Οδικός χάρτης για την υπέρταση στην κύηση από ΠΟΥ

Η υπέρταση στην εγκυμοσύνη αποτελεί μια επικίνδυνη κατάσταση που οδηγεί σε προεκλαμψία. Η προεκλαμψία είναι μια σοβαρή επιπλοκή της εγκυμοσύνης που εμφανίζεται μετά τις 20 εβδομάδες κύησης και χαρακτηρίζεται από υψηλή αρτηριακή πίεση και παρουσία πρωτεΐνης στα ούρα, που μπορεί να αποβεί μοιραία τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο. Για αυτό και θεωρείται βασική αιτία αύξησης του κινδύνου για μητρικό και νεογνικό θάνατο σε διεθνές επίπεδο.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και οι συνεργάτες του ξεκίνησαν να συντάσσουν έναν νέο παγκόσμιο χάρτη πορείας για την αντιμετώπιση των υπερτασικών διαταραχών της εγκυμοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της προεκλαμψίας, οι οποίες επηρεάζουν εκατ. γυναίκες κάθε χρόνο. Αυτές οι διαταραχές παραμένουν μεταξύ των κύριων αιτιών θανάτου και σοβαρών ισόβιων επιπλοκών και ασθενειών για τις έγκυες γυναίκες και τα βρέφη τους, γεγονός που έχει τραγικές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στις οικογένειές τους.

Το φορτίο νοσηρότητας και θνησιμότητας της υπέρτασης της κύησης

Οι υπερτασικές διαταραχές αφορούν περίπου στο 10-15% των κυήσεων παγκοσμίως. Αντιπροσωπεύουν περίπου το 16% των μητρικών θανάτων παγκοσμίως, με αποτέλεσμα να ευθύνονται για περίπου 42.000 θανάτους γυναικών κάθε χρόνο, καθώς και για περισσότερους από 500.000 νεογνικούς θανάτους. Σε πολλές χώρες, οι γυναίκες εξακολουθούν να μην έχουν αξιόπιστη πρόσβαση σε βασική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, εξέταση πρωτεΐνης ούρων και σε βασικά φάρμακα, όπως ασπιρίνη, αντιυπερτασικά και θειικό μαγνήσιο. Τα αδύναμα συστήματα παραπομπής, η έλλειψη εκπαιδευμένου υγειονομικού προσωπικού και οι περιορισμένες υπηρεσίες επείγουσας μαιευτικής μπορούν να καθυστερήσουν περαιτέρω την παροχή σωτήριας φροντίδας για τη μητέρα και το έμβρυο.

Τι λένε οι ειδικοί

«Η προεκλαμψία μπορεί να αναπτυχθεί σε οποιαδήποτε εγκυμοσύνη. Το αν θα αποβεί μοιραία εξαρτάται από το αν η αρτηριακή πίεση μιας γυναίκας ελέγχθηκε έγκαιρα και από το αν η ποιοτική επείγουσα περίθαλψη ήταν εφικτή όταν η κατάσταση επιδεινώθηκε. Ο νέος οδικός χάρτης συνδυάζει έρευνα, φάρμακα, κλινική καθοδήγηση, συστήματα υγείας και πολιτική δράση, έτσι ώστε οι πιθανότητες μιας γυναίκας να επιβιώσει από την εγκυμοσύνη και να αποκτήσει μωρό να μην εξαρτώνται από το πού ζει» τόνισε η Δρ. Πασκάλ Αλότεϊ, Διευθύντρια του Τμήματος Σεξουαλικής, Αναπαραγωγικής, Μητρικής, Παιδικής και Εφηβικής Υγείας και Γήρανσης του ΠΟΥ.

