα σε χρονοβόρες διαδικασίες είσπραξης απαιτήσεων.

Κατά συνέπεια, όπως τονίζεις ο οίκος, αναθεωρεί προς τα κάτω την αξιολόγησή του για τις πιστωτικές συνθήκες της Ελλάδας κατά δύο βαθμίδες και στο (-2), ώστε να αποτυπώσει τις προαναφερθείσες επίμονες προκλήσεις.**

Ο οίκος πάντως επισημαίνει πως πέραν αυτής της υποβάθμισης και προκλήσεων στις πιστωτικές συνθήκες, οι ελληνικές τράπεζες επωφελούνται από το σχετικά υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα και την ισχυρή οικονομική ανάπτυξη, στοιχεία που αντισταθμίζονται από το μέτριο μέγεθος της οικονομίας. Αξιολογεί το μακροοικονομικό προφίλ της Ελλάδας ως "Μέτριο +" (Moderate +)

Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τις διαρθρωτικές προκλήσεις που συνδέονται με τα χαμηλά επίπεδα επενδύσεων, μειώνοντας τους υψηλούς φορολογικούς συντελεστές, απλουστεύοντας το κανονιστικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις, βελτιώνοντας το πλαίσιο αδειοδότησης επενδύσεων και προωθώντας τις ιδιωτικοποιήσεις. Η αποτελεσματική απορρόφηση των πόρων RRF θα είναι καθοριστικής σημασίας για την ενίσχυση των επενδύσεων και της μεσοπρόθεσμης ανάπτυξης, όπως τονίζει. Η Ελλάδα θα μπορούσε να καταγράψει ετήσια αύξηση της τάξης των 0,4% στον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξής της έως το 2030, χάρη στους πόρους του RRF, σημειώνει χαρακτηριστικά.

Η Moody’s επισημαίνει παράλληλα ότι το ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα έχει βελτιωθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία και πλέον διαμορφώνεται κάτω από το 8% (7,9% τον Ιούλιο του 2026, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat), σε σύγκριση με το μέγιστο επίπεδο του 28% που καταγράφηκε το 2013. Ωστόσο, παραμένει από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση πλήττοντας ιδιαίτερα τους νέους και τις γυναίκες. Η εισοδηματική ανισότητα υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ το ποσοστό των ατόμων που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας παραμένει συγκριτικά υψηλό. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει επίσης δημογραφικές προκλήσεις λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, καθώς το ποσοστό του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας προβλέπεται να μειωθεί κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες έως το 2050. Αυτές οι δημογραφικές τάσεις συμβάλλουν σε συγκριτικά χαμηλές προοπτικές μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, τονίζει ο οίκος.

Ο οίκος εστιάζει και στην ισχυρή δυναμική της ελληνικής κυβέρνησης στην υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων,** οι οποίες έχουν ήδη οδηγήσει σε απτή πρόοδο σε τομείς όπως η φορολογική διοίκηση και η φορολογική συμμόρφωση. Επίσης επισημαίνει πως η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των πρωτοπόρων στην επίτευξη οροσήμων και μεταρρυθμιστικών στόχων στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Οι συνεχιζόμενες θεσμικές αλλαγές, που αποσκοπούν στη δημιουργία μιας σύγχρονης και αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης, θα απαιτήσουν πολυετή δέσμευση για την πλήρη αξιοποίηση των οφελών τους. Ωστόσο, οι βελτιώσεις αυτές αρχίζουν ήδη να αποτυπώνονται στους δείκτες διακυβέρνησης.

Η ελληνική κυβέρνηση, όπως προσθέτει, εστιάζει έντονα στην τήρηση συνετών δημοσιονομικών πολιτικών, που χαρακτηρίζονται από αύξηση των πρωτογενών πλεονασμάτων και μείωση της επιβάρυνσης του χρέους. Ο οίκος θεωρεί τη δέσμευση για μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομικά συνετές πολιτικές αξιόπιστη και ισχυρή, που ενισχύεται από τη σταθερή κοινοβουλευτική πλειοψηφία της κυβέρνησης και την ευρεία κοινωνική συναίνεση που υποστηρίζει αυτές τις πρωτοβουλίες.

Η Moody’s αναφέρεται και στην πρόοδο στον εκσυγχρονισμό του δικαστικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένων των τροποποιήσεων του Νοεμβρίου 2021 στον Ποινικό Κώδικα και στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας σχετικά με τη δωροδοκία δημόσιων λειτουργών. Ωστόσο, η καταπολέμηση της διαφθοράς και η βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της δικαιοσύνης θα παραμείνουν δύσκολα εγχειρήματα, όπως επισημαίνει. Μια επιβράδυνση ή αναστροφή της μεταρρυθμιστικής δυναμικής θα μπορούσε να πλήξει το επιχειρηματικό και επενδυτικό περιβάλλον.** Η δικαστική μεταρρύθμιση αποτελεί μια διαρκή διαδικασία, η επιτυχής υλοποίηση της οποίας θα συνέβαλλε επίσης στην αντιμετώπιση του ζητήματος του μεγάλου όγκου μη εξυπηρετούμενων δανείων στην οικονομία, το οποίο επί του παρόντος περιορίζει τις προοπτικές ανάπτυξης της χώρας.