Απαιτούνται περισσότερες δράσεις έρευνας και καινοτομίας

Ο Παγκόσμιος Χάρτης Πορείας για τις υπερτασικές διαταραχές της εγκυμοσύνης, που παρουσιάστηκε στο Παγκόσμιο Συνέδριο της Εταιρείας Μητρικής-Εμβρυϊκής Ιατρικής, από το 2026 έως το 2035 και μετά, καθορίζει συντονισμένες δράσεις σε τομείς όπως η έρευνα και η καινοτομία, η παγκόσμια κλινική καθοδήγηση, η πρόσβαση σε φάρμακα και διαγνωστικά, η εφαρμογή, η υπεράσπιση και η λογοδοσία.

Ο οδικός χάρτης υπογραμμίζει ένα εντυπωσιακό χάσμα αναφορικά με την καινοτομία μεταξύ της κλίμακας του προβλήματος και της έλλειψης φαρμάκων που έχουν αναπτυχθεί και εγκριθεί ειδικά από τις ρυθμιστικές αρχές για την πρόληψη ή τη θεραπεία της προεκλαμψίας ή της εκλαμψίας. Η εκλαμψία είναι μια σοβαρή και απειλητική για τη ζωή επιπλοκή της εγκυμοσύνης, η οποία χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση επιληπτικών κρίσεων (σπασμών) ή κώματος σε έγκυο γυναίκα με προεκλαμψία, συνήθως μετά την 20ή εβδομάδα της κύησης ή την πρώτη εβδομάδα μετά τον τοκετό και αποτελεί εξαιρετικά επείγον ιατρικό περιστατικό

Οι επενδύσεις, που έχουν γίνει στην έρευνα έχουν επικεντρωθεί σε μεγάλο βαθμό στις διαγνωστικές μεθόδους, με χρόνια υποεπένδυση σε νέες προληπτικές και θεραπευτικές επιλογές. Για να αλλάξει αυτό, ο ΠΟΥ συγκέντρωσε περισσότερους από 140 εταίρους σε μια παγκόσμια σύνοδο κορυφής τον Μάιο του 2026 για να εντοπίσει και να απαντήσει σε 20 ερευνητικά ερωτήματα προτεραιότητας για να καθοδηγήσει τις μελλοντικές επενδύσεις που θα βοηθήσουν στην πρόβλεψη, ανίχνευση και θεραπεία υπερτασικών διαταραχών κατά την εγκυμοσύνη.

Σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, τα κενά στην προγεννητική φροντίδα, τα φάρμακα, τη διαγνωστική, τους εκπαιδευμένους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης σημαίνουν ότι οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές ή να πεθάνουν. Οι γυναίκες που πλήττονται από τη φτώχεια, τις ανθρωπιστικές κρίσεις, τη γεωγραφική απομόνωση και άλλες προκλήσεις αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα υψηλούς κινδύνους.

Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της προεκλαμψίας μετά τον τοκετό

Η προεκλαμψία μπορεί επίσης να έχει συνέπειες για τις μητέρες πολύ μετά τον τοκετό. Οι γυναίκες που πάσχουν από υπερτασικές διαταραχές κατά την εγκυμοσύνη αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο χρόνιας υπέρτασης, καρδιαγγειακών παθήσεων, εγκεφαλικού επεισοδίου και νεφρικής νόσου αργότερα στη ζωή τους, ενώ τα παιδιά που εκτίθενται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να αντιμετωπίσουν αυξημένους κινδύνους που σχετίζονται με πρόωρο τοκετό και μακροπρόθεσμα καρδιαγγειακά και μεταβολικά νοσήματα

Ο ΠΟΥ ζητά από κυβερνήσεις, χρηματοδότες, ερευνητές, επαγγελματίες υγείας, τη βιομηχανία, την κοινωνία των πολιτών και τους αναπτυξιακούς εταίρους να ευθυγραμμίσουν τις επενδύσεις και τη δράση γύρω από έναν στόχο: Να διασφαλίσουν ότι οι αποδεδειγμένες παρεμβάσεις και οι μελλοντικές καινοτομίες θα φτάσουν στις γυναίκες και τα βρέφη τους που τις χρειάζονται περισσότερο.